Uzasadnienie
Decyzją nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania I.C. zasiłku stałego od dnia [...] do dnia [...] w kwocie [...] zł miesięcznie.
Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w C. z dnia [...] I.C. została zaliczona [...] do [...] stopnia niepełnosprawności. Orzeczenie to (w części dotyczącej orzeczonego [...] stopnia niepełnosprawności) zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ś. z dnia [...]. Sąd Rejonowy w C. wyrokiem z dnia [...] (sygn. akt [...]), prawomocnym od dnia [...] zmienił powyższe orzeczenie w ten sposób, że zaliczono zainteresowaną do osób o [...] stopniu niepełnosprawności [...], począwszy od dnia [...].
Kierownik Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. decyzją z dnia [...] przyznał stronie zasiłek stały od dnia [...] do dnia [...] w kwocie [...] zł miesięcznie. W podstawie decyzji wskazano art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 106 ust. 1, art. 110 ust. 8 i art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.Dz. U. z 2000 r., Nr 89, poz. 1071 ze zm.).
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że strona spełnia warunki określone w art. 37 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, a wysokość zasiłku stanowi różnicę pomiędzy ustawowym kryterium dochodowym na osobę w rodzinie tj. 316 zł a dochodem na osobę w rodzinie tj. [...] zł ([...]).
W terminowo wniesionym odwołaniu od powyższej decyzji strona zakwestionowała czasokres, na który przyznano jej zasiłek stały i wskazała, że jest uprawniona do otrzymywania tego świadczenia począwszy od [...]. Odwołująca się podniosła, że wcześniej otrzymywała to świadczenie do [...] włącznie. W [...] otrzymała niekorzystne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, gdyż zaliczono ją do osób o [...] stopniu niepełnosprawności, a zatem zmuszona była dochodzić swych praw przed sądem powszechnym, który uwzględnił jej odwołanie i wyrokiem z dnia [...] zaliczył stronę do [...] stopnia niepełnosprawności [...], począwszy od [...]. Strona oświadczyła, że wspomniany wyrok odebrała w dniu [...] i przedstawiła go niezwłocznie pracownikowi socjalnemu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, który odmówił przyjęcia sprawy do załatwienia i wskazał, że strona zobowiązana jest przedłożyć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z Wojewódzkiego Zespołu ds.
Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Województwie Ś. Nie uwzględniono podnoszonego przez zainteresowaną argumentu, że prawo do otrzymania świadczenia związanego z [...] stopniem niepełnosprawności wynika z przedstawionego przez stronę wyroku sądu. Żądane przez organ orzeczenie strona uzyskała [...] i dopiero na jego podstawie wydano decyzję o przyznaniu zasiłku stałego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. w uzasadnieniu decyzji, którą utrzymano w mocy rozstrzygniecie organu I instancji, przedstawiło stan faktyczny sprawy i wskazało, że zasiłek stały jest jedną z finansowych form pomocy społecznej, która, zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przysługuje osobie pełnoletniej, samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego, które wynosi 461 zł, a także osobie pełnoletniej pozostającej w rodzinie, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, które wynosi 416 zł. Wysokość zasiłku stałego ustala się – w przypadku osoby samotnie gospodarującej – w wysokości różnicy pomiędzy kryterium dochodowym, a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie.
Wysokość świadczenia przyznawanego osobie pozostającej w rodzinie ustala się natomiast w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy kryterium dochodowym na osobę w rodzinie (316 zł), a miesięcznym dochodem na osobę w rodzinie.
W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy wskazał na treść art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Zgodnie natomiast z art. 106 ust. 3 powołanej ustawy świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją.
Odnosząc opisaną regulację prawną do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy organ II instancji stwierdził, że skoro strona złożyła wniosek o przyznanie zasiłku stałego wraz z wymaganą dokumentacją, obejmującą m.in. orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w Województwie Ś. z dnia [...] w dniu [...] to zasadnie organ I instancji ustalił jej prawo do zasiłku stałego począwszy od dnia [...]. Bez znaczenia dla sprawy zatem pozostaje okoliczność, że sąd powszechny zaliczył stronę do osób o [...] stopniu niepełnosprawności [...], począwszy od [...].
Decyzję organu odwoławczego doręczono I.C. w dniu [...], a pismem wniesionym w dniu [...] strona zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, wnosząc o "[...]".
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że kwestionowana decyzja jest dla niej krzywdząca, gdyż została bezpodstawnie pozbawiona zasiłku stałego, orzeczonego wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] na [...], począwszy od dnia [...] do [...]. Uzyskanie dokumentów wymaganych przez MOPS wymagało długotrwałego oczekiwania i okoliczność ta nie może stanowić przesłanki pozbawienia strony świadczenia należnego za okres [...], tym bardziej, że skarżąca przedłożyła organowi I instancji stosowny wyrok Sądu. Skarżąca zaakcentowała także, iż z uwagi na [...] oraz konstytucyjne gwarancje ma prawo oczekiwać pomocy finansowej ze strony Państwa potrzebnej z uwagi na [...] i [...], której odmówiono jej zaskarżoną decyzją.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji, akcentując, że istotna dla rozstrzygnięcia jest data złożenia wniosku o przyznanie zasiłku stałego, a nie treść wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa. Istotę sporu stanowi czasokres na jaki stronie przyznano zasiłek stały związany z zaliczeniem jej do [...] stopnia niepełnosprawności.
