Uzasadnienie
Postanowieniem nr [...] z dnia [...] wydanym z upoważnienia Wójta Gminy K., na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówiono H.Z. wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia pomocy społecznej z uwagi na brak posiadania przymiotu strony.
Organ zwrócił uwagę, że H.Z. w złożonym do organu wniosku domagał się wszczęcia postępowania w sprawie świadczeń z pomocy społecznej na rzecz osoby trzeciej, a to J.D. H.Z. nie jest więc stroną postępowania, gdyż nie spełnia przesłanek określonych w art. 28 k.p.a.
W składanych do organu pismach nazwanych "wezwaniem" H.Z. wyjaśnił, że udzielił schronienia J.D., prosi więc, by organ udzielił jej pomocy, o którą ona występuje. Na jednym z tych pism, z dnia [...] zamieszczony został podpis "J.D.".
W kolejnym z pism, nazwanym "zażaleniem", H.Z. zwrócił się o nakazanie organowi nadania sprawie biegu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem z dnia [...] Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 144, art. 61 i art. 61a § 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.
Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy, organ odwoławczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 61 k.p.a. postępowanie wszczyna się na żądanie strony. Z treści art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r.o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009r. Nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) wynika natomiast, że świadczenia z pomocy społecznej udzielane są na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Przepis ten odwołuje się do pojęcia strony, o którym mowa w art. 28 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Zatem w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej stroną będzie podmiot, który jest bezpośrednio zainteresowany przyznaniem świadczenia. W pierwszej kolejności jest to osoba lub rodzina. Prawo to przysługuje każdemu z członków rodziny.
Kolegium przedstawiło treść kolejnych pism sporządzonych przez H.Z. i wskazało, iż domagał się on w nich przyznania pomocy społecznej na rzecz J.D., której jest szwagrem. Zauważono, że przedmiot postępowania z zakresu pomocy społecznej odnosi się do praw ściśle związanych z osobą, a J.D. począwszy od dnia [...] złożyła już 4 osobiste wnioski do organu I instancji o udzielenie jej pomocy społecznej, z czego 3 zostały już rozpatrzone i postępowanie zakończone wydaniem decyzji administracyjnej, a ostatni wniosek z dnia [...] jest w trakcie rozpatrywania.
Kolegium uznało, że wnioski H.Z. dotyczą przyznania pomocy społecznej tej samej osobie, w tym samym czasie i na ten sam cel. Jako bezprzedmiotowe uznano rozpatrywanie tych samych wniosków złożonych przez H.Z., uzupełnionych podpisem J.D. w sytuacji, gdy J.D. składa osobiste wnioski o udzielenie jej tożsamego charakteru pomocy społecznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach H.Z. wniósł o stwierdzenie, że jest osobą zainteresowaną w sprawie.
Opisał, że J.D. znalazła się w tragicznej sytuacji zdrowotnej i mieszkaniowej, a Gmina K. nie posiada mieszkań socjalnych. Wskazał, że ma jednorodzinny dom i nie jest w stanie realizować za gminę obowiązków dostarczenia J.D. lokalu mieszkalnego. Uznał, że gmina przerzuciła na niego wykonanie swoich obowiązków. Skrytykował sposób gospodarowania środkami publicznymi przez władze Gminy K. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie organ podtrzymał swoje stanowisko.
