Uzasadnienie
Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r. r. przyznał R.W. prawo do świadczeń rodzinnych od 01 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r. Następnie organ po wznowieniu postępowania decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję z dnia [...] r. i odmówił ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych od 01 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie z dnia [...] r.
Następnie Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r. ustalił, że świadczenia rodzinne wypłacone R.W. od 01 listopada 2013 r. do 28 lutego 2015 r. w łącznej kwocie 1592 zł na rzecz W., M. i P.W. są świadczeniami nienależnie pobranymi oraz zażądał ich zwrotu. Jako podstawę prawną decyzji organ podał art. 104 K.p.a., art. 20 ust. 2, 3 i 4 w zw. z art. 3 pkt 11, art. 30 ust. 2 pkt 4, ust. 6, 7, 8 i 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 114 ze zm., zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą o świadczeniach rodzinnych").
W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się między innymi świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono przyznania takich świadczeń. Organ zaznaczył, że uprzednio uchylił decyzję przyznającą stronie świadczenia i odmówił ich przyznania ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego.
W odwołaniu od tej decyzji R.W. podniosła, że świadczenia rodzinne przysługiwały jej dzieciom, gdyż diety otrzymywane przez jej męża były wypłacone w celu wyżywienia i utrzymania w czasie podróży służbowych i nie stanowiły dochodu rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych. Odwołująca wskazała, że jej mąż, który pracuje w firmie transportowej jest jedynym żywicielem rodziny wielodzietnej oraz przedstawiła trudną sytuację materialną rodziny. Ponadto wskazała, że nie posiada środków na zwrot świadczeń.
Samorządowe Kolegium Odwoławczego w K. decyzją z dnia [...] r., Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania oraz zastosowane regulacje prawne.
Kolegium stwierdziło, że zgodnie z przepisem art. 30 ust.1 oraz ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. Organ odwoławczy podniósł, że jest związany treścią powyższego przepisu, który nakazuje uznać świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne. Kolegium podniosło, iż dokonało analizy decyzji organu I instancji, który w sposób prawidłowy ustalił kwotę nienależnie pobranych świadczeń w wysokości 1592 zł.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca R.W. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji. Następnie powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu. Podniosła między innymi, że świadczenia rodzinne przysługiwały dzieciom, gdyż diety otrzymywane przez jej mażonka z tytułu podróży służbowych, były wypłacane w celu zapewnienia środków utrzymania w czasie podróży i nie stanowiły dochodu rodziny w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych.
Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu.
Podstawę wydania zaskarżonej decyzji, stanowiło stwierdzenie przez organ, że kwoty świadczeń rodzinnych wypłaconych R.W. w okresie od 01 listopada 2014 r. do 28 lutego 2015 r. były nienależnie pobranymi świadczeniami rodzinnymi, o których mowa w art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Według zaś art. 30 ust. 2 pkt 4 tej ustawy, za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego.
Z akt administracyjnych wynika, że decyzją z dnia [...] r. organ I instancji, w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, uchylił własną decyzję z dnia [...] r. ustalającą skarżącej prawo do świadczeń rodzinnych od 01 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r. oraz odmówił ustalenia tego prawa. W wyniku odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...] r. Od decyzji organu odwoławczego strona wniosła skargę, która została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lipca 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 256/16.
Z powyższego wynika zatem, że - wydana w wyniku wznowienia postępowania - decyzja uchylająca decyzję o przyznaniu prawa do świadczeń rodzinnych i jednocześnie odmawiająca prawa do tych świadczeń, została utrzymana w mocy decyzją organu odwoławczego z dnia [...] r. Wobec tego w dacie wydania decyzji organu I instancji ustalającej wysokość nienależnie pobranych świadczeń i orzekającej o obowiązku ich zwrotu, spełnione były przesłanki zastosowania art. 30 ust. 2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Świadczenia rodzinne za okres od 01 listopada 2014 r. do 28 lutego 2015 r., przyznane były bowiem na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i stronie odmówiono prawa do tych świadczeń. W konsekwencji - pobrane przez skarżącą świadczenia rodzinne za wyżej wymieniony okres, w łącznej wysokości 1592 zł, stanowiły nienależnie pobrane świadczenia rodzinne.
W przedstawionych wyżej okolicznościach sprawy, organ I instancji zobowiązany był zatem do wydania decyzji orzekającej o uznaniu świadczeń rodzinnych za nienależnie pobrane i o obowiązku ich zwrotu.
W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać więc należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym zarówno przez organ odwoławczy, jak i przez organ pierwszej instancji. W szczególności podkreślenia wymaga, że od daty wejścia w życie ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. nowelizującej m.in. ustawę o świadczeniach rodzinnych, (Dz.U. z 2015 r. poz. 1302), w przypadku nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, jest wydawana jedna decyzja, w której rozstrzyga się zarówno o wysokości nienależnie pobranych świadczeń, jak i o ich zwrocie.
W niniejszej sprawie nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego, ani też przepisy postępowania. Ustalenia będące podstawą decyzji, zostały dokonane w wyniku trafnej analizy dowodów. Ponadto prawidłowa była ocena prawna odniesiona do stwierdzonego w sprawie stanu faktycznego.
Skarga nie zasługiwała zatem na uwzględnienie. Podniesione w niej zarzuty sprowadzające się do kwestionowania zasadności uwzględnienia przy ustalaniu dochodu rodziny, diet z tytułu podróży zagranicznych męża skarżącej, nie dotyczą podstaw rozstrzygnięcia wydanego w niniejszej sprawie. Kwestie te były objęte ustaleniami i oceną prawną przeprowadzoną w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wydaną w wyniku wznowienia postępowania, której przedmiotem było uchylenie decyzji o przyznaniu prawa do świadczeń rodzinnych za okres od 01 listopada 2014 r. do 31 października 2015 r. i jednoczesna odmowa prawa do tych świadczeń.
Natomiast przedstawione w skardze okoliczności dotyczące sytuacji materialnej rodziny skarżącej, mogą być podniesione we wniosku złożonym na podstawie art. 30 ust. 9 ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych, może umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych łącznie z odsetkami całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny.
W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że zarówno zaskarżona decyzja - jak i decyzja organu I instancji – zostały wydane zgodnie z prawem. Wobec tego brak było podstaw do uwzględnienia skargi i zgodnie z art. 151 P.p.s.a., podlegała ona oddaleniu.