Uzasadnienie
M.R. (dalej "strona" lub "skarżący") od 2011 r. ubiegał się o wynajęcie lokalu mieszkalnego z zasobu mieszkaniowego Miasta G., składając stosowny wniosek i jego coroczne aktualizacje.
Pismem z dnia 26 stycznia 2015 r. (znak [...]) Dyrektor Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w G. poinformował stronę, że na posiedzeniu Zespołu do Spraw Mieszkaniowych w dniu 29 grudnia 2014 r. jej wniosek został odrzucony i nie będzie brany pod uwagę przy sporządzaniu projektu rocznej listy osób zakwalifikowanych do otrzymania mieszkania w 2015 r. Wskazał, że wraz z formularzem aktualizacyjnym strona nie złożyła wszystkich wymaganych dokumentów, co uniemożliwiło ustalenie jej obecnej sytuacji mieszkaniowej (brak podanego miejsca pobytu, nieudokumentowany stan prawny oraz warunki mieszkaniowe lokalu, w którym strona obecnie przebywa). Nadto poinformował, że ewentualne uwagi i zastrzeżenia do projektu listy rocznej na 2015 r., który powstanie do dnia 15 lutego 2015 r., będzie można składać do dnia 28 lutego 2015 r.
W piśmie z dnia 5 marca 2015 r. skierowanym do ZGM w G. strona odwołała się od "odrzucenia jej wniosku aktualizacyjnego". Wskazała, że nie wpisała adresu zamieszkania, ponieważ go nie posiada. Zamieszkiwała u osoby, która jesienią 2014 r. została eksmitowana i w okresie późniejszym strona przebywała w różnych miejscach po kilka dni, ale w żadnym przypadku nie było to miejsce zamieszkania. Wskazała, że nie dotrzymała terminu do wniesienia odwołania, ponieważ w dniu 27 lutego 2015 r. została osadzona w areszcie. Skarżący wniósł o uwzględnienie tej okoliczności poprzez przyjęcie terminowego złożenia odwołania lub przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Pismem z dnia [...] r. Dyrektor ZGM w G. podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie z dnia 26 stycznia 2015 r. wskazując, że ubiegający się o wynajęcie lokalu musi dopilnować kompletności wniosku (aktualizacji), ponieważ w braku wymaganych załączników (między innymi dotyczących miejsca pobytu) nie ma możliwości stwierdzenia, czy zostały spełnione wszystkie warunki kwalifikujące do ubiegania się o najem lokalu z zasobu komunalnego. Wskazał, że projekt listy rocznej osób zakwalifikowanych do otrzymania mieszkania na 2015 r. został opublikowany w dniu 13 lutego 2015 r. – uwagi i zastrzeżenia można było składać do końca lutego 2015 r. Ponieważ pismo strony wpłynęło do kancelarii Aresztu Śledczego w dniu 5 marca 2015 r., nie mogło być potraktowane jako zastrzeżenie do projektu listy rocznej.
Pismem z dnia 27 marca 2015 r. strona zwróciła się ze skargą do Prezydenta Miasta G., nie zgadzając się ze stanowiskiem Dyrektora ZGM w G. Podała, że nie mogła wypełnić we wniosku rubryki dotyczącej aktualnego miejsca zamieszkania, gdyż go nie posiadała; sypiała na ławce w parku, na strychach czy w pustostanach, a czasem kilka dni u znajomych. Nadto szczegółowo opisała okoliczności uniemożliwiające zachowanie terminu do wniesienia zastrzeżeń do projektu listy rocznej, odnosząc się do uwarunkowań związanych z pobytem w areszcie.
Prezydent Miasta G. w piśmie z dnia 13 kwietnia 2015 r. podtrzymał stanowisko zawarte w piśmie Dyrektora ZGM w G. z dnia 26 stycznia 2015 r.
