Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K., na podstawie art. 80 ust. 1, art. 87 ust. 1, 2, 4 i art. 88 ust. 1-4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 575, dalej w skrócie "ustawa"), odmówił W.P. świadczenia dla małoletniej N.N. (ur. [...] r.) na pokrycie kosztów jej utrzymania w rodzinie zastępczej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że w dniu 30 grudnia 2015 r. strona złożyła stosowny wniosek o przyznanie świadczeń na pokrycie kosztów utrzymania dziecka – N.N. w rodzinie zastępczej, natomiast w dniu 18 stycznia 2016 r. oświadczyła, że N.N. od dnia 28 lipca 2015 r. przebywała w [...] u jej córki – W.Ś., która jest opiekunem prawnym dziecka i wystąpiła o jego adopcję.
Organ ustalił również, że N.N. jest na utrzymaniu córki strony i jej zięcia, w związku z tym brak jest podstaw do przyznania stronie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej, bowiem nie sprawowała ona nad nim osobistej opieki.
Od powyższej decyzji W.P. (dalej "skarżąca") wniosła w ustawowym terminie odwołanie, w którym oświadczyła, że N.N. od połowy sierpnia 2015 r. przebywała za granicą i tam też pobierała naukę. Poinformowała, że przebywała tam pod pieczą opiekuna prawnego, czyli jej córki, a następnie pod osobistą opieką samej skarżącej. Z tego powodu przez cały czas opiekowała się dzieckiem oraz partycypowała w kosztach jego utrzymania, a kiedy przebywała w Polsce opiekę nad dzieckiem wykonywała jej córka.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm., dalej w skrócie: "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r. W motywach uzasadnienia wskazało, że w świetle przedłożonych akt zachodzą okoliczności do odmowy przyznania świadczenia, bowiem N.N. nie przebywa pod faktyczną opieką skarżącej (por. pismo Konsulatu Generalnego RP w Wielkiej Brytanii z siedzibą w Edynburgu z dnia [...]r.). Rodzina zastępcza może tylko za zgodą sądu sprawować pieczę zastępczą nad dzieckiem poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jednak skarżąca nie uzyskała takiej zgody na zmianę w zakresie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciła tym rozstrzygnięciom naruszenie art. 87 ust. 1 w związku z art. 87 ust. 5 ustawy oraz art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i wydanie decyzji jedynie w oparciu o błędnie zinterpretowaną przez organ I instancji wypowiedź skarżącej, w zakresie w jakim przyznała, że dziecko od dnia 28 lipca 2015 r. przebywa w [...] oraz naruszenie art. 77 § 1-3 k.p.a., poprzez niewyczerpujące rozpoznanie sprawy, zwłaszcza skomplikowanego jej stanu faktycznego. Skarżąca jeszcze raz zaznaczyła, że dnia 28 lipca 2015 r. wyjechała z dzieckiem do [...], gdzie od dnia 19 sierpnia 2015 r. uczęszczało ono do szkoły. Przez cały okres pobytu w [...] towarzyszyła dziecku, bowiem wspólnie zamieszkały u jej córki. Poinformowała, że wracała do Polski jedynie aby dopełnić formalności związane z pełnieniem przez nią funkcji rodziny zastępczej oraz w sprawie toczącego się postępowania o przysposobienie dziecka przez jej córkę – W.Ś.
Nadto, cały czas partycypowała w kosztach utrzymania dziecka, codziennie z nią rozmawiała i była informowana na bieżąco o wszelkich dotyczących dziecka kwestiach. Zdaniem skarżącej, organ nie wskazał w oparciu o jakie dowody i okoliczności faktyczne ustalił, że N.N. przebywając na terenie [...] pozostawała na utrzymaniu wyłącznie córki skarżącej i jej zięcia. Obecnie dziewczynka powróciła już do Polski, gdzie od miesiąca kwietnia 2016 r. uczęszcza do szkoły w K., a jej centrum życiowe mieści się w miejscu zamieszkania skarżącej.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Wyłącznie stwierdzenie, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli legalności działania organów administracji - w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca nie naruszają prawa.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej następuje na podstawie orzeczenia sądu, z zastrzeżeniem ust. 2 oraz art. 58 ust. 1 i art. 103 ust. 2.
