Uzasadnienie
Decyzją Nr [...] z dnia [...] wydaną z upoważnienia Wójta Gminy P., na podstawie art. 4, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 2, art. 8, art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) odmówiono K. B. przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Wnioskodawca był wychowankiem [...], jego matka zmarła a ojciec pozbawiony został władzy rodzicielskiej.
Przyczynę takiego rozstrzygnięcia stanowił brak zasądzonych na rzecz wnioskodawcy alimentów od żyjącego ojca, co było niezbędnym warunkiem do uznania po myśli art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych wnioskodawcy jako osobę uczącą się, a w konsekwencji uprawnioną do żądanych świadczeń.
K. B. wniósł od opisanej wyżej decyzji odwołanie zarzucając organowi rażące naruszenie prawa materialnego i domagając się przyznania mu żądanych świadczeń rodzinnych.
Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż spełnia wszystkie, wymagane prawem warunki do nabycia zasiłku rodzinnego i dodatków do takiego zasiłku, bowiem pobiera od swego ojca alimenty ustalone w drodze zawartej z nim umowy. Zawarta umowa zdaniem odwołującego czyni bezprzedmiotowy warunek zasądzenia na jego rzecz alimentów.
Do odwołania załączona została umowa zawarta w dniu [...] w C. pomiędzy odwołującym i jego ojcem, H. B., który zobowiązał się świadczyć alimenty na rzecz swego syna w kwocie [...] zł miesięcznie. W umowie zawarta została klauzula, iż w przypadku nie wywiązywania się zobowiązanego z warunków umowy sprawa o alimenty zostanie skierowana na drogę postępowania sądowego.
Po rozpoznaniu odwołania K. B., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 utrzymało w całości zaskarżoną decyzję. Organ zauważył, że przedstawiona przez odwołującego umowa o świadczenia alimentacyjne nie stanowi dowodu pozwalającego uznać, iż zostały zasądzone na rzecz odwołującego alimenty, a więc nie zostały spełnione przesłanki zawarte w treści art. 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Organ odwoławczy zaznaczył, iż przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie dają organom możliwości przyznawania świadczeń rodzinnych w drodze uznania administracyjnego. Przepisy te bowiem jednoznacznie definiują podmioty uprawnione do takich świadczeń i brak jest podstaw do rozszerzenia kręgu osób uprawnionych.
Nie godząc się ze stanowiskiem zaprezentowanym w rozstrzygnięciu organu II instancji K. B. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, w której zarzucając rażącą obrazę prawa materialnego oraz "świadome działanie na szkodę interesu prywatnego wychowanka przytułku" wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Ponawiając argumentację przedstawioną w swoim odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżący oświadczył, iż umowa zawarta pomiędzy nim a jego ojcem stanowi dokument stwierdzający spełnianie przez H. B. obowiązku alimentacyjnego.
W dalszym ciągu skargi, dokonując interpretacji zapisu art. 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych, skarżący uznał, iż wymóg zasądzenia alimentów odnosić się może wyłącznie do tych rodziców, którzy nie wywiązują się dobrowolnie z obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci. Oczywistym bowiem, zdaniem skarżącego jest brak możliwości uzyskania wyroku sądowego w przypadku dobrowolnego świadczenia alimentów przez zobowiązanego rodzica. Skarżący zarzucił również organowi odwoławczemu, iż nie ustosunkował się do zarzutów zawartych w odwołaniu a dotyczących naruszenia prawa materialnego oraz podniósł, iż sytuacja materialna jego ojca w świetle ordynacji podatkowej, jako rodzica pozbawionego władzy rodzicielskiej, nie może być przedmiotem zainteresowania organów.
W odpowiedzi na skargę wnosząc o jej oddalenie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. powtórnie powołało się na ustawową definicję osoby uczącej się zawartą w art. 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych stwierdzając, iż brak zasądzonych na rzecz skarżącego od jego ojca alimentów nie pozwala na uznanie, iż spełnione zostały wymagane przez ustawę przesłanki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) – zwanej dalej P.p.s.a. sądy administracyjne wykonują wymiar sprawiedliwości poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję, o czym stanowi art. 145 § 1 p.p.s.a. określając, iż decyzje lub postanowienia wydane w toku postępowania administracyjnego ulegają uchyleniu w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany jest do przeprowadzenia opisanej wyżej kontroli nie tylko w aspekcie zarzutów zawartych w skardze lecz także, działając na mocy art. 134 p.p.s.a., zobowiązany jest do sprawowania kontroli działania organów administracji biorąc pod uwagę inne uchybienia, dostrzeżone z urzędu.
W toku tak prowadzonego postępowania Sąd nie stwierdził uchybień, dających podstawę do wzruszenia zaskarżonej decyzji a tym samym uznał, iż skarga nie może odnieść skutku.