W skardze z dnia 14 kwietnia 2015 r., skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, dotyczącej "negatywnej opinii i odrzucenia odwołania aktualizacji wniosku mieszkaniowego przez Zakład Gospodarki Mieszkaniowej w G. ul. [...] " skarżący szczegółowo opisał podane wyżej okoliczności sprawy. Stwierdził, że nie zgadza się na odrzucenie jego odwołania, opisując okoliczności związane z jego zatrzymaniem w dniu 27 lutego 2015 r. (piątek) oraz brakiem możliwości skompletowania dokumentów potrzebnych do złożenia odwołania przed dniem 5 marca 2015 r. Wskazał, że w areszcie nie może się swobodnie poruszać i jego sytuacja winna zostać oceniona podobnie jak osoby, która leży nieprzytomna w szpitalu. Dlatego odrzucenie odwołania z powodu niedotrzymania terminu uważa za działanie wbrew prawu. Końcowo wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
Pismem z dnia 21 kwietnia 2015 r. Sąd przekazał skargę Dyrektorowi ZGM w G. celem nadania dalszego biegu, stosownie do art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "ustawa p.p.s.a.").
Pismem z dnia 5 maja 2015 r. (data wpływu do Sądu: 11 maja 2015 r.) Dyrektor ZGM w G. udzielił odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie oraz przekazał akta sprawy. Podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Postanowieniem z dnia 8 czerwca 2015 r., sygn. akt IV SO/Gl 7/15 starszy referendarz sądowy zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego wnosił zarzuty co do uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta G. nr [...] Rady Miejskiej w G. z dnia [...] r., poprzez jej błędne zastosowanie i uznanie, iż skarżący nie zgłosił uwag i zastrzeżeń do projektu listy mimo, że skarżący nie ponosi winy w niedotrzymaniu terminu, co uzasadnił w przesłanym piśmie. Nadto pełnomocnik podtrzymał zarzuty podnoszone w osobistej skardze skarżącego i wniósł o zasądzenie kosztów, które nie zostały przyznane ani w całości, ani w części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym w sprawach wszczętych przed dniem 15 sierpnia 2015 r., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
W myśl art. 58 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.
Z treści skargi wynika, że skarżący kwestionuje nierozpoznanie i nieuwzględnienie złożonych przez niego po terminie zastrzeżeń do projektu listy rocznej osób zakwalifikowanych do otrzymania mieszkania z mieszkaniowego zasobu Gminy G. w roku 2015. W przekonaniu skarżącego należało mu przywrócić termin do wniesienia zastrzeżeń, ponieważ uchybił temu terminowi z powodów obiektywnych, gdyż 27 lutego 2015 r. został aresztowany i nie mógł wysłać pisma z zastrzeżeniami z zachowaniem terminu (28 luty 2015 r.) z przyczyn od siebie niezależnych. Nie zgadza się również na nieumieszczenie na liście wskazując, że nie mógł w aktualizacji wniosku podać miejsca zamieszkania, gdyż go nie posiadał.
Tym samym skarga została wywiedziona w stosunku do pisma Dyrektora ZGM w G. z dnia [...]r., w którym podtrzymano stanowisko zawarte w piśmie z dnia 26 stycznia 2015 r. i wskazano skarżącemu, że jego pismo, które w dniu 5 marca 2015 r. wpłynęło do kancelarii Aresztu Śledczego nie mogło zostać potraktowane jako zastrzeżenia do projektu listy rocznej, gdyż takie zastrzeżenia można było składać jedynie do końca lutego 2015 r.
Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 150) rada gminy uchwala zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Zasady te powinny określać między innymi tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej.
W analizowanej sprawie kwestie te reguluje uchwała Rady Miejskiej w G. z dnia 19 lutego 2009 r. nr XXII/723/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta G. (dalej "uchwała"). Tekst jednolity uchwały został opublikowany w Dzienniku Urzędowym Województwa [...] z 2013 r., poz. 5746. Nadmienić trzeba, że tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 5 listopada 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 28/14 stwierdził nieważność uchwały w całości, jednakże NSA wyrokiem z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 255/15 uchylił ten wyrok z wyłączeniem części dotyczącej stwierdzenia nieważności § 3 ust. 1 uchwały i oddalił skargę kasacyjną w pozostałym zakresie. Tym samym – poza § 3 ust. 1 uchwały, który nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia – przepisy uchwały są elementem systemu prawa obowiązującego.
