Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...], na podstawie art. 106 ust. 4, art. 41 pkt 1, art. 110 ust. 8 i art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej również ustawą o pomocy społecznej, Kierownik Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta C., odmówił F. M. przyznania pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności i leków. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie przeprowadzonego w dniu [...]r. wywiadu środowiskowego ustalił, iż wnioskodawca oczekuje pomocy na zakup żywności i leków, a ponadto, że wyżej wymieniony mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną W. M. Wnioskodawca jest częściowo niezdolny do pracy i otrzymuje z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych świadczenie rentowe w kwocie 573,47 zł., natomiast W. M. pobiera z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych świadczenie emerytalne w kwocie 1076,36 zł. oraz dodatek pielęgnacyjny w wysokości 181,10 zł. Łączny dochód rodziny wynosi zatem 1830,93 zł. i znacznie przekracza kwotę 702 zł., stanowiącą ustawowe kryterium dochodowe dla dwuosobowej rodziny.
Organ podkreślił, że rozpoznał wniosek w zakresie możliwości przyznania pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego. Jednakże podczas wywiadu środowiskowego wnioskodawca nie dysponował żadnymi niezrealizowanymi receptami czy też fakturami za wykupione leki, świadczącymi o ponoszonych kosztach leczenia. W związku z tym organ podniósł, że pomimo istnienia w rodzinie niepełnosprawności i długotrwałej choroby nie stwierdził żadnej szczególnej okoliczności uzasadniającej przyznanie pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego. Jednocześnie dodał, że dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi dla zabezpieczenia podstawowych potrzeb jak największej liczby osób i rodzin, których dochód kształtuje się poniżej ustawowego kryterium dochodowego.
W odwołaniu od powyższej decyzji F. M. przedstawił swój stan zdrowia i sytuację materialną.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., decyzją z dnia [...]r., nr [...] wydaną na podstawie art. 104, 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362) oraz art. 2 ust. 1, art. 14, art. 41, art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek ten może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupy żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że decyzja o przyznaniu zasiłku celowego wydawana jest w ramach uznania administracyjnego. Oznacza to, że organ nie jest obowiązany, lecz może przyznać świadczenie; uznaniu podlega wysokość przyznanego świadczenia oraz sposób jego wypłaty. Uznanie to nie może mieć zupełnie dowolnego charakteru, lecz powinno być uzasadnione sytuacją osoby potrzebującej pomocy oraz możliwościami finansowymi ośrodka pomocy społecznej w kontekście potrzeb innych osób potrzebujących pomocy. Jeśli zatem organ I instancji, oceniając sytuację materialną, rodzinną i potrzeby wnioskodawcy z jednej strony, zaś z drugiej - własne możliwości finansowe oraz wzrastającą liczbę świadczeniobiorców uznał, że niecelowe jest przyznanie pomocy, to decyzji takiej nie można zarzucić naruszenia prawa.
Następnie organ odwoławczy podniósł, że zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe, może być przyznany specjalny zasiłek celowy. Podkreślił, że przyznanie świadczeń na specjalnych zasadach, wymaga wystąpienia wyjątkowych okoliczności przede wszystkim dlatego, że beneficjenci nie spełniają ogólnych kryteriów otrzymania pomocy. Przyznanie pomocy takim osobom i rodzinom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej ilości osób oczekujących wsparcia, wymaga absolutnie wyjątkowych okoliczności. Organ pomocy społecznej powinien rozważyć sytuację życiową osoby ubiegającej się o pomoc w kategoriach przypadku szczególnie uzasadnionego – poprzez dokonanie oceny, która powinna abstrahować od kwestii wysokości uzyskiwanego dochodu.
W związku z tym organ odwoławczy podniósł, że w przedmiotowej sprawie zostały uwzględnione zarówno możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej i ilość osób potrzebujących pomocy, jak i występująca w rodzinie wnioskodawcy niepełnosprawność i długotrwała choroba. Jednakże nie została stwierdzona żadna szczególna okoliczność uzasadniająca przyznanie pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji, F. M. przedstawił swój stan zdrowia oraz podniósł, że ponosi wysokie koszty zakupu lekarstw oraz żywności.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W piśmie z dnia [...]r. pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji zarzucając naruszenie przez organy obydwu instancji przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 K.p.a.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał wnioski skargi oraz pisma z dnia [...]r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – stwierdził, że przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zaskarżonym rozstrzygnięciem organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...]r. w sprawie odmowy przyznania F.M. specjalnego zasiłku celowego na zakup żywności i leków.
