Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 23 czerwca 2004 r. W. S. domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem M. S..
Decyzją z dnia [...]r. nr [...], Inspektor Świadczeń Rodzinnych i Zaliczek Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2225 z późn. zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku, odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia powołał się na okoliczność, że strona wraz z wnioskiem nie przedłożyła orzeczenia o niepełnosprawności, wymaganego przepisem art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ syn nad którym sprawuje opiekę nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
W odwołaniu strona wywiodła, że organ pierwszej instancji nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy, a zwłaszcza wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...], który zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...]r. znak [...]i uznał, że w stosunku do małoletniego M. S. istnieje konieczność stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzją organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tej decyzji przypomniało treść art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych i zaakcentowało, że odwołująca nie spełnia określonych w nim warunków, bowiem nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym na podstawie art. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu osób niepełnosprawnych (Dz. U. NR 123, poz. 776 z późn. zm.) i nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W skardze z dnia 28 marca 2006 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, celem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreśliła, że nowym orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS-u wydanym w dniu [...] r. jej syn został uznany za osobę kwalifikującą się do renty socjalnej, całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji. W tej sytuacji w jej sprawie nie został uwzględniony zarówno wyroku Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...], jak i nowe orzeczenie lekarza orzecznika ZUS-u z dnia [...]r. Nadmienił również, że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] nie wykonał powołanego wyroku i nie zmienił orzeczenia w zakresie stopnia niepełnosprawności.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska i powtórzyło argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo poinformowało o wydaniu w dniu [...]r. postanowienia Nr [...] o wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...]r. nr [...]z uwagi na nowe okoliczności i dowody, które nie były znane w dniu jej wydania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa materialnego.
Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie zatem do brzmienia przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie jako ustawa p.p.s.a., sąd ten uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w przypadku, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Nadto, w zależności od rodzaju naruszenia - stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ administracji wraz z odpowiedzią na skargę.
Przeprowadzając, w oparciu o powyższe uregulowania, ocenę zgodności z prawem podjętych w sprawie rozstrzygnięć należy zaznaczyć, że zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z póżn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawa o świadczeniach rodzinnych. W istocie sądowa kontrola decyzji administracyjnej sprowadza się do oceny, czy organ rozstrzygający badał sprawę w zakresie dyrektyw ustawowych zawartych w tym przepisie, jak również, czy zebrał i rozważył cały materiał dowodowy w danej sprawie. Ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji.
W świetle materiału dowodowego znajdującego się w tych aktach uznać należało, że organ odwoławczy nie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy stanowiące podstawę prawną zaskarżonej decyzji.
Przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyraźnie precyzuje, że jednym z warunków uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem, przysługującego matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem jest legitymowanie się przez to dziecko orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zmiana orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...]r. znak [...]przez wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...]spełnia dyspozycje powołanego powyżej art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem o możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądza okoliczność, że istnieje konieczność stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna jej syna (M. S.) w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Takie rozumienie omawianego przepisu nawiązuje do utrwalonej w orzecznictwie sądowym interpretacji obowiązującego wcześniej art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) w związku z art. 6 b ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.).
Przepis ten wskazywał analogiczne przesłanki, a ich spełnienie warunkowało przyznanie zasiłku stałego, który zastąpiony został przedmiotowym świadczeniem (por. np. wyrok z dnia 3 grudnia 2003 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego, sygn. akt I SA 1968/03 i wyrok z dnia 5 kwietnia 2004 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt I SA 2836/03).
W tym miejscu odwołać się trzeba do brzmienia definicji umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, która określona została w art. 3 pkt 20 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem ilekroć w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest mowa o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności oznacza to niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (lit. a), bądź całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (lit. b), bądź posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do II grupy inwalidów (lit. c). Z zapisów tych jednoznacznie wynika, że celem ustawodawcy było objęcie tym pojęciem (umiarkowanego stopnia niepełnosprawności) każdej całkowitej niezdolności do pracy, wskazanej w powołanym przepisie art. 3 pkt 20 lit. a-c ustawy o świadczeniach rodzinnych, niezależnie od trybu i formy orzekania o niej.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż w dacie wydania zaskarżonej decyzji (tj. [...]r.) syn skarżącej dysponował orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] z dnia [...]r. znak [...]o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z opisanymi powyżej wskazaniami, a jego niepełnosprawność istniała już przed 16-tym rokiem jego życia (por. punkt 5 tego orzeczenia). Wobec powyższego, skoro syn skarżącej legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, oznacza to, niepełnosprawność w umiarkowanym stopniu w rozumieniu art. 1 pkt 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 2 powołanej już wcześniej ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych wraz ze wskazaniami konieczności stałej i długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień jego opiekuna w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 tej samej ustawy).
Takie rozumienie omawianych przepisów nawiązuje do treści art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 20 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tym samym powołany wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...] spełnia dyspozycje tego przepisu i wywołuje takie same skutki, jak ostateczne orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...]. Fakt ten wydaje się potwierdzać podniesiona w skardze okoliczność, dotycząca nowego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS-u z dnia [...]r. Wówczas istnienie znacznego stopnia niepełnosprawności jest odrębną przesłanką uprawniającą do przyznania spornego świadczenia.
Zwrócić należy również uwagę, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione jest od niepełnosprawności i terminu jej istnienia, a więc jeżeli syn skarżącej uzyskał korzystny dla niego i przywołany wcześniej wyrok, to zachowana być powinna ciągłość (kontynuacja) w pobieraniu tego zasiłku od dnia wniesienia przedmiotowego wniosku przez skarżącą.
Na marginesie sprawy zaznaczyć trzeba, że o ile syn skarżącej ma przyznane prawo do renty socjalnej to, w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej (Dz. U. Nr 135, poz. 1268 z późn. zm.) w związku z art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118), musi być całkowicie niezdolny do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, a więc utracił zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Jednocześnie art. 5 pkt 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych traktuje całkowitą niezdolność do pracy, ustaloną na podstawie art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności.
Reasumując przyznanie renty socjalnej, która przysługuje tylko osobie całkowicie niezdolnej do pracy jest, zdaniem Sądu, równoznaczne z orzeczeniem wobec tej osoby umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, w rozumieniu art. 3 pkt 20 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W oparciu o omówione i powołane przepisy prawa obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji uznać trzeba, że organ odwoławczy rozpatrując niniejszą sprawę dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego i nieprawidłowo ocenił zaistniały w niej stan faktyczny, dlatego z uwagi na cytowane na wstępie uregulowania ustawy p.p.s.a. zaskarżona decyzja jest wadliwa, a w związku z tym skarga zasługuje na uwzględnienie. Na marginesie należy zaznaczyć, że wznowienie postępowania postanowieniem z dnia [...]r. wydaje się być wątpliwe. W każdym jednak razie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozważy, czy postępowanie wznowieniowe nie powinno być zawieszone.
Rozstrzygając ponownie sprawę, organ odwoławczy wyda orzeczenie z uwzględnieniem interpretacji powołanych wcześniej przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji. Z uwagi na charakter zaskarżonej decyzji (odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego) Sąd nie orzekł o sposobie jej wykonania, w oparciu o art. 152 ustawy p.p.s.a.