Uzasadnienie
Wójt Gminy W. postanowieniem z dnia [...] odmówił wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego na osobę uprawnioną: S. A. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 12 grudnia 2016r. do Ośrodka Pomocy Społecznej w W. wpłynął wniosek skarżącego S. A. o wznowienie postępowania w sprawie przyznania świadczeń z. Funduszu Alimentacyjnego S. A. reprezentowanej przez matkę D. G. Organ podniósł, że zgodnie z. art. 9 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 23 ze zm.) organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach taktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Dodał, że ze względu na to, iż S. A. nie jest stroną postępowania dotyczącego przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej: S. A. organ nie ma możliwości udzielenia mu wymaganych informacji.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmując wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Dodał, że w związku z cytowanym przepisem informuje, iż podejmuje wszelkie niezbędne i przewidziane przepisami prawa czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] w wyniku rozpoznania zażalenia S. A. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania jest możliwe tylko wówczas, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 lub art. 145a § 2 k.p.a., a w zakresie żądania wznowienia postępowania opartego na przesłance naruszenia równego traktowania stron, w terminie określonym w art. 145b § 2 k.p.a., a nie ma podstaw do jego przywrócenia. Podkreślił, że postanowienie o wznowieniu postępowania jest wyłącznie aktem wszczynającym postępowanie co do przyczyn uzasadniających wznowienie postępowania (ustalenia, czy rzeczywiście występują) i co do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Ocena przyczyn wznowienia postępowania przed wydaniem decyzji jest niedopuszczalna (por. wyrok NSA z 13.11.1987, sygn. akt: I SA 1326/86, wyrok NSA z 20.06.199lr., sygn. akt: IVSA 487/91). Organ odwoławczy wskazał, że w związku z tym, na tym etapie postępowania ograniczył się wyłącznie do zbadania zasadności wszczęcia postępowania, w którym to dopiero rozstrzyga się możliwość wznowienia postępowania zakończonego prawomocną decyzją. Podniósł, że organ I instancji uznając, iż S. A. nie jest stroną postępowania dotyczącego przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego odmówił wznowienia postępowania. Organ odwoławczy podniósł, że w niniejszej sprawie S. A. żąda wznowienia postępowania dotyczącego przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną – S. A., podnosząc, że pełnomocnik osoby uprawnionej otrzymała świadczenie pomimo, iż w sposób znaczny przekraczała ustawowo określone kryterium ze względu na sprzedaż nieruchomości.
Wobec tego, zdaniem strony zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 pkt. 1 i 5 k.p.a., upoważniające organ do wznowienia postępowania. Organ odwoławczy podniósł, że ustawodawca w sposób dorozumiany i zamierzony, poprzez wyraźne wskazanie w art. 27 ust. 7 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, na zawiadomienie jedynie o przyznaniu świadczeń z funduszu, odstąpił od przyznania dłużnikowi alimentacyjnego statusu strony. Według art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela przekazuje dłużnikowi alimentacyjnemu oraz organowi właściwemu dłużnika informację o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Dyspozycja powołanego wyżej przepisu wyklucza dłużnika alimentacyjnego z kręgu stron postępowania w sprawie przyznania bądź podwyższenia osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Gdyby ustawodawca uznawał istnienie interesu prawnego dłużnika w tym postępowaniu, nie zobowiązywałby organu właściwego wierzyciela do przekazywania dłużnikowi informacji o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Strona postępowania ma bowiem prawo do czynnego w nim udziału, a organ prowadzący postępowanie ma obowiązek doręczania stronie wszelkich wydanych w sprawie orzeczeń, zarówno tych wydanych w toku postępowania, jak i - przede wszystkim - kończących to postępowanie. Stąd, pozbawione logicznego uzasadnienia byłoby wprowadzanie w art. 27 ust. 7 pkt 1 powołanej ustawy obowiązku informowania dłużnika alimentacyjnego o przyznaniu osobie uprawnionej świadczeń z funduszu alimentacyjnego w sytuacji, gdyby ten dłużnik był stroną postępowania w sprawie przyznania tego świadczenia osobie uprawnionej. Sam obowiązek alimentacyjny jest nakładany na dłużnika przez sąd w innym postępowaniu i podczas trwania postępowania o przyznanie bądź podwyższenie świadczeń ten obowiązek już istnieje, a rozstrzygnięcie wydane w postępowaniu administracyjnym nie nakłada na dłużnika dodatkowego obowiązku. Decyzja o przyznaniu (podwyższeniu) lub odmowie przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego dotyczy interesu prawnego osoby uprawnionej, a nie dłużnika alimentacyjnego. Organ odwoławczy wskazał, że podziała w/w pogląd w całości.