Podkreślenia zatem wymagało, że na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 175 z 2009 r., poz. 1362 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej, decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy.
Jak stanowi wymieniony przepis - w szczególnie uzasadnionych przypadkach – osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany – specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.
Trafnie zatem podkreślił organ odwoławczy, że przyznanie świadczenia na specjalnych zasadach, wymaga wystąpienia wyjątkowych okoliczności przede wszystkim dlatego, że beneficjenci nie spełniają ogólnych kryteriów (tj. dochodowych) otrzymania pomocy.
W tym zakresie organ I instancji podniósł, że pomimo istnienia w rodzinie skarżącego niepełnosprawności i długotrwałej choroby - a więc wystąpienia przesłanek ogólnych udzielenia pomocy społecznej, wymienionych w art. 7 pkt 5 i pkt 6 cytowanej ustawy - nie stwierdził żadnej szczególnej okoliczności uzasadniającej przyznanie pomocy w postaci specjalnego zasiłku celowego. Podkreślił bowiem, że podczas wywiadu środowiskowego skarżący nie dysponował żadnymi niezrealizowanymi receptami czy też fakturami za wykupione leki, świadczącymi o wysokości ponoszonych kosztów leczenia.
Ponadto podkreślenia wymaga, że spełnienie wyżej wymienionych kryteriów, tj. wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku przy jednoczesnym zaistnieniu jednej z przesłanek określonych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy społecznej, nie jest równoznaczne z przyznaniem specjalnego zasiłku celowego. Dodatkowo bowiem przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest uzależnione od spełnienia pozostałych kryteriów, określonych w przepisach ustawy o pomocy społecznej.
Rozstrzygnięcie co do przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w formie specjalnego zasiłku celowego – z uwagi na jego uznaniowy charakter – jest zatem m. in. uzależnione dodatkowo od oceny organu w ramach art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej.
Wymieniony przepis stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W zakresie powyższej oceny bardzo istotne znaczenie miały zatem stwierdzenia organu pierwszej instancji, że dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi dla zabezpieczenia podstawowych potrzeb znacznej ilości osób i rodzin, których dochód kształtuje się poniżej ustawowego kryterium dochodowego.
W świetle powyższego, prawidłowe było zatem rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który uznał, że należało podzielić stanowisko zawarte w uzasadnieniu organu pierwszej instancji i w konsekwencji utrzymał w mocy powyższą decyzję.
Przeprowadzając kontrolę w zakresie zgodności z prawem decyzji organów obydwu instancji stwierdzić należało, że ustalenia stanowiące ich podstawę, zostały przeprowadzone w oparciu o prawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego. Ponadto nie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego, które ma zastosowanie przy podejmowaniu decyzji w kwestii wniosku o przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Uwzględnione zostały bowiem wszystkie okoliczności sprawy, a więc przede wszystkim została przeprowadzona ocena w zakresie wystąpienia szczególnie uzasadnionego przypadku, stanowiącego podstawę przyznania specjalnego zasiłku celowego osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe.
W sprawie dotyczącej wymienionego świadczenia jest to szczególnie istotne, gdyż zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, zakres stosowania specjalnego zasiłku celowego jest bardzo ograniczony w stosunku do innych świadczeń pomocy społecznej.
Nie było zatem podstaw do uwzględnienia skargi, ani też zarzutów podniesionych w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia [...]r. Jak bowiem była o tym mowa wyżej, zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane w wyniku ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów i zastosowaniu trafnej wykładni prawa.
Organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę, nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i nie naruszyły przepisów prawa materialnego tj. wyżej cytowanych przepisów ustawy o pomocy społecznej.
Mając na uwadze przytoczone na wstępie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uznać należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a wobec tego została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.