Uzasadnienie
Prezes Sądu Rejonowego K. w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) odmówił W. K. uwzględnienia wniosku w całości o udostępnienie informacji publicznej. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że w dniu [...]r. wpłynął wniosek strony, w którym osoba ta wniosła o udzielenie następującej informacji, - w ilu sprawach rejestrowych o wpis danych do rejestru przedsiębiorstw w ramach postępowań prowadzonych przez sędziów Sądu Rejonowego K. w K. od dnia [...]r. tj. dnia wejścia w życie ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, o udział w charakterze strony ubiegały się podmioty będące wspólnikami lub akcjonariuszami podmiotu rejestrowego, - w ilu sprawach rejestrowych spośród wskazanych powyżej podmioty te zostały dopuszczone do postępowania w charakterze strony (tj. występowały w postępowaniu, jako strony i zostały wymienione w komparycji orzeczenia, jako strony), - w ilu sprawach rejestrowych spośród wskazanych powyżej odmówiono takim podmiotom dopuszczenia do postępowania.
Jakie podstawy prawne powoływano dla odmowy dopuszczenia takich podmiotów do postępowania. W toku postępowania stanowisko zajęła Sędzia Sądu Rejonowego K. w K. U. R. Kierownik Sekcji i Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, która stwierdziła, że co roku do wydziału wpływa ponad 20.000 spraw o wpis do rejestru, zaś w prowadzonym rejestrze przedsiębiorców ujawnionych jest około 27.000 podmiotów. Uzyskanie żądanych informacji wymagałoby oddelegowania jednego pracownika na przeciąg około 6 miesięcy. W dalszej części uzasadnienia organ ten przywołał unormowanie prawne dotyczące udzielania informacji publicznej i doszedł do przekonania, że wnioskodawca ubiega się o udostępnienie informacji przetworzonej. Uwzględnienie zgłoszonego wniosku wymagało wykazania przez wnioskodawcę, że uzyskanie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, a nie zostało to w żadnym stopniu wykazane.
W końcowej części uzasadnienia organ pierwszej instancji zaakcentował, że dostęp do akt rejestrowych przedsiębiorców regulowany jest przez art. 10 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym i każdy ma prawo przeglądania akt rejestrowych podmiotów wpisanych do rejestru, tym samym nic nie stoi na przeszkodzie, aby wnioskodawca w tym trybie uzyskał wgląd w interesujące go dane.
Odwołanie od tej decyzji do Prezesa Sądu Okręgowego w K. wniósł W. K. W motywach odwołania wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia, a odmowa jest nieuzasadniona i narusza prawo wnioskodawcy dostępu do informacji publicznej. W dalszej części uzasadnienia strona odwołała się do orzecznictwa sądownictwa administracyjnego i podniosła, że w przypadku konieczności udzielenia informacji przetworzonej organ administracji publicznej winien wezwać stronę do wykazania istnienia interesu publicznego. W rozpatrywanej sprawie organ tego nie uczynił, a tym samym wyczerpane zostały przesłanki uwzględnienia wniesionego odwołania.
Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia 18 marca 2010 r. Nr BM-VI-166-165/10 wydaną na podstawie art. 138 § 2 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w pouczeniu prawnym zamieszczono błędne pouczenie o organie właściwym do rozpatrzenia odwołania, a następnie organ ten przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił własne stanowisko w sprawie i doszedł do przekonania, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zasługuje na uwzględnienie. Organ wyższego stopnia podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że wniosek skarżącego dotyczy udzielenia informacji przetworzonej, zatem strona tego postępowania zobowiązana była do wykazania występowania interesu publicznego przemawiającego za jej udzieleniem.
Następnie wskazany organ odwołał się do postanowień zamieszczonych w treści art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej i zauważył, że organ pierwszej instancji nie dopełnił obowiązkom wynikającym z tego przepisu, a sprowadzającym się do wezwania strony do wykazania występowania wskazanego interesu w udostępnieniu żądanej informacji publicznej. W świetle przeprowadzonej analizy stanu normatywnego i faktycznego organ odwoławczy uznał decyzję organu pierwszej instancji za przedwczesną, a tym samym wystąpiła przesłanka uzasadniająca uwzględnienie wniesionego odwołania.