W rozpatrywanej sprawie, skarżąca na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...]r. o sygn. akt [...] została ustanowiona rodziną zastępczą dla małoletniej N.N., która od dnia 28 lipca 2015 r. do miesiąca marca 2016 r. przebywała w [...], a nawet od dnia 19 sierpnia 2015 r. pobierała tam naukę w szkole.
Skarżąca w dniu 30 grudnia 2015 r. wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie świadczenia na pokrycie kosztów utrzymania dziecka w rodzinie zastępczej.
Stosownie do art. 80 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy rodzinie zastępczej oraz prowadzącemu rodzinny dom dziecka, na każde umieszczone dziecko, przysługuje świadczenie na pokrycie kosztów jego utrzymania, nie niższe niż kwota 660 zł. miesięcznie - w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej spokrewnionej, a 1 000 zł. - w przypadku dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej zawodowej, rodzinie zastępczej niezawodowej lub rodzinnym domu dziecka.
Art. 87 ust. 1 ustawy stanowi, że świadczenia i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 i art. 81, przyznaje się od dnia faktycznego umieszczenia dziecka odpowiednio w rodzinie zastępczej lub rodzinnym domu dziecka do dnia faktycznego opuszczenia przez dziecko rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka. Natomiast w myśl art. 88 ust. 1, 4 i 5 ustawy świadczenia, dodatki i dofinansowanie do wypoczynku, o których mowa w art. 80 ust. 1, art. 81, 83 i 84, są udzielane na wniosek odpowiednio rodziny zastępczej, rodziny pomocowej lub prowadzącego rodzinny dom dziecka (ust. 1). Przyznanie oraz odmowa przyznania świadczeń, dodatków i dofinansowania do wypoczynku, o których mowa w art. 80 ust. 1, art. 81, art. 83 i art. 84 następuje w drodze decyzji (ust. 4).
Nie ulega zatem wątpliwości, że obligatoryjne świadczenia finansowe i dodatki, o których mowa w art. 80 ust. 1 oraz art. 81 ustawy, przeznaczone są dla dziecka umieszczonego w rodzinie zastępczej, a nie dla rodziny zastępczej, jako gratyfikacja za sprawowaną przez nią pieczę.
Dokonując interpretacji wskazanych przepisów Sąd podziela pogląd organu odwoławczego, że po stronie właściwego organu powstaje obowiązek udzielenia rodzinie zastępczej pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w niej dziecka jeżeli kumulatywnie zostały spełnione następujące przesłanki: 1) zostało wydane przez sąd orzeczenie o umieszczeniu dziecka w rodzinie zastępczej oraz 2) nastąpiło faktyczne przejęcie i wykonywanie, przez rodzinę wskazaną przez sąd, obowiązków związanych z opieką nad dzieckiem i jego wychowaniem. Jeżeli jedna z tych przesłanek odpadnie brak jest podstaw prawnych do udzielania rodzinie zastępczej pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów utrzymania dziecka.
Tymczasem w dniu złożenia wniosku, tj. 30 grudnia 2015 r. N.N., przebywała w [...], czego skarżąca nie kwestionuje. Jej pobyt poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej trwał do miesiąca marca 2016 r. W tej sytuacji nie została spełniona przesłanka warunkująca obowiązek udzielenia rodzinie zastępczej pomocy pieniężnej na pokrycie kosztów utrzymania umieszczonego w niej dziecka w postaci faktycznego wykonywania, przez rodzinę wskazaną przez sąd, czyli skarżącą obowiązków związanych z opieką nad dzieckiem i jego wychowaniem.
W tym miejscu przyjdzie zaznaczyć, że wymogi jakie muszą spełniać osoby pełniące funkcję rodziny zastępczej uregulowane zostały w art. 42 ust. 1 ustawy, który to przepis, w treści pkt 6 wyraźnie wskazuje, że osoby sprawujące pieczę zastępczą przebywają na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Dopuszczaj się jednak w określonych okolicznościach faktycznych czasowe powierzenie pieczy zastępczej rodzinie, która na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie zamieszkuje (art. 42 ust. 5 ustawy).
