Uzasadnienie
Decyzją Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] z dnia [...] r. na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75 z późn. zm.) odmówiono Z. P. przyznania uprawnień kombatanckich wobec braku spełnienia określonych w treści art. 21 ustawy o kombatantach przesłanek. Z uzasadnienia decyzji wynikało, iż Urząd do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wystąpił w trybie art. 8 ust. 2 pkt 3 do Głównej Komisji Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Instytucie Pamięci Narodowej i w odpowiedzi otrzymał opinię wydaną w oparciu o dokumenty dostarczone przez Z. P.. Opinia ta jednak nie potwierdzała zaistnienia w stosunku do Z. P. okoliczności, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Decyzja ta stała się ostateczna.
Z. P. pismem nazwanym "odwołaniem od decyzji z dnia [...]r. Nr [...]", nadanym listem poleconym w dniu [...] r., zwrócił się do Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o przyznanie mu uprawnień kombatanckich wynikających z faktu, iż po śmierci swoich rodziców, którzy zginęli wskutek bombardowania powrócił jako "dziecko niczyje" w 1945 r. do Polski z urazem [...], utratą [...] i [...]. Obecnie, wobec ustalenia dla niego przez sąd powszechny daty i miejsca urodzenia oraz nadania mu nazwiska, zdaniem wnioskodawcy byłoby możliwe nadanie mu uprawnień, o których przyznanie występował.
Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem Nr [...] z dnia [...]r., działając na podstawie art. 149 § 1 i 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją Nr [...]z dnia 10 [...]r. Przyczyną wznowienia postępowania, jak wynikało z uzasadnienia rozstrzygnięcia, było złożenie wniosku o wznowienie postępowania przez stronę i ujawnienie nowych istotnych w sprawie okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, nieznanych organowi a istniejących w chwili wydawania decyzji z dnia [...]r.
W dniu [...]r. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych postanowieniem Nr [...], na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 § 1 k.p.a. zawiesił postępowanie w sprawie przyznania Z. P. uprawnień kombatanckich.
Z motywów rozstrzygnięcia wynikało, iż strona złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich określonych w treści art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.). Okoliczności, o których mowa w treści wskazanego przepisu art. 4 ust. 2 wymagają potwierdzenia Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, działającego na wniosek osoby zainteresowanej.
Od stanowiska tego organu zależeć będzie zatem rozstrzygnięcie Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, co uzasadnia postanowienie o zawieszeniu sprawy do czasu uzyskania decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.
Po złożeniu przez wnioskodawcę zażalenia na wskazane postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie, w którym podniesiono, iż niesłusznie przerzuca się obowiązki związane z ustaleniem uprawnień na stronę, która jest inwalidą, organ, traktując to zażalenie jako wniosek o powtórne rozpoznanie sprawy uznał go za niezasadny w powołaniu na treść art. 8 ust. 2 ustawy o kombatantach.
W dniu [...] r. Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydał decyzję Nr [...], w której odmówił potwierdzenia, że Z. P. był odebrany rodzicom w celu wynarodowienia.
Decyzja ta zawierała pouczenie o możliwości wniesienia wniosku do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wniosek taki nie został przez Z. P. złożony.
Decyzją Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Nr [...] z dnia [...] roku na mocy art. 151 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i art. 22 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 z późn. zm.) odmówiono uchylenia decyzji z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich Z. P..
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją nr [...] Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nastąpiło w związku ze złożonym przez stronę wnioskiem. Celem wznowionego postępowania było ustalenie, czy istnieje podstawa do uchylenia wskazanej decyzji z dnia [...]r. Jednakże w toku postępowania ustalono, że nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi. Prezes IPN decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił potwierdzenia odebrania wnioskodawcy, jako dziecka, jego rodzicom w celu wynarodowienia, a stanowisko prezentowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego, Trybunału Konstytucyjnego, sądów administracyjnych czy też Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie uległo zmianie co do interpretacji przepisów stanowiących podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia.
Na skutek złożonego przez stronę wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zawierającego polemikę ze stanowiskiem organu, wydana została decyzja z dnia [...] r. Nr [...], w której Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na mocy art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 1-4 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371) utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...]r. nr [...] o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich.
Od decyzji tej Z. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której zakwestionował stanowisko Kierownika do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i decyzję IPN podnosząc, iż jest ofiarą wojny i cierpi do dnia dzisiejszego.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie i powołując się na treść art. 4 ust. 2 i art. 8 ust. 2 pkt 2 lit. b ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego potwierdziła słuszność stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji.