Prezes Sądu Rejonowego K. w K. pismem z dnia [...]r. wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, jednakże powyższy Sąd postanowieniem z dnia 28 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 870/10 odrzucił ją.
Konsekwencją powyższej decyzji Ministra Sprawiedliwości oraz postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stała się ponowna decyzja wydana przez Prezesa Sądu Rejonowego K. w K. z dnia [...]r. nr [...]. Mocą wskazanej decyzji organ pierwszej instancji ponownie odmówił uwzględnienia wniosku w całości. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Prezes Sądu Rejonowego K. w K. przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie zajął stanowisko w sprawie. W pierwszej kolejności zauważył, że przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej nie mają zastosowania w tych przypadkach, gdy problematyka udostępnienia informacji regulowana jest w odrębnych przepisach. Zdaniem tego organu w rozpatrywanej sprawie zachodzi taka okoliczność, albowiem stosownie do postanowień art. 10 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym każdy ma prawo przeglądania akt rejestrowych podmiotów wpisanych do rejestru, a tym samym ustawa o dostępie do informacji publicznej jest wyłączona ze stosowania.
Z ostrożności procesowej organ ten zaznaczył, iż rozpatrując wniosek strony z perspektywy ustawy o dostępie do informacji publicznej także nie może być on uwzględniony, albowiem strona nie wykazała występowania interesu publicznego w udostępnieniu jej żądanej informacji przetworzonej.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się W. K., który wniósł odwołanie do Prezesa Sądu Okręgowego w K. W motywach tego odwołania wpierw przedstawił zakres swojego żądania skierowany do organu pierwszej instancji. Zdaniem odwołującego się organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia postanowień art. 7, art. 77 ust. 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego.
Prezes Sądu Okręgowego w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 i 107 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 10 i art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie odniósł się do odwołania i zamieszczonych w nim argumentów. Zdaniem organu wyższego stopnia organ pierwszej instancji w sposób prawidłowy ustalił, że wnioskiem objęta była informacja przetworzona, a zatem strona ubiegająca się o jej udostępnienie obowiązana jest do wykazania występowania interesu publicznego. Przeprowadzając analizę wniosków strony oraz podnoszone przez nią argumenty organ ten doszedł do przekonania, że strona nie wykazała występowania interesu publicznego w udostępnieniu jej żądanych informacji publicznych.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się W. K., który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzucił naruszenie art. 2 ust. 2 w związku z art. 3 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez błędną wykładnię pojęcia informacja przetworzona i objęcie nią zakresem żądanej informacji publicznej. W motywach skargi skarżący przedstawił wpierw opis sytuacji faktycznej sprawy sprowadzający się do przedstawienia poszczególnych pism i rozstrzygnięć, które w sprawie były sporządzane. Następnie skarżący przybliżył zarzuty skargi, a w szczególności zakwestionował stanowisko organów administracji publicznej, że żądana przez niego informacja posiada charakter informacji przetworzonej, albowiem jego zdaniem żądana informacja takiego charakteru nie posiada. Jego zdaniem żądana informacja posiada charakter informacji prostej i jej udzielenie nie wymaga wykazania się szczególnym interesem publicznym.
W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w K. wniósł o oddalenie skargi i przywołał analogiczną argumentację do tej, którą zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Po myśli art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Nadto według art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotowa skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż przywołał to skarżący w skardze skierowanej do tutejszego Kolegium. Sąd administracyjny w pierwszej kolejności zobowiązany jest do zbadania czy rozstrzygnięcie organu administracji poddane kontroli odpowiada wszystkim wymogom wynikającym z przepisów prawa, a w szczególności czy nie występują przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji przewidziane w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.
