Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., Wojewoda [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: Kpa), po rozpatrzeniu odwołania I.B. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie odmowy uwzględnienia wniosku I.B. o umorzenie odsetek naliczonych z tytułu niedochowania warunków umowy pożyczki nr [...] zawartej w dniu [...] r. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 139 ust. 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 674 z późn. zm.), pożyczki z Funduszu Pracy otrzymane na podstawie umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają umorzeniu, rozłożeniu na raty, odroczeniu terminu spłaty na zasadach określonych w przepisach dotychczasowych.
Wobec tego, w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 z późn. zm.), w tym art. 18 ust. 4a, według którego, starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w ust. 1, jeżeli: 1) w wyniku postępowania egzekucyjnego lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że pożyczkobiorca nie posiada majątku, z którego można dochodzić należności, 2) w wyniku egzekucji pożyczkobiorca lub osoby pozostające na jego utrzymaniu byłyby pozbawione niezbędnych środków utrzymania, 3) pożyczkobiorca zmarł, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności, 4) wydatki egzekucyjne będą wyższe od należności, 5) przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne.
Ponadto art. 18 ust. 4b określa, że umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych. Organ odwoławczy podniósł, że Powiatowa Rada Zatrudnienia w C. negatywnie zaopiniowała wniosek strony w przedmiocie umorzenia należności z tytułu niedotrzymania warunków umowy pożyczki udzielonej na uruchomienie i prowadzenie działalności gospodarczej. Dodał, że organ zatrudnienia przeprowadził postępowanie i ustalił, iż w stosunku do strony oraz jej małżonka – K.B. i poręczycielki – A.T., zachodzą przesłanki umorzenia należności wyrażone w cytowanym art. 18 ust. 4a i 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Natomiast z uwagi na niezgłoszenie się na wezwanie poręczycieli; B.T. i W.Z., organ I instancji nie miał możliwości stwierdzenia, czy wobec nich zachodzą przesłanki umorzenia należności. Następnie Wojewoda [...] wskazał, że niezasadne są zarzuty odwołania dotyczące naruszenia przez organ zatrudnienia przepisów postępowania, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa, poprzez dokonanie błędnej oceny sytuacji majątkowej strony. Podniósł, że organ I instancji w dniu [...] r. wezwał stronę i poręczycieli do zgłoszenia się w organie zatrudnienia, celem złożenia wyjaśnień na okoliczność sytuacji materialnej i rodzinnej, oraz do przedłożenia aktualnych dokumentów o dochodach, a także aktualnych rachunków związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. Jednakże z uwagi na niezgłoszenie się poręczycieli; B.T. i W.Z. organ I instancji nie miał możliwości stwierdzenia, czy zachodzą wobec nich przesłanki umorzenia należności, gdyż ma ograniczone możliwości samodzielnego ustalenia sytuacji materialnej, zdrowotnej czy rodzinnej zobowiązanych.
Podkreślił, że dla oceny, czy istnieją podstawy umorzenia należności, konieczne jest wykazanie w sposób nie budzący wątpliwości, że okoliczności uzasadniające umorzenie, wymienione w art. 18 ust. 4a cytowanej ustawy, zachodzą w stosunku do wszystkich zobowiązanych (dłużników solidarnych). Z istoty poręczenia wynika bowiem obowiązek poręczyciela, wykonania zobowiązania, gdy nie wykona go dłużnik główny. Solidarna odpowiedzialność dłużników oznacza, że wierzyciel może żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników, zwalnia pozostałych. Aż do zupełnego zaspokojenia wierzyciela wszyscy dłużnicy solidarni pozostają zobowiązani (art. 366 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego). Organ wskazał, że niezasadne są również twierdzenia strony dotyczące niewysłania przez organ zatrudnienia, wezwania do poręczycieli; B.T. i W.Z. do stawienia się celem ustalenia ich sytuacji materialnej.