Jak głosi jedna z naczelnych zasad procedury administracyjnej, a to zasada praworządności, organy administracji działają na podstawie obowiązującego prawa. Przyznawanie zatem stronom postępowania uprawnień musi wynikać z treści norm prawnych. Przypadki pozostawienia decyzji w sprawie praw i obowiązku stron uznaniu administracyjnemu są wyraźnie przez ustawodawcę określone. Nie ma zatem możliwości wydania decyzji o charakterze uznania administracyjnego w sytuacji, gdy przepisy prawa materialnego jednoznacznie określają przesłanki, od których zależą prawa lub obowiązki strony.
Z tych więc względów żądanie skarżącego przyznania mu prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do takiego zasiłku mogło być spełnione wyłącznie wtedy, gdyby pozwoliły na to właściwe przepisy prawa materialnego.
Aktem prawnym regulującym sytuację prawną osób uprawnionych do zasiłków rodzinnych jest ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.).
Zgodnie z treścią jej art. 4 ust. 2 pkt 3 zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie osoby uczącej się.
Pojęcie "osoba ucząca się" nie wymaga od organu dokonywania samodzielnych interpretacji, gdyż ustawodawca zawarł w wymienionym akcie prawnym definicję takiego podmiotu.
Po myśli bowiem art. 3 pkt 13 omawianej ustawy przez "osobę uczącą się" rozumieć należy osobę pełnoletnią, uczącą się, niepozostającą na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub z zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów.
Skarżący przeto, by uzyskać zasiłek rodzinny, poza spełnieniem innych, określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych warunków dotyczących czy wieku, czy posiadanego dochodu przede wszystkim musiałby zostać uznany za osobę uczącą się w rozumieniu wyżej wskazanej normy prawnej.
Niewątpliwie skarżący jest osobą pełnoletnią i jedno z jego rodziców, matka, zmarła. Spornym natomiast w sprawie stało się jak traktować okoliczność spełniania obowiązku alimentacyjnego wobec skarżącego przez jego ojca, który to obowiązek, wskutek zawartej umowy realizowany był w sposób dobrowolny.
Dokonując analizy treści zapisu zawartego w art. 3 pkt 13 in fine trzeba zauważyć, iż ustawodawca zamieścił tam warunek ustalenia obowiązku alimentacyjnego na drodze sądowej.
Nie jest tożsame z tak ustalonym obowiązkiem alimentacyjnym jego dobrowolne spełnianie, nawet gdyby zobowiązany i uprawniony określiły ten obowiązek w formie umowy czy ugody pozasądowej nie nadającej się do realizacji w drodze egzekucji komorniczej.
Należy zatem przyjąć, iż wolą ustawodawcy było odróżnienie dobrowolnego zapewniania środków utrzymania pełnoletniemu dziecku przez jednego z rodziców i uznanie takiej sytuacji jako zrównanej z "pozostawaniem na utrzymaniu" rodziców. Podmiotem uprawnionym do otrzymania zasiłku rodzinnego, zgodnie z treścią art. 4 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych mógłby być wtedy ewentualnie rodzic dostarczający środki utrzymania.
Jeżeli natomiast podmiotem uprawnionym miałaby być osoba ucząca się "mogłoby to nastąpić jedynie w przypadku sądowego ustalenia obowiązku alimentacyjnego na jej rzecz.
Trzeba zauważyć, iż świadczenia rodzinne przeznaczone są jako pomoc dla osób, których dochody nie przekraczają kwoty [...] zł miesięcznie. Postępowanie sądowe zmierzające do zasądzenia alimentów na rzecz pełnoletniej, pozostającej poza domem rodzicielskim uczącej się osoby pozwala na ustalenie w sposób najbardziej obiektywny rzeczywistych możliwości osób zobowiązanych. Posiadanie wyroku sądowego (ewentualnie ugody sądowej) zasądzającego na rzecz osoby uczącej się alimenty stanowić może gwarancję, iż rodzic tej osoby, który powinien spełniać swój obowiązek alimentacyjny w sposób odpowiedni do posiadanych możliwości, w istocie w ten sposób obowiązek ten spełnia.
Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd zaprezentowany w zaskarżonej decyzji.
Nie można zgodzić się z twierdzeniami skarżącego o naruszeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. prawa materialnego, co czyni jego skargę niezasadną.
Należy również zauważyć, iż wyrażony przez niego pogląd o niemożliwości dochodzenia alimentów na drodze sądowej wobec ich dobrowolnej realizacji jest niesłuszny. Celom takim służy bowiem ugoda sądowa posiadająca walor tytułu egzekucyjnego. Ugoda taka, jak zauważa się wyżej, wypełnia warunek wskazany przez ustawodawcę w treści normy prawnej opisanej w art. 3 pkt 13 in fine o świadczeniach rodzinnych.
W związku z powyższym, na mocy art. 151 P.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.