W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego odwołanie skarżącego od pierwszej decyzji Prezesa Sądu Rejonowego K. z dnia [...]r. rozpatrzył Minister Sprawiedliwości, który decyzją z dnia 18 marca 2010 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W tym miejscu przyjdzie rozważyć, czy organ ten uprawniony był do rozpatrzenia odwołania od decyzji Prezesa Sądu Rejonowego K., a zatem czy nie dopuścił się naruszenia postanowień art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Stosownie do postanowień art. 17 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu są w stosunku do organów administracji publicznej innych niż określone w pkt 1 i 2 – odpowiednie organy nadrzędne lub właściwi ministrowie, a w razie ich braku – organy państwowe sprawujące nadzór nad ich działalnością. Z kolei po myśli art. 9 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) zwierzchni nadzór nad działalnością administracyjną sądów sprawuje Minister Sprawiedliwości osobiście oraz przez właściwą służbę nadzoru. Natomiast zgodnie z art. 21 § 1 tej ustawy organami sądów są:
- 1. w sądzie rejonowym – prezes sądu,
- 2. w sądzie okręgowym – prezes sądu oraz kolegium sądu okręgowego,
- 3. w sądzie apelacyjnym – prezes sądu oraz kolegium sądu apelacyjnego,
- 4. dyrektor sądu apelacyjnego oraz dyrektor sądu okręgowego, a w sądzie rejonowym w razie jego powołania kierownik finansowy sądu w obszarach określonych w § 2.
Według art. 22 § 1 pkt 2 powyższej ustawy, prezes sądu pełni czynności z zakresu administracji sądowej, a zgodnie z § 3 cytowanego przepisu, prezes sądu okręgowego wykonuje czynności administracji sądowej w stosunku do sądów rejonowych. W świetle powyższych ustaleń należy stwierdzić, że organem właściwym do rozpatrzenia odwołania wniesionego od decyzji prezesa sądu rejonowego powinien być prezes sądu okręgowego, a nie Minister Sprawiedliwości. Przeprowadzona wykładnia znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, a przykładem tego jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 951/09 (Lex 555581).
W związku powyższym uznać należy, że decyzja z dnia 18 marca 2010 r. wydana przez Ministra Sprawiedliwości została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, a okoliczność ta wyczerpuje przewidzianą postanowieniami art. 156 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przesłankę nieważności decyzji.
Powyższe ustalenie rzutuje na prawidłowość kolejnych decyzji podejmowanych w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego, ponieważ decyzje te wydawane były w następstwie rozstrzygnięcia podjętego przez Ministra Sprawiedliwości, albowiem mocą decyzji z dnia 18 marca 2010 r. organ ten uchylił decyzję Prezesa Sądu Rejonowego K.i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Następstwem podjęcia takiego rozstrzygnięcia stało się prowadzenie ponownego postępowania przez Prezesa Sądu Rejonowego K. w K. i wydanie przez niego nowej decyzji, która została poddana kontroli instancyjnej przez Prezesa Sądu Okręgowego w K. Tym samym rozstrzygnięcia podjęte przez organy administracji w ramach ponownie prowadzonego postępowania obarczone są wadą nieważności przewidzianą art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie rażącego naruszenia prawa a wynika to z tego, że podstawą tego postępowania była decyzja obarczona wadą nieważności.
Konsekwencją powyższego stało się stwierdzenie nieważności nie tylko zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, ale przede wszystkim decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 marca 2010 r. Następstwem niniejszego wyroku jest wyeliminowanie z obrotu prawnego wskazanych powyżej decyzji administracyjnych i powrót postępowania administracyjnego zapoczątkowanego decyzją Prezesa Sądu Rejonowego K. w K. z dnia [...]r. na etap postępowania odwoławczego, w ramach którego Prezes Sądu Okręgowego w K. podejmie stosowne rozstrzygnięcie uwzględniające stan faktyczny i prawny w sprawie.
Z uwagi na stwierdzenie nieważności wymienionych powyżej decyzji skład orzekający w sprawie tej zwolniony jest od merytorycznego ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 146 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego orzeczono jak w sentencji.
Z uwagi na charakter rozstrzygnięcia organów administracji, Sąd w oparciu o art. 152 powyższej ustawy nie orzekał o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji.
Na podstawie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd przyznał skarżącemu od Prezesa Sądu Okręgowego w K. kwotę w wysokości 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.