Podkreślił, że z akt sprawy bezspornie wynika, iż organ zatrudnienia w dniu 9.01.2014 r. skierował, zarówno do strony jak również do wszystkich poręczycieli, wezwania do zgłoszenia się w organie zatrudnienia, celem złożenia wyjaśnień na okoliczność sytuacji materialnej i rodzinnej. Poręczyciel W.Z. osobiście potwierdził odbiór wezwania w dniu 13.01.2014 r. Natomiast wezwanie skierowane do B.T., zostało doręczone zgodnie z art. 44 Kpa (doręczenie zastępcze). Wojewoda [...] podkreślił, że nie budzi wątpliwości, iż doręczenie przesyłki listowej organu zatrudnienia, zawierającej wezwanie z dnia 9.01.2014 r., zostało dokonane w sposób uregulowany w art. 44 K.p.a.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, I.B. podniosła zarzut naruszenia przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz błędną jego ocenę. Zarzuciła również błędne przyjęcie przez organ, jakoby mogła spłacać należność w sytuacji, gdy dochód jej rodziny wynosi 2990,82 zł i nie pozwala na spłatę zobowiązań wynikających z pożyczki. Ponadto podniosła, że organ błędnie przyjął, jakoby nie było możliwości ustalenia obecnej sytuacji majątkowej B.T. i W.Z., podczas gdy osoby te nie zostały prawidłowo wezwane celem złożenia wyjaśnień. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącej kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.
Jednocześnie na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd dokonuje kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem zgodności z prawem nie będąc związany zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należało, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec tego wystąpiły podstawy do jej uchylenia.
Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. w sprawie odmowy uwzględnienia wniosku skarżącej o umorzenie odsetek naliczonych z tytułu niezachowania warunków umowy pożyczki nr [...] zawartej w dniu [...] r.
Wskazując podstawy rozstrzygnięcia organ podniósł, że mający zastosowanie w przedmiotowej sprawie - art. 18 ust. 4b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 z późn. zm.) określa, iż umorzenie pożyczki, za spłatę której odpowiada solidarnie więcej niż jeden dłużnik, może nastąpić, gdy okoliczności uzasadniające umorzenie, o których mowa w ust. 4a, zachodzą co do wszystkich zobowiązanych.
W powyższym zakresie organ stwierdził, że w stosunku do skarżącej oraz jej małżonka – K.B. i poręczycielki – A.T., zachodzą przesłanki umorzenia należności zawarte w cytowanym w decyzji art. 18 ust. 4a i 4b ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Jednocześnie podniósł, że z uwagi na niezgłoszenie się na wezwanie pozostałych poręczycieli; B.T. i W.Z., organ nie miał możliwości stwierdzenia, czy wobec nich zachodzą przesłanki umorzenia należności.
W tej kwestii podkreślenia zatem wymagało, że w istocie - z akt administracyjnych wynika, iż organ zatrudnienia w dniu 9 stycznia 2014 r. skierował, zarówno do strony jak również do wszystkich poręczycieli, wezwania do zgłoszenia się w siedzibie organu zatrudnienia, w celu złożenia wyjaśnień na okoliczność sytuacji materialnej i rodzinnej.
Jednakże – wbrew przekonaniu organu, zawartemu w zaskarżonej decyzji - wezwanie skierowane do B.T., nie zostało doręczone zgodnie z art. 44 Kpa. Przedmiotowe pismo organu zatrudnienia, zostało bowiem wysłane na nieprawidłowy adres – D. ul. [...] (karta 208 akt administracyjnych) pomimo, że poprzednie pisma w tej sprawie, kierowane do wyżej wymienionej poręczycielki, były wysyłane na adres – D. ul. [...] i zawierają potwierdzenie osobistego odbioru wraz z czytelnym podpisem B.T.
Nie ulega zaś wątpliwości, że do uznania za skuteczne - doręczenia zastępczego, którego dotyczy art. 44 K.p.a., konieczne jest wysłanie pisma na prawidłowy adres.
W wyniku przeprowadzenia kontroli w zakresie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić zatem należało, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Ponadto w konsekwencji naruszenia przez organ, przepisów dotyczących doręczania pism, tj. art. 44 § 2, § 3, § 4 K.p.a., doszło również do naruszenia norm regulujących postępowanie dowodowe, tj. art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a., według których organ administracji jest zobowiązany podjąć wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w tym do zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
Wobec tego - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.