Uzasadnienie
W dniu [...] r. Prezydent Miasta P. wydał zarządzenie w sprawie zatrudniania pracowników w placówkach oświatowych na terenie Miasta P. Na podstawie art. 33 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz. U. Nr 142 z 2001 r., poz. 1591 ze zm.) zarządził, że zatrudnianie nowych pracowników w tych placówkach winno się odbywać z zastosowaniem następującej procedury:
- 1) zgłoszeniu przez dyrektora placówki zamiaru dokonania zatrudnienia mającego związek np. z występującym wakatem lub spowodowanym inną przyczyną personalną,
- 2) przedłożeniu opinii naczelnika Wydziału Edukacji, Kultury i Sportu,
- 3) przedłożeniu opinii Dyrektora Zakładu Ekonomiczno-Finansowej Obsługi
Placówek Oświatowych w zakresie skutków finansowych zatrudnienia,
- 4) uzyskaniu aprobaty zastępcy prezydenta miasta właściwego do spraw oświaty. Zrządzenie weszło w życie z dniem podpisania.
W skardze wniesionej w trybie art. 93 ust. 1 w zw. z art. 94 ustawy o samorządzie gminnym Wojewoda [...] wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem powyższego zarządzenia, jako sprzecznego z art. 34b w zw. z art. 39 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz. U. Nr 256 z 2004 r. poz. 2572, ze zm.). Skarżący zarzucił, że zgodnie z tym ostatnio wymienionym przepisem dyrektor szkoły jest kierownikiem zakładu pracy i decyduje o zatrudnianiu nauczycieli oraz innych pracowników. Ponieważ zaś według art. 34b organ prowadzący szkołę może ingerować w jej działalność wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w ustawie, to organ ten nie może wyznaczać procedur zatrudniania nowych pracowników. Organ nadzoru powołał się również na wyrażoną w art. 7 Konstytucji RP zasadę legalizmu.
Odpowiadając na skargę organ samorządu gminnego postulował jej oddalenie. Jego zdaniem omawiane zarządzenie nie miało na celu ingerencji w kompetencje dyrektorów szkół, lecz ustalenie wytycznych "co do najpełniejszego zapewnienia obsady szkół" i prawidłowego wykonania budżetu miasta. Nałożone zarządzeniem na dyrektora obowiązki w żaden sposób nie wpływają na jego decyzję w sprawie zatrudnienia, a umożliwiają zebranie informacji dotyczących ilości wakatów oraz ilości i rodzajów stanowisk, na których czas pracy musi zostać skrócony lub które muszą zostać zlikwidowane ze względów organizacyjnych.
Decyzję o zatrudnieniu podejmuje jednak samodzielnie dyrektor, gdyż nie jest on związany informacją dotyczącą pracowników zwolnionych z pracy, lub którym został skrócony czas pracy. Pozytywnym skutkiem jest także zwiększenie poczucia bezpieczeństwa i stabilności wśród pracowników placówek oświatowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadna, bowiem zaskarżone zarządzenie dotknięte jest istotnym naruszeniem prawa. Powołany w nim art. 33 ust. 5 ustawy samorządowej wskazuje jedynie na podległość służbową kierowników gminnych jednostek organizacyjnych względem kierownika urzędu gminy, któremu przysługują uprawnienia zwierzchnika służbowego. W przypadku placówek oświatowych zakres tego zwierzchnictwa wyznaczony jest jednak przepisami szczególnymi zawartymi zasadniczo w ustawie o systemie oświaty. Trafnie skarżący przywołuje art. 34b tej ustawy, który pozwala organowi prowadzącemu na ingerencję w działalność szkoły lub placówki wyłącznie w zakresie i na zasadach określonych w ustawie. Tymczasem w zakresie zatrudniania pracowników kompetencje dyrektora są wyłączne w świetle art. 39 ust. 3 pkt 1 cyt. ustawy, a zatem wszelka ingerencja organu prowadzącego jest w tej dziedzinie niedopuszczalna. Tak też przyjmuje to orzecznictwo (por. np. wyrok WSA w Poznaniu z 24.IX.2008 r. sygn. I SA/Po 115/08, zbiór LEX nr 518273).
Wbrew stanowisku organu samorządowego treść zarządzenia nie ma charakteru ogólnych wytycznych, lecz wprost mówi o ustanowieniu procedury zatrudniania pracowników. Procedura ta zakłada opiniowanie przez określone podmioty oraz aprobowanie przez zastępcę prezydenta miasta. Tak więc czynność zatrudnienia została uzależniona od zgody tego zastępcy prezydenta, co czyni go współdecydującym w przedmiotowym zakresie. W świetle takiego zapisu w zarządzeniu nie można mówić o wskazywanej w odpowiedzi na skargę samodzielności dyrektorów placówek oświatowych. W treści zarządzenia nie można się nawet dopatrzyć celów działania organu prowadzącego, jakie zostały przedstawione w tej odpowiedzi. W szczególności racjonalizacja zatrudnienia w placówkach oświatowych może (i musi) odbywać się bez wpływania przez organy gminy na czynności związane z przyjęciem do pracy konkretnego pracownika.
W tych warunkach należało podzielić stanowisko organu nadzoru, że zaskarżone zarządzenie zostało wydane z rażącym naruszeniem powołanych w skardze przepisów prawa. Ponieważ minął rok od jego podjęcia, nie można było stwierdzić nieważności zarządzenia – stosownie do art. 94 ustawy o samorządzie gminnym. Dlatego też z mocy art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.
SJ/