Uzasadnienie
Zastępca Kierownika Działu Pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K., decyzją z dnia [...] r., Nr [...] odmówił A. G. przyznania zasiłku stałego w okresie od czerwca do września 2012 r.
W uzasadnieniu podniósł, iż wnioskodawca spełnia przesłanki konieczne do przyznania zasiłku stałego. Natomiast decyzją z dnia [...] ze względu na brak współdziałania polegającego na uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, uchylono z dniem [...] wcześniejsze rozstrzygnięcie z dnia [...] przyznające zasiłek stały. Od decyzji uchylającej strona nie wniosła odwołania. Wnioskiem z dnia 12 października 2012 r. zwróciła się o przyznanie zasiłku stałego od miesiąca czerwca 2012 r. Ze względu na postanowienia art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym świadczenia pieniężne przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek, zasiłek został przyznany stronie od miesiąca października 2012 r. W świetle obowiązujących przepisów brak było podstaw do przyznania zasiłku od czerwca 2012 r.
Od powyższej decyzji odwołał się A. G., wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Podkreślił, iż z zasiłku stałego korzystał od 2009 r. Decyzją z dnia [...] uchylono z dniem [...] rozstrzygnięcie z 2009 r., przyznające mu zasiłek stały, powołując się na brak współdziałania wyrażającego się w uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Jak twierdzi, zawiadomienie o terminie przeprowadzenia wywiadu odebrał dzień po wyznaczonym terminie. O tej okoliczności poinformował MOPS. Ze względu na brak potwierdzenia odbioru zawiadomienia o terminie wywiadu został skierowany do Poczty Polskiej w celu uzyskania stosownej informacji. Po uzyskaniu takich informacji pozostawił je w MOPS, oczekując na dalsze postępowanie w sprawie wywiadu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją dnia [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przedstawiono przebieg postępowania w sprawie oraz poczynione jego wyniku ustalenia. Organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, podkreślając w szczególności datę złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego przez stronę (12 października 2012 r.) oraz to, że względu na prawomocne uchylenie wcześniejszej decyzji z 2009 r. przyznającej mu zasiłek stały, wniosek ten nie dotyczył kontynuacji świadczenia. W konsekwencji tych ustaleń, wobec spełnienia warunków koniecznych do uzyskania zasiłku stałego, świadczenie zasadnie zostało przyznane dopiero od miesiąca października 2012. Natomiast brak było podstaw do objęcia zasiłkiem okresu czerwiec-wrzesień 2012 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. G. powtarza zarzuty podnoszone w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej. W szczególności podkreślił, że jego wniosek z dnia 12 października 2012 r. nie dotyczył nowego świadczenia, ale kwestii załatwienia i wyjaśnienia sprawy zasiłku stałego od maja 2012 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W trakcie rozprawy przeprowadzonej w dniu 7 maja 2014 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił uwagę, na fakt braku wyjaśnienia przez organy administracji rzeczywistej treści wniosku A. G. z dnia 12 października 2012 r. Zarówno z odwołania, jak i ze skargi wynika, iż skarżący zgłasza pretensje co do pozbawienia go tego świadczenia decyzją z dnia [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Kontrola sądowa zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) polega na badaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu, ocenia zgodność jego treści oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwana dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Oznacza to, że sąd administracyjny nie musi, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze.
Dokonując tak rozumianej kontroli zaskarżonej decyzji Sąd dostrzegł z urzędu naruszenie przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, w świetle art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a., co skutkuje koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. (t.j. z 2013 r., poz. 182, dalej: u.p.s.) w art. 100 ust. 1 zd. pierwsze stanowi, iż w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. W sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 14 tej ustawy). Stosownie do art. 9 K.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy administracji zostały zobowiązane do czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W myśl art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Jeżeli postępowanie zostało wszczęte na żądanie, to wniosek strony zakreśla ramy podmiotowe i przedmiotowe tego postępowania. Wnioskodawca domaga się, bowiem od organu w określonej sytuacji faktycznej konkretyzacji jego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego, zatem sam określa treść zgłoszonego żądania. Jednocześnie na organie ciąży obowiązek czuwania nad tym, aby strony nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa.
W konsekwencji tego organ administracji winien rozpatrzyć żądanie wynikające z wniosku, a w razie wątpliwości co do woli strony, zobowiązać ją do złożenia stosownego wyjaśnienia (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2011 r. sygn. II OSK 1434/10 - Lex nr 115875 oraz wyroki WSA: z dnia 20 października 2010 r. sygn III Sa/Łd 452/10 - Lex nr 758206, z dnia 3 kwietnia 2012 r. sygn. I SA/Wa 1800/11 - Lex nr 1137318 i z dnia 24 marca 2011 r. sygn. II SA/Kr 130/11 - Lex nr 784068).
W rozpatrywanej sprawie skarżący w dniu 12 października 2012 r. złożył wniosek o przyznanie zasiłku stałego oraz zasiłku celowego na leki i obuwie. W trakcie wywiadu środowiskowego (s.11 kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego) sprecyzował, iż oczkuje przyznania zasiłku stałego od czerwca 2012 r. Wniosek ten został złożony w szczególnej sytuacji, bowiem od 2009 r. skarżący dysponował uprawnieniem do pobierania zasiłku, którego został pozbawiony w wyniku wydania decyzji uchylającej prawo do świadczenia z dniem 1 czerwca 2012 r. Podstawą uchylenia decyzji był zarzut braku współdziałania, wyrażający się w uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (art. 11 ust. 2 ustawy om pomocy społecznej). Jak należy wnosić z treści odwołania oraz sporządzonej przez niego skargi, intencją wnioskodawcy było nie tyle kwestionowanie decyzji odmawiającej przyznania zasiłku w okresie od czerwca do września 2012 r., a więc od momentu uchylenia decyzji z [...] i wydania decyzji przyznającej zasiłek stały od października 2012 r., ale pozbawienie go prawa do zasiłku stałego decyzją z dnia [...] Można przypuszczać, że domagał się on uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania zmierzającego do weryfikacji decyzji uchylającej prawo do zasiłku stałego.
W tym przypadku sam organ nie może zastąpić czy wyręczyć skarżącego w określeniu żądania, a brak wezwania w tym zakresie o jego sprecyzowanie uniemożliwia prawidłowe rozpatrzenie niniejszej sprawy. Należy mieć na względzie, że organ w drodze pouczenia skarżącego i wezwania do jednoznacznego sprecyzowania żądania przywołanego wniosku winien powyższe wątpliwości rozstrzygnąć.
W konsekwencji, zaskarżoną decyzję uznać należy za przedwczesną i w związku z tym naruszającą przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co tym samym obliguje Sąd do jej uchylenia.
Ponownie rozważając sprawę organ odwoławczy, po wypełnieniu obowiązków wynikających z art. 6 K.p.a., wnikliwie zbada przedmiot wniosku skarżącego, po uzyskaniu w tym zakresie jego stanowiska, a następnie w stosownym trybie wniosek ten rozpatrzy. Jednocześnie Sąd podkreśla, iż uchylając zaskarżoną decyzję nie przesądza prawidłowości zastosowania w sprawie skarżącego art. 37 ustawy o pomocy społecznej, bowiem wobec stwierdzonego uchybienia jednoznaczne w tej mierze twierdzenia byłyby nieuprawnione.
W świetle przedstawionych wyżej wywodów, należało uwzględnić skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i orzec, jak w sentencji. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należnych pełnomocnikowi ustanowionemu na zasadzie prawa pomocy orzeczono na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461) w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a.