Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta G. postanowił zawiesić z urzędu postępowanie w sprawie przyznania zaliczki alimentacyjnej na syna A. M. – M. M. Rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o art. 2, art. 7 i art. 9a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. nr 86, poz. 732 ze zm.), zwanej dalej ustawą o zaliczce alimentacyjnej oraz rozporządzeniu Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz. U. z 2005 r. nr 105, poz. 882) oraz art. 97 § 1 pkt 4, art. 101 § 1 i § 3, art. 103 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. nr 98, poz. 1071 z 2000 r. z późn. zm.).
W uzasadnieniu wskazano, iż postępowanie zawieszono ponieważ rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ. Z uwagi na brak informacji z Sądu Okręgowego w G. o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych prowadzone postępowanie administracyjne należało zawiesić do czasu otrzymania informacji, czy prowadzone jest postępowanie egzekucyjne wobec dłużnika alimentacyjnego.
Zażalenie od powyższego postanowienia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła A. M., podnosząc, iż wniosek o wszczęcie postępowania alimentacyjnego został złożony w [...] r. i jak wynikało z zaświadczenia Sądu Okręgowego w G. z [...] r. dłużnik nie przekazuje żadnych świadczeń alimentacyjnych na rzecz syna. Dłużnik przebywa w [...] i nie można ustalić dokładnego miejsca jego pobytu. Zdaniem skarżącej w sytuacji braku możliwości wszczęcia egzekucji uważa się ją za bezskuteczną.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ ustalił, iż pismem z dnia [...] r. A. M. zwróciła się do Sądu Okręgowego w G. o wydanie zaświadczenia o stanie egzekucji, gdyż dłużnik alimentacyjny A. S. zamieszkuje w [...]. Sąd Okręgowy w G. w zaświadczeniu wystawionym [...] r. potwierdził, iż w dniu [...] r. strona złożyła wniosek o wszczęcie postępowania alimentacyjnego i wykonanie orzeczeń przeciwko A. S., który nie przekazuje alimentów na syna M. M. do chwili obecnej. W następnym piśmie z [...] r. Sąd Okręgowy w G. potwierdził, iż nie ma podstaw aby kwestionować twierdzenia A. M. Zaświadczenie zostało uznane za ostateczne i z chwilą otrzymania informacji od organu [...] – co nie nastąpi wcześniej niż po 6 miesiącach – sąd z urzędu zawiadomi Ośrodek Pomocy Społecznej o sposobie załatwienia wniosku z [...].
Kolegium podkreśliło, że zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej, która jest uprawniona do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do art. 2 pkt 1 ustawy o zaliczce, ilekroć w tej ustawie jest mowa o bezskuteczności egzekucji – oznacza to egzekucję, w wyniku której nie wyegzekwowano należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych za okres ostatnich trzech miesięcy. Organ właściwy wierzyciela wydaje natomiast decyzję administracyjną o przyznaniu zaliczki na podstawie informacji sądu okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych (art. 10 ust. 5 pkt 2a ustawy). Zdaniem organu II instancji warunkiem koniecznym do ustalenia prawa do zaliczki alimentacyjnej, również w odniesieniu do sytuacji, gdy dłużnik alimentacyjny zamieszkuje za granicą jest przedłożenie zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji za trzy ostatnie miesiące, co oznacza, że organ pierwszej instancji prawidłowo zawiesił postępowanie.
Na dzień dzisiejszy nie można przesądzić jaki będzie wynik ewentualnego postępowania egzekucyjnego. W ocenie Kolegium żadne z dołączonych do wniosku zaświadczeń z Sądu Okręgowego w G. nie zawiera informacji o bezskuteczności egzekucji, a dopiero trwają działania w celu rozpoczęcia czynności egzekucyjnych za granicą przeciwko dłużnikowi zamieszkującemu w [...]. Do czasu przedstawienia zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji postępowanie dotyczące ustalenia prawa do zaliczki musi pozostać zawieszone.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. A. M. zakwestionowała prawidłowość rozstrzygnięcia sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. i wniosła o jego zmianę. Skarżąca podniosła, iż dotychczas nie wyegzekwowano żadnej należności z tytułu zasądzonych świadczeń alimentacyjnych i w rezultacie należy przyjąć bezskuteczność egzekucji. Zdaniem skarżącej gdy uruchomienie postępowania egzekucyjnego z przyczyn niezależnych od osoby uprawnionej nie jest możliwe, ponieważ jest zależne od innych organów, oznacza to brak możliwości na drodze prawnej wyegzekwowania wyroku sądu powszechnego odnośnie zasądzonych alimentów.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie zapadło z naruszeniem prawa procesowego, mającym wpływ na wynik sprawy. Otóż w okolicznościach sprawy nie można się dopatrzyć podstaw zawieszenia postępowania administracyjnego. Organy obu instancji upatrują ją w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, który nakazuje zawieszenie postępowania, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. W przepisie tym chodzi więc o taką sytuację, gdy tok sprawy administracyjnej i wydanie decyzji przepisy prawa uzależniają od wystąpienia przesłanek materialnych lub procesowych, których przesądzenie nie należy (z wyjątkiem określonym w art. 100 § 2 i 3 kpa) do organu rozpatrującego tę sprawę, lecz do innego organu lub sądu. W niniejszej sprawie nie występuje taka zależność. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w okresie obowiązywania ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
Art. 10 ust. 1a tej ustawy przewiduje obowiązek strony, ubiegającej się o zaliczkę od dłużnika zagranicznego, przedłożenia wraz z wnioskiem informacji Sądu Okręgowego o stanie egzekucji lub zaświadczenia zagranicznej instytucji egzekucyjnej o stanie egzekucji świadczeń alimentacyjnych. W orzecznictwie wskazuje się, że jest to przepis proceduralny, określający sposób ustalania okoliczności istotnych dla przyznania zaliczki, ale nie wpływający na zakres uprawnień do jej otrzymania (wyrok NSA z dnia 9.I.2008 r. sygn. akt I OSK 446/07, zbiór LEX nr 394445). Obowiązkiem skarżącej było zatem jedynie przedłożenie dokumentów wymienionych w tym przepisie, co też ona uczyniła, przedkładając zaświadczenie Sądu Okręgowego w G., z którego jednoznacznie wynika, że zostało wydane w celu realizacji prawa do zaliczki alimentacyjnej.
Tym samym przesłanka procesowa określona w art. 10 ust. 1a i ust. 5 pkt 2a cyt. ustawy została spełniona. Inną kwestią jest natomiast ocena treści przedłożonego zaświadczenia, a w konsekwencji ustalenia uprawnień do zaliczki. To zagadnienie materialnoprawne należy jednak już do wyłącznej kognicji organu administracyjnego. W obecnym postępowaniu sądowym nie może być ono szerzej omawiane, skoro dotyczy ono jedynie kontroli legalności rozstrzygnięcia o charakterze proceduralnym. Wskazać jedynie można, iż w orzecznictwie utrwaliło się szersze rozumienie art. 10 ust. 1a cyt. ustawy od przyjętego w zaskarżonym postanowieniu.
Mając powyższe na uwadze z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, w zw. z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.
Ponieważ zawieszenie postępowania nastąpiło z urzędu, to uchylenie postanowień obu instancji z powodu braku podstaw zawieszenia oznacza, iż organ I instancji winien przystąpić do merytorycznego załatwienia wniosku o zaliczkę.
SJ/