Wobec rozbieżności pomiędzy numerem decyzji ostatecznej z dnia [...] r. a numerem decyzji, o której mowa była w piśmie skarżącego potraktowanym przez organ jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wezwał Kierownika do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do wyjaśnienia powyższej rozbieżności.
Z pism przedstawionych Sądowi przez organ wynikało, iż decyzja o numerze i dacie wskazanej w piśmie skarżącego (Nr [...]), stanowiła rozstrzygnięcie w innej niż przedmiotowa sprawie, a organ nie dysponuje żadnym innym wnioskiem uzasadniającym wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]r. Nr [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
W pierwszym rzędzie należy podnieść, że wedle treści art. 1 prawa o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują kontrolę zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej co uregulowane zostało przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zwaną dalej p.p.s.a.
W świetle brzmienia jej art. 145 § 1 sądy te badają cy decyzje będące przedmiotem skargi nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto badają czy organ administracyjny nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Przy czym, jak głosi art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.
Przeprowadzając zatem ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z całkowicie odmiennych przyczyn, niż powołane zostały w skardze. badając bowiem sprawę ex officio, po myśli wskazanego art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd dopatrzył się uchybień tak istotnych, iż skutkować musiały uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Jak stanowi art. 7 k.p.a. prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Mając na względzie jedną z podstawowych zasad proceduralnych, jakim odpowiada procedura administracyjna, a to zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a., należy zauważyć, iż decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zmienione tylko w drodze trybów szczególnych w przypadkach przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub przepisów szczególnych, do których kodeks ten odsyła, a po myśli wskazanego przepisu, decyzja staje się ostateczna, gdy nie służy od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. W ten sposób ustawodawca zapewnił stronom postępowania administracyjnego gwarancję ochronę ich praw do stabilności i pewności ostatecznych rozstrzygnięć organów administracyjnych.
Jedną z możliwości uchylenia decyzji ostatecznej, w trybie szczególnym, o którym mowa w przepisach k.p.a. jest instytucja wznowienia postępowania. Wznowienie postępowania uruchamia się bądź na wniosek strony, bądź z urzędu, a następuje w drodze wydania postanowienia stanowiącego podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty postępowania.
W przedmiotowej sprawie organ uruchomił wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie pisma skarżącego nadanego przez niego listem poleconym w [...] r. nazwanego "odwołaniem od decyzji z dnia [...] r. nr [...]".
Jak wynika z wyjaśnienia Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przedstawionego Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, sprawa administracyjna prowadzona pod numerem opisanym w piśmie skarżącego dotyczyła innego przedmiotu sprawy toczącej się na podstawie ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przymusowej przez III Rzeszę i ZSRR.
Mimo tak wyraźnie określonej woli skarżącego wyrażonej w przywołanym wyżej piśmie, organ potraktował to pismo jako wniosek o wznowienie postępowania zakończonego w [...] r. w oparciu o nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji niewyjaśniając w istocie, jakie miałyby to być okoliczności, a także, czy po myśli art. 148 § 1 k.p.a. zachowany został przez stronę termin określony w wymienionej normie prawnej.
Takie działanie organu stanowi, zdaniem Sądu, naruszenie podstawowej zasady procedury administracyjnej, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, w konsekwencji z czym pozostało naruszenie zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych.
W ponownym postępowaniu organ weźmie pod uwagę przedstawione w niniejszym uzasadnieniu zastrzeżenia Sądu co do legalności postępowania wznowieniowego wszczętego w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wyjaśni w sposób należyty wolę skarżącego, wyrażoną w jego piśmie nadanym w urzędzie pocztowym w dniu [...]r. nazwanym "odwołanie od decyzji z dnia [...]r. Nr [...]". Ustosunkuje się nadto do przesłanek czasowych obwarowujących podanie o wznowienie postępowania, określonych w treści art. 148 § 1 k.p.a. a także ustali, w jakim stosunku czasowym, w aspekcie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., pozostaje decyzja Kierownika do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. i decyzja Prezesa IPN z dnia [...]r., na którą powołano się w decyzji wydanej w trybie art. 151 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją.
Tym samym, mając na uwadze dostrzeżone uchybienia, które mogły mieć istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
SW