Uzasadnienie
Prezydenta Miasta D. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] przyznał K.K. świadczenie w formie zasiłku okresowego w miesiącu październiku 2015 r.- kwocie 213,28 zł, w miesiącu listopadzie 2015 r. - 213,27 zł, w miesiącu grudniu 2015 r. - 213,34 zł.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, iż strona spełnia wymogi formalnoprawne do przyznania wnioskowanego świadczenia. Jednakże z uwagi na ograniczone możliwości finansowe MOPS przyznano zasiłek okresowy w wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny wysokości obligatoryjnej.
Strona wniosła odwołanie od tej decyzji. W odwołaniu K.K. stwierdziła, że dochodem dziecka we wrześniu, październiku i listopadzie 2015 r. były alimenty w wys. 400 zł (oświadczenie z dn. 06 października 2015 r). Późniejsze informacje, jakie uzyskała w dn. 24 listopada 2015 r. od pracownika socjalnego, podpisując oświadczenie na podstawie pokazanego jej pisma od komornika, zostały przez nią zweryfikowane w kancelarii komorniczej, o czym poinformowała pracownice MOPS na wywiadzie dnia 01 grudnia 2015 r. oraz stosownym pismem z dn. 02 grudnia 2015 r. wraz z potwierdzeniem zwrotu różnicy pomiędzy alimentami wypłaconymi a należnymi (w związku z nieprawomocnym postanowieniem o zabezpieczeniu alimentacyjnym), co powinno mieć znaczenie przy ustalaniu kryterium dochodowego. Nadto podnosiła, że alimenty są przeznaczone na dziecko i nie powinno się ich wliczać do dochodu rodziny.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 kodeksu postępowania administracyjnego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że strona w dniu 06 października 2015 r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji w dniu [...] r. wydał decyzję i przyznał stronie wnioskowane świadczenie w postaci zasiłku okresowego w wysokości różnicy między kryterium dochodowym a dochodem rodziny w części obligatoryjnej. W jego wyniku oraz na podstawie zgromadzonej w sprawie dokumentacji ustalono, że strona prowadzi dwu-osobowe gospodarstwo domowe z córką W. Dochodem strony są alimenty w kwocie - 601,45 zł w dniu 01 września 2015 r., w dniu 30 września 2015 r. - kwota 601,46 zł, a w dniu 02 listopada 2015 r. kwota 0601,32 zł. przy kryterium ustawowym- 1.028,00 zł (co potwierdza pismo Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym K.). Organ nadmienił, iż strona jest zarejestrowana w PUP jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku. Spełnia wymogi formalnoprawne do przyznania wnioskowanych świadczeń.
Kolegium Odwoławcze podniosło, że w myśl art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 8 ust. 1 tej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje: 1/ osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł. 21 osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł, 3/ rodzinie, której dochód nie przekracza sumy kwot kryterium dochodowego na osobę w rodzinie - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 38 ust.1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego:
- - osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej,
- - rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.
Zgodnie z ust. 3 cyt. art. kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, a w przypadku rodziny między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny.
Kolegium zauważyło, że w odniesieniu do strony różnica między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny wynosi w m-cu wrześniu 2015 r. - 426,55 zł, a 50 % tej kwoty stanowi: 213,28 zł. (m-c październik 2015 r.) z kolei w m-cu październiku 2015 r. różnica między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny - 426,54 zł, a 50 % tej kwoty stanowi: 213,27 zł. (m-c listopad 2015 r.)oraz w m-cu listopadzie w 2015 r. dochód strony wyniósł- 601,32 zł, różnica między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny wynosi - 426,68 zł, a 50% tej kwoty stanowi - 213,34 zł (m-c grudzień 2015 r.).
Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że stronie przyznano wnioskowane świadczenie, bowiem spełnia wymogi formalno-prawne, przy czym organ I instancji uznał, iż ograniczone środki finansowe ośrodka uniemożliwiają zaspokojenie wszystkich podstawowych potrzeb strony.
Organ odwoławczy podkreślił, że w przedmiotowym postępowaniu organ I instancji wskazał środki jakimi dysponuje i stwierdził, iż są niewystarczające. Kolegium zwróciło uwagę, iż konkluzja ta wynika z realnych przesłanek. Zdaniem Kolegium argumentacja podniesiona w zaskarżonej decyzji jest oparta na rzetelnej analizie stanu faktycznego popartego materiałem dowodowym.