W skardze wniesionej od powyższego postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach S. A. podniósł zarzut naruszenia art. 107 § 1 kpa poprzez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego co do istoty rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego i zarzut nierozpatrzenia zarzutów zgłoszonych wobec postanowienia Wójta Gminy W. Wskazał, że organ I instancji dopuścił się następujących uchybień: art. 7 kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; art. 77 § 1 kpa poprzez zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, art. 145 § 1 i 5 k.p.a. i art. 147 poprzez odmowę wznowienia postępowania i sprawdzenia, czy sytuacja majątkowa D. G. uprawnia ją do pobierania świadczeń. W związku z powyższymi zarzutami wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w całości oraz o "wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wójta Gminy w W.".
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzić należało, że zostało ono, podobnie jak i postanowienie organu I instancji, wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie, w którym Wójt Gminy W. – tylko w sposób ogólny wskazał, że odmowa wznowienia postępowania dotyczy sprawy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną – S. A. W żaden sposób nie wskazał zatem, o jakie konkretnie postępowanie chodzi, a więc nie określił nawet daty i numeru decyzji, którą zakończone zostało to postępowanie. Organ wskazał jedynie przedmiot tego postępowania, ale również w sposób ogólny, tj. poprzez wskazanie, jakiego rodzaju świadczeń dotyczyło postępowanie. Nie określił zatem nawet tego, jakiego okresu świadczeniowego miało dotyczyć to postępowanie.
W uzasadnieniu postanowienia organ również nie zawarł żadnego sprecyzowania w zakresie tego, jakiego postępowania dotyczy odmowa wznowienia. Ponadto w uzasadnieniu organ pominął wskazanie przyczyn odmowy wznowienia postępowania, a jedynie przytoczył art. 9 K.p.a., według którego organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Poza tym organ dodał tylko, że ze względu na to, iż S. A. nie jest stroną postępowania dotyczącego przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz osoby uprawnionej – S. A., organ nie ma możliwości udzielenia mu wymaganych informacji. Powyższe stwierdzenia w ogóle nie odnoszą się zatem do przyczyn odmowy wznowienia postępowania.
Podobnie – organ odwoławczy, w ramach rozpoznania zażalenia na powyższe postanowienie, również tylko w sposób ogólny wskazał, że odmowa wznowienia postępowania dotyczy sprawy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną – S. A. W żaden sposób nie wskazał zatem, o jakie konkretnie postępowanie chodzi, a więc – podobnie jak organ I instancji - nie określił nawet daty i numeru decyzji, którą zakończone zostało to postępowanie, ani też nie podał, jakiego okresu świadczeniowego miała ta decyzja dotyczyć. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zawarł stwierdzenia ogólnej treści – z zakresu niektórych zagadnień proceduralnych dotyczących postanowienia o odmowie wznowienia postępowania.
Następnie przedstawił w sposób obszerny wykładnię art. 27 ust. 7 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i zawarł tezy uzasadniające pogląd, że dłużnik alimentacyjny nie jest stroną postępowania w sprawie przyznania bądź podwyższenia osobie uprawnionej świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Pomimo obszerności uzasadnienia, organ odwoławczy pominął zatem wskazanie skonkretyzowanej przyczyny odmowy wznowienia postępowania, a przecież właśnie to było przedmiotem zaskarżonego postanowienia.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia stwierdzić zatem należało, że zostało ono – podobnie jak i postanowienie organu I instancji - wydane z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 8 kodeksu postępowania administracyjnego.
Wobec tego – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 P.p.s.a. – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił postanowienia wydane przez organy obydwu instancji. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.