W dodatkowym piśmie z dnia [...] skarżący oświadczył, że nadal udziela schronienia J.D., mimo że gmina otrzymała środki dla osób poszkodowanych. Zaproponowano jej pomoc w postaci pobytu w placówce interwencyjno-wychowawczej dla osób po przejściach. Oświadczył, że nie jest to właściwe miejsce dla J.D., gdyż nie występują u niej żadne dysfunkcje, a jedynie potrzebuje pomocy wskutek zdarzenia losowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Kontrola działalności administracji publicznej należąca do kompetencji sądów administracyjnych dokonywana jest pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Sąd administracyjny upoważniony jest do uwzględnienia skargi wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że poddany kontroli akt administracji publicznej uchybia obowiązującemu prawu w stopniu określonym w treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c oraz pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Przeprowadzając kontrolę zaskarżonego aktu Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie, odnosząc się do wniosku zawartego w skardze H.Z., w którym domagał się stwierdzenia, że jest osobą zainteresowaną w sprawie należy wyjaśnić, iż odczytywane potocznie pojęcie "osoba zainteresowana" może wynikać z faktu posiadania interesu faktycznego, czego ani organ, ani Sąd nie odmawia skarżącemu. Z przedstawionej przez skarżącego sytuacji bezspornie wynika, iż leży w jego interesie, by osoba, której udzielił pomocy, jak najszybciej uzyskała ją z innego źródła. Sformułowanie zawarte w treści art. 102 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, mimo iż użyto tam pojęcia osoby zainteresowanej – "świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej" - nie odnosi się jednak do interesu faktycznego lecz do interesu prawnego, którego skarżący nie posiada. Słusznie zatem zaskarżonym postanowieniem odmówiono skarżącemu posiadania interesu prawnego, a w konsekwencji nie uznano go za podmiot, który może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej na rzecz osoby trzeciej.
Zaskarżone i utrzymane nim w mocy postanowienie oparte zostało na regulacji zawartej w art. 61a k.p.a nakazującej odmówić w formie postanowienia wszczęcia postępowania w przypadku, gdy domagający się tego podmiot nie posiada przymiotu strony.
Pojęcie strony postępowania pozostaje w ścisłym związku z pojęciem interesu prawnego. Tylko podmiot mający interes prawny, ma przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Interesu prawnego należy natomiast upatrywać w związku z konkretną normą prawa materialnego, na podstawie której określony podmiot może domagać się przyznania mu określonych uprawnień czy zniesienia obowiązków. Dopiero posiadając tak rozumiany interes prawny może skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w celu rozpatrzenia swojej sprawy.
Ustawa o pomocy społecznej nie przewiduje możliwości wszczęcia postępowania w sprawie przez podmiot, który swój interes wywodzi z faktu udzielenia schronienia, czy innej formy pomocy, osobie potrzebującej. Jest to bowiem, jak wyżej wskazuje się, interes faktyczny, nie poparty żadną normą prawa materialnego pozwalającą na skutecznie domaganie się od państwa ściśle określonego zachowania się zgodnego z treścią prawa podmiotowego.
Wniesienie przez taką osobę żądania wszczęcia postępowania administracyjnego jest jedną z przesłanek odmowy jego wszczęcia. Zaskarżone postanowienie pozostaje zatem w zgodzie z obowiązującym prawem (por. wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012r. sygn. akt II GSK 321/11, w którym stwierdza się, że odmowa wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych dopuszczalna jest wtedy, gdy wnioskodawca nie wywodzi własnego interesu prawnego, a ustalenie tej kwestii nie wymaga złożonego procesu wykładni).
Jednocześnie też wskazać należy, że organ prawidłowo ocenił sytuację wynikającą z faktu składania równolegle wniosków osobistych przez J.D. i wniosków, jakie składane były z jej podpisem, przez H.Z. W tym przypadku, uznając, że oba wnioski pochodziły od uprawnionego podmiotu, a jeden z nich został już rozpoznany względnie oczekuje na zakończenie sprawy, trafnie uznano, że drugi z tych wniosków, złożony w przedmiocie tego samego świadczenia z pomocy społecznej i za ten sam okres czyni postępowanie bezprzedmiotowym. Wypełnia to również dyspozycję art. 61a § 1 k.p.a., stanowiąc uzasadnioną przyczynę niemożności wszczęcia postępowania.
W tym stanie rzeczy należało skargę oddalić, jako nieuzasadnioną, o czym orzeczono, na mocy art. 151 P.p.s.a, jak w sentencji.