Uzasadnienie
Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. działający z upoważnienia Rady Miasta T. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 43 ust. 1, art. 32, art. 4 ust. 1 i art. 3 pkt 2 – 11 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r.Nr 64, poz. 414 ze zm.) odmówił przyznania H. O. zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków. Jako uzasadnienie decyzji wskazał, że rodzina nie udokumentowała wydatków poniesionych na zakup leków i nie przedłożyła wycenionych recept, ani rachunków imiennych z apteki. W następstwie wniesionego przez H. O. odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchyliło wskazaną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uchylenie powyższej decyzji nastąpiło z uwagi na zmianę stanu prawnego i wejście w życie nowej ustawy o pomocy społecznej.
Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. Nr [...] odmówił przyznania H. O. zasiłku celowego na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że strona nie spełnia wymogów do otrzymania wnioskowanego świadczenia, ponieważ dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe przewidziane dla tego typu rodziny. Należy zaznaczyć, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego zwrotnego na wskazany cel, jak również decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił przyznania specjalnego zasiłku celowego na wskazany cel. Odwołanie od wskazanych wyżej decyzji wniosła skarżąca, która wyraziła niezadowolenie z otrzymanych rozstrzygnięć. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Nr [...].
Analogiczne rozstrzygnięcie organ ten podjął decyzją z dnia [...] r. Nr [...] w stosunku do decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Nr [...]. Natomiast wskazane Kolegium decyzją z dnia [...] r. Nr [...] uchyliło w całości decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Nr [...] i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w momencie wszczęcia postępowania rodzina spełniała wymogi do otrzymania zasiłku celowego, jednakże w trakcie trwania postępowania sytuacja rodziny uległa poprawie i aktualnie nie spełnia wymogów do otrzymania zasiłku celowego, a we wskazaniach skierowanych do organu pierwszej instancji organ odwoławczy nakazał ustalenie aktualnej sytuacji bytowej rodziny i dopiero podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. W następstwie tej decyzji organ pierwszej instancji przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe w tym wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania rodziny.
Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta T. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 i art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 8, art. 41 pkt 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) przyznał H. O. specjalny zasiłek celowy w formie pieniężnej w wysokości [...] zł na częściowe pokrycie wydatków na zakup leków. W uzasadnieniu tej decyzji wskazał, że w chwili składania wniosku o przyznanie zasiłku rodzina spełniała wymogi w zakresie kryterium dochodowego do otrzymania zasiłku celowego, natomiast w dniu podjęcia wskazanej decyzji dochód rodziny wynosi [...] zł i jest wyższy od kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania zasiłku celowego, z tego też powodu rodzina spełnia wymogi formalne do ubiegania się o specjalny zasiłek celowy, jak również przedłożyła wycenione recepty na łączną kwotę [...] zł i z uwagi na ograniczone możliwości pomocy społecznej przyznał kwotę [...] zł.
Pismem z dnia [...] 2005 r. skarżąca wniosła odwołanie od wskazanej decyzji. W odwołaniu tym wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji, a zwłaszcza z wysokości przyznanej pomocy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił w pierwszej kolejności przebieg dotychczasowego postępowania, w tym działania podjęte przez organ celem wyjaśnienia sytuacji bytowej rodziny skarżącej. W motywach rozstrzygnięcia organ ten wskazał, że z uwagi na niespełnianie wymogów formalnych do otrzymania świadczenia w formie zasiłku celowego z uwagi na przekroczenie przez rodzinę kryterium dochodowego, rozważono wniosek skarżącej w kontekście przyznania specjalnego zasiłku celowego. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że w przypadku rodziny skarżącej występuje szczególna okoliczność uzasadniająca przyznanie specjalnego zasiłku celowego, jednakże ograniczone możliwości finansowe gminy umożliwiają zaspokojenie zgłoszonej potrzeby jedynie w części, tym bardziej, że zgłoszona potrzeba stanowi obciążenie dla budżetu rodziny skarżącej.
Organ ten wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji podjęta została w ramach uznania administracyjnego i organ ten nie przekroczył granic tego uznania. Nadto organ odwoławczy zaznaczył, że skoro H. O. wniosła odwołanie i zwróciła się o stwierdzenie nieważności decyzji organu pierwszej instancji, to tryb zwyczajny ma pierwszeństwo przed trybem nadzwyczajnym, z tego też powodu w tym trybie rozpatrywał wniesione odwołanie.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniosła H. O.. W skardze tej wystąpiła o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji organu odwoławczego jako wydanej przez organ niewłaściwy, jak również zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy. W motywach wniesionej skargi wskazała, że organy administracji nie udzielając jej wsparcia w formie świadczeń z pomocy społecznej dopuszczają się naruszenia art. 14 konwencji europejskiej, która zapewnia prawo do zabezpieczenia społecznego. Organy administracji dopuściły się także naruszenia przepisów prawa miejscowego, a decyzje wydane zostały bez podstawy prawnej. Zdaniem skarżącej organy nie wykazały, że pomoc przyznana została jej zgodnie z możliwościami jakimi dysponują organy administracji. W znacznej części skarga poświęcona została przedstawieniu wadliwości działań organu odwoławczego, który nie podjął działań zmierzających do wyjaśnienia nieprawidłowości i uchybień, których dopuszczał się w trakcie prowadzonego postępowania pracownik socjalny. Zdaniem skarżącej organ odwoławczy w tym zakresie jest bezczynny.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej jaką zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Pismem z dnia [...] 2006 r. skarżąca odniosła się do odpowiedzi na skargę udzielonej przez organ odwoławczy i podtrzymała swoje stanowisko w sprawie. Wskazała również, że organ odwoławczy dopuścił się naruszenia takich zasad jak: zasad praworządności, zasada prawdy obiektywnej czy wysłuchania stron.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego.