Z tego względu jako chybione należy ocenić twierdzenie skarżącej, że przedmiotowe świadczenie przysługiwało również w czasie jej pobytu i dziecka poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, tj. jak sama skarżąca podała od dnia 28 lipca 2015 r., kiedy to przebywało w [...] u córki skarżącej, która jest opiekunem prawnym dziecka, jak też kiedy sama skarżąca przebywała u córki.
Sąd podziela również pogląd, że w oparciu o art. 42 ust. 4 ustawy rodzina zastępcza może tylko za zgodą sądu sprawować pieczę zastępczą nad dzieckiem poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jednak skarżąca nie uzyskała takiej zgody na zmianę w zakresie sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych dowodzi, że na powyższą okoliczność skarżąca udzielała wyjaśnień, w których jednoznacznie podała, iż dziecko od dnia 28 lipca 2015 r. przebywa w [...] u jej córki (W.Ś.) i zięcia (P.Ś.), którzy utrzymują dziecko, a córka wystąpiła o jego adopcję (k. 3 akt administracyjnych - oświadczenie skarżącej z dnia 18 stycznia 2016 r.; notatka służbowa z dnia 12, 13 i 14 stycznia 2-16 r. o braku uczęszczania dziecka do Zespołu Szkół nr [...] w D., k. 4, 5 i 6).
W okolicznościach sprawy doszło zatem do zmiany sytuacji osobistej zarówno dziecka, jak i skarżącej jako rodziny zastępczej, od momentu wyjazdu do [...] w dniu 28 lipca 2015 r. Z tego powodu, mając na uwadze treść art. 42 ust. 1, 4 i 5 ustawy, nie do zaakceptowania jest stanowisko skarżącej, że faktycznie w [...] wykonywała obowiązki związane z opieką nad dzieckiem i jego wychowaniem.
Zgodnie z treścią art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej z urzędu podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Ze względów wyżej wyjaśnionych podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7 k.p.a., poprzez błędne uznanie, że skarżąca nie przebywała razem z dzieckiem w [...] od dnia 28 lipca 2015 r. i nie łożyła na jego utrzymanie, nie zasługuje na uwzględnienie.
W tym stanie rzeczy, zarzut o naruszeniu przez organy orzekające w sprawie art. 7 i art. 77 § 1-3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, również jest nieuzasadniony.
Dodatkowo jakiekolwiek poczynione w sprawie ustalenia ograniczone są datą wydania zaskarżonej decyzji, tj. dniem [...]r., zatem rozważania dotyczące okresu późniejszego zasygnalizowane w skardze nie mogą mieć wpływu na wydane w sprawie obie decyzje organów orzekających (powrót do Polski i uczęszczanie do szkoły w K. od kwietnia 2016 r. oraz zameldowanie skarżącej w K., a także nowe orzeczenie o niepełnosprawności dziecka sporządzone w dniu [...]r.).
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi Sąd nie znalazł podstaw prawnych przemawiających za ich uwzględnieniem, bowiem w myśl art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie i w granicach przepisów prawa. Przepis ten nakłada na organy administracji obowiązek stosowania przepisów prawa obowiązujących w dacie wydania decyzji administracyjnej. Działanie na podstawie przepisów prawa oznacza wszak działanie na podstawie powszechnie obowiązującej normy prawnej. Treść tej normy z kolei wywodzi się nie tylko z pojedynczej jednostki redakcyjnej określonego aktu normatywnego mającego w danej sprawie zastosowanie, ale rekonstruuje się ją z reguły na tle szeregu przepisów zawartych w tym akcie oraz innych aktach normatywnych składających się na obowiązujący system prawny.
W konsekwencji, w zaistniałych okolicznościach sprawy zaskarżona decyzja nie narusza również przepisów prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 1 w związku z art. 87 ust. 5 ustawy, dlatego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.