§ 14 uchwały reguluje tryb składania wniosku mieszkaniowego. W § 15 zawarto zasady sprawowania przez Zespół do Spraw Mieszkaniowych kontroli społecznej kwalifikowania osób, z którymi będą zawierane umowy najmu. Natomiast § 16 ust. 1, 2, 4, 5 i 6 uchwały stanowi, że podstawą zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego jest umieszczenie osób ubiegających się o lokal mieszkalny z zasobu Miasta na liście rocznej - ust.
- 1. Wynajmujący (Miasto G.) przy współudziale Zespołu do Spraw Mieszkaniowych w terminie do 15 lutego każdego roku sporządza projekt rocznej listy osób zakwalifikowanych do otrzymania mieszkania - ust.
- 2. Projekt listy podaje się do publicznej wiadomości na okres 14 dni poprzez jej wywieszenie w siedzibie i na stronie internetowej Wynajmującego (imię i nazwisko oraz liczba punktów) – ust.
- 4. Wnioskodawcy mogą składać uwagi oraz zastrzeżenia do projektu listy do ostatniego dnia lutego – ust.
- 5. Po uwzględnieniu wniesionych uwag i zastrzeżeń Zespół do Spraw Mieszkaniowych sporządza listę roczną, którą zatwierdza Prezydent Miasta G. w terminie do dnia 31 marca każdego roku. Listę podaje się do publicznej wiadomości poprzez jej wywieszenie w siedzibie i na stronie internetowej Wynajmującego (imię i nazwisko oraz liczba punktów) na okres 30 dni – ust. 6.
Sąd wskazuje, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 (dostępna: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) orzekł, że aktem z zakresu administracji publicznej, który może zostać zaskarżony do sądu administracyjnego i przez ten sąd oceniony merytorycznie, jest dopiero uchwała kwalifikująca do zamieszczenia na liście osób oczekujących na najem lub odmawiająca takiej kwalifikacji. Chodziło o uchwałę zatwierdzającą roczną listę, a nie jej projekt. Analogicznie sytuacja wygląda, gdy lista zatwierdzana jest przez Prezydenta Miasta.
Z powyższego wynika, że procedura poprzedzająca wydanie takiego aktu, prowadząca do wyłonienia osób uprawnionych, nie polega na dokonywaniu czynności z zakresu administracji publicznej podlegających kognicji sądu administracyjnego. Ten etap sporządzania listy składa się z czynności o charakterze wstępnym, technicznym i ocennym (procedura kwalifikacyjna, ogłoszenie projektu listy, rozpoznanie zgłoszonych uwag i wniosków). Przedmiotowe, poszczególne działania mogą być skarżone jedynie w drodze skarg powszechnych (Dział VIII Kpa) – i z tej możliwości skarżący korzystał. Natomiast jako całość, procedura ta może być zakwestionowana dopiero przy zaskarżeniu aktu zatwierdzającego ostateczną wersję listy. Skarga do Sądu nie służy bowiem ani na nieumieszczenie w projekcie listy, ani na nieprzywrócenie terminu do wniesienia zastrzeżeń do projektu listy.
Zaprezentowane powyżej stanowisko nie pozbawia osób nieumieszczonych na zatwierdzonej liście środków służących obronie ich praw do uzyskania lokalu w drodze najmu. Zakwalifikowanie aktu zatwierdzającego listę uprawnionych do zawarcia takiej umowy jako aktu z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 ustawy p.p.s.a. otwiera bowiem możliwość jego zaskarżenia do sądu administracyjnego, ale dopiero po opublikowaniu zatwierdzonej listy. Wniesienie skargi winno być poprzedzone wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. Skargę należy wnieść w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie – w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (art. 52 § 4 w zw. z art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a.).
W tym stanie rzeczy skarżący może kwestionować na tej drodze zarządzenie Prezydenta Miasta G. zatwierdzające listę osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu, podnosząc błędne niezamieszczenie go na liście osób uprawnionych w roku 2015. Konieczne jest, jak wynika z przywołanych przepisów, uprzednie wezwanie Prezydenta Miasta G. do usunięcia naruszenia prawa.
Reasumując, skarga w sprawie niniejszej jako wniesiona na akt, którego przedmiot pozostaje poza zakresem właściwości sądów administracyjnych – podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.