Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Burmistrz Miasta [...] odmówił przyznania M. S. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Rozstrzygnięcie to oparto na ustaleniu, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.), gdyż matka wnioskodawczyni nie posiada orzeczenia o niepełnosprawności wydanego przed ukończeniem 18 roku życia, a posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, który istnieje od 2005 r.
Zaskarżoną decyzją, wydaną na skutek odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w trybie art. 138 § 2 kpa uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kolegium powołało się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, według którego art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Podzielając stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego Kolegium stwierdziło, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, które zostało uznane za niezgodne z Konstytucją RP.
W tym aspekcie organ I instancji naruszył prawo materialne. Należy zatem przeprowadzić postępowanie wyjaśniające co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a ze względu na zakres tego postępowania zasada dwuinstancyjności wyłącza przeprowadzenie go przez organ odwoławczy. Wskazano przy tym na lakoniczność uzasadnienia decyzji organu podstawowego stopnia.
W sprzeciwie M. S. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i ukaranie organu grzywną za jej wydanie. Skarżąca zarzuciła, że w odwołaniu wnioskowała o przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ odwoławczy, który się do tego wniosku nie odniósł, a nie zachodziły podstawy do wydania decyzji kasatoryjnej, skoro błąd organu I instancji sprowadzał się do naruszenia prawa materialnego.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Sprzeciw jest bezzasadny. Otóż stosownie do art. 64e Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od decyzji, sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 kpa, a więc decyzji kasatoryjnej, którą organ odwoławczy może wydać wówczas, gdy decyzja I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Stan niniejszej sprawy w pełni potwierdza stanowisko Kolegium, że wystąpiły powyższe przesłanki. Organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcia tylko na jednej okoliczności, która została odmiennie oceniona przez organ odwoławczy.
Nie sposób zatem podzielić twierdzenia skarżącej, że błąd organu I instancji sprowadzał się wyłącznie do naruszenia prawa materialnego. Skutkiem tego błędu było przecież niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy i to niemal w pełnym zakresie. Poza przywołaniem okoliczności z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych organ ten nie dokonał bowiem żadnych ustaleń co do przesłanek, od których art. 17 tej ustawy uzależnia prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W istocie doszło więc również do naruszenia przepisów procedury administracyjnej z art. 7, 8, 77 § 1, 80 oraz 107 § 1 i 3 kpa, które zresztą zostały przytoczone w decyzji Kolegium.
Co prawda organ odwoławczy wprost nie odniósł się do wniosku skarżącej, mającego oparcie w art. 136 § 2 kpa, ale uczynił to pośrednio, odwołując się do zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. W świetle okoliczności sprawy należy jednak dopowiedzieć, że przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione, co zgodnie z art. 136 § 4 kpa niweczy ów wniosek strony odwołującej się od decyzji I instancji. Ta nadmierna trudność wynika nie tylko z konieczności przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w szerokim zakresie, ale i z już ujawnionych w dotychczasowym postępowaniu kontrowersyjnych okoliczności dotyczących przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, skoro w tym względzie można dostrzec rozbieżność między treścią wniosku, a późniejszym oświadczeniem skarżącej o prowadzeniu gospodarstwa rolnego.
Kwestia ta niewątpliwie wymaga szczegółowego zbadania i dokonania stosownych ustaleń, co zasadniczo należy do organu I instancji. W tym konkretnym przypadku względy ekonomiki procesowej nie powinny mieć waloru decydującego. Dlatego zaakcentowanie w zaskarżonej decyzji konieczności zachowania dwuinstancyjności trybu orzekania należy uznać za usprawiedliwione.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.
ec