Kolegium zaakcentowało, że zważyć należy, iż pomoc jakiej udziela MOPS jest uzależniona nie tylko od potrzeb wnioskodawcy, ale również od możliwości finansowych MOPS. Wyznacznikami przyznania świadczenia pomocy społecznej są z jednej strony - sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a drugiej strony możliwości finansowe organów pomocy społecznej (por. wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994r sygn. akt ISA 1649/93). Wydanie decyzji administracyjnej w ramach uznania administracyjnego wymaga przeprowadzenia szczególnie starannego postępowania dowodowego, tak aby decyzja administracyjna nie nosiła znamion dowolności. Kolegium Odwoławcze po analizie akt sprawy stwierdziło, że zaskarżona decyzja organu I instancji wydana w ramach uznania administracyjnego zasługuje na utrzymanie w mocy. Decyzja ta została wydana zgodnie z przepisami prawa, a Kolegium nie stwierdziło naruszenia granic uznania administracyjnego. Ponadto strona otrzymała dodatkową pomoc w postaci zasiłku celowego na realizację recept w kwocie 50 zł.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca K.K. zarzuciła organowi odwoławczemu, iż nie rozpoznał istoty problemu wskazanego w odwołaniu. Skarżąca wskazała, że dochodem dziecka we wrześniu, październiku i listopadzie 2015 r. były alimenty w wys. 400 zł (oświadczenie z dn. 06 października 2015 r). Późniejsze informacje, jakie uzyskała w dn. 24 listopada 2015 r. od pracownika socjalnego, podpisując oświadczenie na podstawie pokazanego jej pisma od komornika, zostały przez nią zweryfikowane w kancelarii komorniczej, o czym poinformowała pracownice MOPS na wywiadzie dnia 01 grudnia 2015 r. oraz stosownym pismem z dn. 02 grudnia 2015 r. wraz z potwierdzeniem zwrotu różnicy pomiędzy alimentami wypłaconymi a należnymi (w związku z nieprawomocnym postanowieniem o zabezpieczeniu alimentacyjnym), co powinno mieć znaczenie przy ustalaniu kryterium dochodowego. Skarżąca podniosła, iż alimenty są dochodem dziecka i winny w całości zostać przeznaczone na zaspokajanie jego potrzeb i nie powinny zostać uznane za dochód rodziny w takim sensie, aby na ich podstawie zmniejszać wysokość świadczenia okresowego dla osoby dorosłej. Podkreśliła, że z istoty alimentów na dziecko wynika, że mają one zaspokajać usprawiedliwione potrzeby dziecka, a nie rodzica.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją dotychczasowa argumentację. Podkreślił, że argumentacja podniesiona w zaskarżonej decyzji jest oparta na rzetelnej analizie stanu faktycznego popartego materiałem dowodowym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga jest zasadna.
Przystępując do zasadniczych rozważań należy wskazać przede wszystkim, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie spełnia w sposób oczywisty wymogów stawianych przez art. 107 § 1 i 3 k.p.a.
Art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego określa podstawowe części składowe, jakie powinna decyzja zawierać. Do tych części ustawodawca zalicza między innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie zatem stanowi integralną cześć decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji.
Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest poprawne w zakresie uzasadnienia prawnego, zaś w części dotyczącej stanu faktycznego w zasadzie sprowadza się do powtórzenia w tej mierze argumentacji zawartej w decyzji organu I instancji. Co więcej organ odwoławczy relacjonując zapisy odwołania wskazuje jedynie, że " w odwołaniu Pani K.K. stwierdziła, iż ma trudności zaspokojeniem podstawowych potrzeb bytowych", co w samej rzeczy nie jest zgodne z treścią tego dokumentu.