W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że postępowanie w przedmiotowej sprawie trwa bardzo długo, ponieważ skarżąca wniosek o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej złożyła w dniu [...] 2004 r. Organ odwoławczy przed podjęciem zaskarżonej decyzji wypowiadał się w sprawie dwukrotnie i za każdym razem przekazywał sprawę do ponownego rozpatrzenia, co prawda różne były przyczyny tych rozstrzygnięć, jednakże taka długość prowadzonego postępowania nie pozostaje bez wpływu na ocenę sytuacji faktycznej w sprawie jak również prawnej. Jak zwrócił na to uwagę organ odwoławczy w okresie, w którym skarżąca składała wniosek o przyznanie zasiłku celowego na zaspokojenie zgłoszonych potrzeb spełniała wymogi formalne do otrzymania zasiłku celowego, jednakże w trakcie prowadzonego postępowania sytuacja rodziny skarżącej uległa zmianie i w dniu podjęcia ostatniego rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji jak również organ odwoławczy rodzina już nie spełniała wymogów do otrzymania zasiłku celowego, ponieważ wysokość dochodu rodziny przekracza wysokość kryterium dochodowego uprawniającego do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego.
Przyjdzie zgodzić się z organem odwoławczym, że tego typu przypadku za wiążącą należy uznać sytuację faktyczną i prawną osoby lub rodziny ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej z dnia wydania przez dany organ rozstrzygnięcia. Na dzień wydania decyzji przez organ pierwszej instancji jak również zaskarżonej decyzji skarżąca nie spełniała wymogów do otrzymania zasiłku celowego, ponieważ dochód jej rodziny wynosi [...] zł i jest wyższy od kryterium dochodowego przewidzianego dla trzyosobowej rodziny wynoszące 948 zł., przy jednoczesnym występowaniu jednej z przesłanek wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) tj. długotrwała choroba.
Zatem skarżąca stosownie do postanowień art. 41 ustawy o pomocy społecznej może ubiegać się o przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Jednakże zgodnie z treścią art. 3 ust. 4 cytowanej ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wskazał, że wysokość przyznanego świadczenia spowodowana została m.in. ograniczonymi możliwościami jakimi dysponuje gmina. Przyjdzie przychylić się do stanowiska organu odwoławczego, że organ pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia granic uznania administracyjnego podejmując decyzję o przyznaniu zasiłku celowego specjalnego w wysokości [...] zł na częściowe dofinansowanie do zakupu leków. Podkreślenia wymaga fakt, że przyznawanie specjalnych zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy o charakterze nieobowiązkowym, co oznacza, że świadczenia te realizowane są dopiero po zapewnieniu niezbędnych środków na realizację zadań własnych o charakterze obowiązkowym.
Konsekwencją tego ustalenia jest stwierdzenie, że przyznanie tego świadczenia jak również jego wysokość uzależnione są od ilości środków wykorzystywanych na realizację zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym, zatem wysokość tego typu świadczenia nie musi zaspokajać w całości zgłoszonej potrzeby.
Skarżąca w swojej skardze zwróciła się do Sądu o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ponieważ jej zdaniem wydana została przez organ niewłaściwy. Otóż z takim stanowiskiem nie można się zgodzić, ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje by w sprawach z tego zakresu wojewoda dysponował uprawnieniami do rozpatrywania odwołań od decyzji organów pierwszej instancji, nawet w tych sprawach, w których podejmują one rozstrzygnięcia wykonując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Zgodnie bowiem z treścią art. 17 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego organami wyższego stopnia w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Jak zostało zaznaczone ustawa o pomocy społecznej inaczej nie stanowi.
W świetle analizy akt administracyjnych nie znajduje umocowania zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Otóż skarżąca nie wskazała jakie przepisy zostały przez organy administracji naruszone, natomiast przeprowadzona z urzędu przez Sąd kontrola nie wykazała by organy administracji dopuściły się takiego naruszenia przepisów postępowania, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazane w piśmie z dnia [...] 2006 r. naruszenie wymienionych w nim zasad postępowania administracyjnego nie znajduje umocowania w materiale dowodowym. Przy podejmowaniu zaskarżonej decyzji jak również rozstrzygnięć je poprzedzających organy administracji nie mogły dopuścić się naruszenia aktów prawa miejscowego, ponieważ przepisy te nie stanowiły podstawy prawnej podejmowanych rozstrzygnięć. Zgłaszane zarzuty dotyczące braku aktywności organu odwoławczego w wyjaśnianiu zgłoszonych przez skarżącą nieprawidłowości w funkcjonowaniu organu pierwszej instancji i czynności podejmowanych przez pracowników socjalnych w ramach tego postępowania nie mogą być rozpatrywane, ponieważ nie stanowiły one przedmiotu rozstrzygnięcia ze strony organów administracji.
Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.