Uprawnienie skarżącej do zasiłku stałego jest bezsporne, gdyż spełnia ona kryteria wskazane w art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Skarżąca jest bowiem osobą [...] pozostającą w [...], [...] z powodu [...] ([...]), a jej dochód, a także dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Zgodnie z art. 102 ust. 1 i art. 106 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej świadczenia pieniężne z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego; przyznaje się je i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Dokumentacja przedstawiona wraz z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego musi obejmować m.in. dokument potwierdzający całkowitą niezdolność do pracy osoby zainteresowanej tj. (jak stanowi art. 6 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej) całkowitą niezdolność do pracy w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych albo zaliczenie do I lub II grupy inwalidów lub legitymowanie się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.
Zgodnie z art. 6c ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) od orzeczenia wojewódzkiego zespołu ds. orzekania o niepełnopsrawności przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, który w razie uwzględnienia odwołania zmienia zaskarżoną decyzję w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy (art. 477 14 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.).
Odnosząc powyższe zasady przyznawania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (w szczególności zasadę, zgodnie z którą świadczenie pieniężne przyznaje się i wypłaca się począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją) do okoliczności faktycznych niniejszej sprawy stwierdzić należy co następuje.
Strona w odwołaniu podnosi, że zgłosiła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w [...], niezwłocznie po otrzymaniu odpisu prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] i otrzymała informację, że przedłożenie tego orzeczenia sądu powszechnego nie jest wystarczające do ubiegania się o zasiłek stały. Zainteresowana została zobligowana do uzyskania orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ś., uwzględniającego wspomniany wyrok sądu. Orzeczenie takie otrzymała [...] i doręczyła je pracownikowi socjalnemu w dniu [...] (co potwierdza znajdujące się w aktach sprawy oświadczenie I.C., złożone w dniu [...]).
Organ rozpoznający odwołanie nie odniósł się szczegółowo do opisanego powyżej zarzutu odwołania, pomijając całkowicie kwestię dokumentacji, której przedłożenie stanowi w niniejszej sprawie warunek prawidłowego zawnioskowania o zasiłek stały. Nie wyjaśniono w żaden sposób podniesionych w odwołaniu okoliczności związanych z żądaniem przedłożenia "zaktualizowanego" orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Ś., nie przedstawiono także żadnych rozważań prawnych potwierdzających, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, które zostało zmienione prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego wymaga "aktualizacji", a przed jej dokonaniem nie może stanowić podstawy ustalenia, że zainteresowana jest osobą zaliczoną do osób o [...] stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 107 § 1 w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) decyzja organu odwoławczego powinna zawierać m.in. uzasadnienie faktyczne i prawne, a "obowiązkiem organu rozstrzygającego sprawę - w ramach motywowania podjętej decyzji - jest ustosunkowanie się do wszystkich zarzutów podnoszonych przez stronę w trakcie toczącego się postępowania. Odzwierciedlenie tego winno znaleźć się w uzasadnieniu decyzji. Brak odniesienia się przez organ rozstrzygający sprawę do podnoszonych przez stronę zarzutów stanowi naruszenie prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to z kolei skutkuje uchyleniem zaskarżonych decyzji" (por. wyrok wsa w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2005 r., sygn. akt III SA/Wa 180/05, LEX nr 166546).
Istota administracyjnego postępowania odwoławczego polega na ponownym rozstrzygnięciu sprawy administracyjnej, nie zaś jedynie na kontroli zasadności zarzutów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia pierwszoinstancyjnego (art. 138 w zw. z art. 140 kpa). Samorządowe Kolegium Odwoławcze działa zatem jako organ o charakterze reformacyjnym, ponownie merytorycznie rozpatrując sprawę w jej całokształcie, a także uwzględniając zmiany stanu faktycznego i prawnego, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji (por. wyrok NSA z dnia 17 lipca 2001 r. sygn. akt VSA 3872/00, LEX nr 78936).
Rozpoznając sprawę ponownie organ II instancji wyjaśni, czy strona zgłosiła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. w [...] (przedkładając opis wyroku sądu z dnia [...]) z wnioskiem o przyznanie zasiłku stałego, który nie został przyjęty, gdyż zobowiązano stronę do uprzedniego uzyskania "zaktualizowanego" orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Potwierdzenie opisanego przebiegu zdarzeń nakazywałoby przyjąć, że strona złożyła wniosek o zasiłek stały w [...], a zatem świadczenie to powinno zostać przyznane począwszy od [...].
Wobec powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Konstatacja ta nakazuje uchylić zaskarżoną decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).