Tymczasem w treści odwołania skarżąca wskazywała, iż dochodem dziecka we wrześniu, październiku i listopadzie 2015 r. były alimenty w wys. 400 zł (oświadczenie z dn. 06 października 2015 r). Późniejsze informacje, jakie uzyskała w dn. 24 listopada 2015 r. od pracownika socjalnego, podpisując oświadczenie na podstawie pokazanego jej pisma od komornika, zostały przez nią zweryfikowane w kancelarii komorniczej, o czym poinformowała pracownice MOPS na wywiadzie dnia 01 grudnia 2015 r. oraz w stosownym piśmie z dn. 02 grudnia 2015 r. wraz z potwierdzeniem zwrotu różnicy pomiędzy alimentami wypłaconymi a należnymi (w związku z nieprawomocnym postanowieniem o zabezpieczeniu alimentacyjnym), co powinno mieć znaczenie przy ustalaniu kryterium dochodowego. Nadto podnosiła, że alimenty są przeznaczone na dziecko i nie powinno się ich wliczać do dochodu rodziny.
Zarzucała zatem – powołując się na dwa wymienione w odwołaniu dokumenty, że ustalony przez organ i faktyczny dochód rodziny w poszczególnych miesiącach są inne, co ma wpływ na wysokość przyznanego świadczenia, a nadto wskazywała, że alimenty dziecka nie powinny być włączane do dochodu.
Podkreślić trzeba, że wbrew swym obowiązkom organ odwoławczy nie odniósł się konkretnie do żadnego z argumentów odwołania.
Organ działający tu w istocie jak organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli pierwotnej decyzji organu, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Wynika to z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji.
Należy wskazać, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpoznać wszystkie żądania, wnioski i zarzuty strony oraz ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swej decyzji.
Wspomniane żądania, wnioski i zarzuty mogą być rzecz jasna zawarte także w złożonym przez stronę odwołaniu. Stąd obowiązkiem organu (jako organu odwoławczego) o podstawowym znaczeniu jest również przytoczenie w tym względzie treści odwołania oraz ustosunkowanie się do niego w uzasadnieniu wydanej decyzji.
Brak podania w uzasadnieniu decyzji motywów rozstrzygnięcia uniemożliwia Sądowi dokonanie oceny legalności decyzji, a z drugiej strony powoduje niemożność poznania motywów takiego, a nie innego rozstrzygnięcia.
Organ odwoławczy w ogóle nie zadał sobie trudu weryfikacji twierdzeń skarżącej zawartych w odwołaniu, choćby poprzez zapoznania się ze wskazanymi tamże dokumentami – wywiadem z dnia 01 grudnia 2015 r. oraz pismem skarżącej z dnia 02 grudnia 2015 r. W katach sprawy brak jest bowiem tych dokumentów, a sam organ nie wspomina w swojej decyzji w jakikolwiek sposób o tych dokumentach. Organ nie wyjaśnia również skarżącej dlaczego zaliczono dochody dziecka w postaci alimentów do dochodu rodziny.
Tego typu uzasadnienie wskazuje na niedbałość organu w rozpoznaniu sprawy, nie pozwala na rozpoznanie motywów, którymi kierowano się przy jej załatwieniu i powoduje, że w zasadzie, poprzez brak rzeczowej argumentacji w zakresie stanu faktycznego, decyzja taka w istocie wymyka się spod kontroli. W postępowaniu administracyjnym nie obowiązuje zasada, że rola organu orzekającego to rola biernego podmiotu oczekującego na dowody zaoferowane przez stronę. Wręcz przeciwnie, rządząca postępowaniem administracyjnym zasada oficjalności (art. 7, 75 k.p.a.) wymaga, by w toku postępowania organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym.
Zarzut dowolności wykluczają dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści (art. 7 k.p.a.).
W opinii Sądu wyżej wskazana wada decyzji – istotne naruszenie przepisów prawa procesowego - powoduje konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, albowiem jak już wyżej wspomniano, brak rzetelnego i prawidłowo sporządzonego uzasadnienia nie pozwala na rozpoznanie motywów, którymi kierowano się przy załatwieniu sprawy i powoduje, że w zasadzie, poprzez brak rzeczowej argumentacji, decyzja ta w istocie wymyka się spod kontroli.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ rozpatrzy ponownie odwołanie skarżącej, uzupełni materiał dowodowy poprzez dołączenie do akt pism wskazanych przez skarżącą w odwołaniu i odniesie się do wszystkich podnoszonych tam kwestii.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 c P.p.s.a. jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.