Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...], złożonym do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., Z.N. domagał się wyłączenia pracownika – J.Z. od rozpatrywania jego spraw i wydawania decyzji administracyjnych, z uwagi na wątpliwości co do jej bezstronności.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...], wydanym na podstawie art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego, Prezydent Miasta R. odmówił wyłączenia Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. – J.Z. z postępowania w sprawie Z.N. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismem z dnia [...] poinformował Z.N. o treści art. 24 Kodeksu postępowania administracyjnego i zobowiązał do podania okoliczności uzasadniających wystąpienie wątpliwości co do bezstronności J.Z. Jednak Z.N., pomimo wezwania nie wykazał, że wynik jego sprawy może mieć wpływ na prawa i obowiązki pracownika, o którego wyłączenie wnioskował, jak również, że istnieją inne okoliczności, które mogą wywoływać wątpliwości co do jego bezstronności.
Z.N. wniósł zażalenie na to postanowienie, domagając się jego zmiany.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...], nr [...], stwierdziło niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez Z.N.
Organ wyjaśnił, że w myśl art. 134 K.p.a. organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym podejmuje czynności mające na celu ustalenie czy odwołanie (zażalenie) jest dopuszczalne, przy czym niedopuszczalność może wynikać z przyczyn podmiotowych, jak i przedmiotowych. Natomiast z akt administracyjnych wynika, że zażalenie zostało złożone na postanowienie, od którego nie przysługuje zażalenie, z tego powodu jest ono niedopuszczalne.
W skardze Z.N. podniósł, że nie godzi się ze stanowiskiem organu drugiej instancji, bo go nie rozumie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz zaznaczył, iż przyjęta w art. 134 K.p.a. kolejność, w jakiej dokonuje się kontroli wymogów formalnych odwołania, ma doniosłe znaczenie prawne. Najpierw kontroluje się etap badania formalnego (wstępnego), celem ustalenia zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności odwołania (zażalenia). Już na tym etapie wynika, iż skarżący złożył zażalenie na postanowienie na które nie przysługuje zażalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył:
Skarga, jako pozbawiona uzasadnionych podstaw, musi zostać oddalona.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Jak prawidłowo, w motywach kwestionowanego postanowienia pisze organ drugiej instancji, zażalenie do organu wyższej instancji przysługuje wtedy, gdy ustawa taki środek prawny przewiduje.
W rozpatrywanej sprawie, przedmiotem złożonego przez skarżącego zażalenia jest postanowienie Prezydenta Miasta R. z dnia [...], Nr [...], wydane na podstawie art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego, w którym odmówiono wyłączenia z postępowania administracyjnego w sprawie skarżącego, Kierownika Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. – J.Z.
W tym miejscu zaznaczyć przyjdzie, iż postępowanie administracyjne oparte jest na zasadach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz w przepisach prawa materialnego. Przepisy prawa materialnego, zobowiązując bądź uprawniając organy administracji publicznej do podejmowania w określonych okolicznościach aktów administracyjnych, przesądzają jednocześnie o dopuszczalności ich zaskarżenia bądź jej braku. W związku zaś z możliwością podejmowania przez organy administracji publicznej niezaskarżalnych aktów administracyjnych ustawodawca przewidział w przepisach procedury administracyjnej instytucję niedopuszczalności wniesienia środka zaskarżenia (art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego). Podejmując zatem działania w zakresie swoich ustawowych kompetencji, organ II instancji w pierwszej kolejności zobowiązany jest do ustalenia, czy wniesiony przez stronę środek zaskarżenia jest dopuszczalny.
Brak zaskarżalnego aktu administracyjnego przesądza tym samym o niedopuszczalności wniesienia środka zaskarżenia. I tak, zgodnie z art. 141 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, "na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi". Zażalenie jest zatem środkiem zaskarżenia przysługującym stronie postępowania administracyjnego od wydanego w tym postępowaniu postanowienia o ile środek zaskarżenia jest dopuszczalny.
W rozpatrywanej sprawie, organ pierwszej instancji wydał postanowienie oraz poinformował, iż na to postanowienie nie służy zażalenie, ale można będzie je zaskarżyć w odwołaniu od decyzji (k-10 akt administracyjnych - pouczenie). Z tego powodu brak jest przedmiotu zaskarżenia, co musiało skutkować stwierdzeniem niedopuszczalności zażalenia. Wniesienie zażalenia jest nie tylko niemożliwe, ale również jest bezcelowe, bowiem zarzuty wobec postanowienia organu pierwszej instancji mogą być podniesione w odwołaniu od merytorycznej decyzji administracyjnej wydanej na rzecz skarżącego.
W konsekwencji, rzeczą organu odwoławczego było stwierdzenie niedopuszczalności zażalenia w trybie art. 134 w związku z art. 141 Kodeksu postępowania administracyjnego, wobec niedopuszczalności wniesionego środka odwoławczego od postanowienia organu, od którego ustawodawca żadnego środka odwoławczego nie przewidział.
Reasumując, wobec legalności orzeczenia organu drugiej instancji, skarga podlega oddaleniu, po myśli art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270).