Uzasadnienie
Prezydent Miasta B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. nr 64, poz. 593 ze zm.), art. 108 § 1 i art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz uchwały Rady Miejskiej w B. z [...] Nr [...] zmienił swoją decyzję Nr [...] z [...] ustalając M. C. sposób odpłatności za świadczone usługi opiekuńcze, w ten sposób, że od dnia 1.04.2008 r. pełny koszt 1 godziny usługi wyniósł 5,30 zł. Ze względu na posiadany dochód wysokość zwolnienia z odpłatności wyniósł 40 % pełnego kosztu usługi, tj. 2,12 zł. Po uwzględnieniu zwolnienia odpłatność za świadczone usługi wyniosła 3,18 zł za 1 godzinę.
W uzasadnieniu decyzji podano, że zgodnie z powołaną w podstawie prawnej rozstrzygnięcia uchwałą Rady Miejskiej w B., jeżeli dochód osoby samotnej przekracza 250 % kryterium dochodowego, wysokość zwolnienia z odpłatności wynosi 40 % pełnego kosztu usługi. Nadto nie znaleziono szczególnie uzasadnionych okoliczności do uwzględnienia prośby strony o utrzymanie dotychczasowo obowiązującej stawki. Ustalono, że strona posiada dochód miesięczny w wysokości [...] zł, na który składa się emerytura i dodatek pielęgnacyjny. Natomiast jej miesięczne wydatki wynoszą [...] zł, bez uwzględnienia kwoty [...] wynikającej z zajęcia komorniczego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przytoczył treść stosownych przepisów ustawy o pomocy społecznej, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz stosownej uchwały Rady Miejskiej w B. W dalszej części uzasadnienia organ ten zaznaczył, że przy ustalonej wysokości dochodu strony, odpłatność za świadczone usługi opiekuńcze wynosi 40 % ogólnego kosztu usługi. Ostatecznie wskazano, iż zmiana decyzji nastąpiła na skutek zmiany sytuacji dochodowej strony spowodowanej rewaloryzacją emerytury, dostosowując odpłatność za usługi opiekuńcze do zawartych w treści uchwały przepisów.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła M. C. W skardze tej wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i wniosła o utrzymanie w mocy dotychczasowej stawki odpłatności za usługi opiekuńcze w wysokości 1,59 zł za 1 godzinę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie przytaczając dotychczasowo podnoszone argumenty.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna, bowiem wydane w sprawie decyzje administracyjne nie spełniają wymogów legalności, zarówno w aspekcie proceduralnym, jak i w świetle prawa materialnego.
Otóż dokonując zmiany odpłatności za usługi opiekuńcze dla skarżącej organ
I instancji uwzględnił jedynie obligatoryjne zwolnienie z części odpłatności, przewidziane w § 4 uchwały Rady Miejskiej w B. z dnia [...]. Uchwała ta w § 5 dopuszcza jednak również możliwość dalszego zwolnienia odpłatności ustalonej według zasad określonych w § 4 ust. 3 tej uchwały – na wniosek strony lub pracownika socjalnego. Z uzasadnienia wydanej przez ten organ decyzji wynika, że jako taki wniosek potraktowano pismo skarżącej z dnia [...] w którym prosiła o utrzymanie wysokości odpłatności na poziomie 1,59 zł za 1 godzinę usługi. W uzasadnieniu tym organ mówi o braku szczególnie uzasadnionych okoliczności do częściowego zwolnienia z odpłatności, jednak decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w tym przedmiocie. Tymczasem wskazana uchwała w § 5 pkt 2 określa, że o częściowym lub całkowitym zwolnieniu z opłat decyzję podejmuje Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie. Wprawdzie takie określenie organu decyzyjnego nie jest formalnie prawidłowe, jednak należy przyjąć, że wskazany organ działa w ramach upoważnienia, o którym mowa w art. 110 ust. 7 ustawy o pomocy społecznej. W każdym zaś razie w kwestii zwolnienia w trybie § 5 uchwały musi być wydana decyzja administracyjna. O ile zamiarem organu jest objęcie jedną decyzją wszystkich kwestii dotyczących odpłatności za usługi opiekuńcze, o wniosku dotyczącym zwolnienia z odpłatności, ustalonej według zasad określonych w § 4 pkt 3 uchwały, musi orzec stosownym rozstrzygnięciem – pozytywnym lub negatywnym. Takiego rozstrzygnięcia brakuje w omawianej obecnie decyzji I instancji, co oznacza, że nie spełnia ona w tym zakresie wymogów z art. 104 i 107 § 1 kpa, w sytuacji, gdy w jej uzasadnieniu mowa jest o rozpatrzeniu wniosku skarżącej o częściowe zwolnienie z odpłatności. Wadliwości tej nie dostrzegł organ odwoławczy, który utrzymał w mocy tę decyzję, także nie dopatrując się możliwości uwzględnienia wniosku. Z wywodów tego organu wynika przy tym, że błędnie zinterpretował on § 5 cyt. uchwały, który stanowi materialnoprawną podstawę do wydania decyzji w przedmiocie fakultatywnego zwolnienia z odpłatności za usługi opiekuńcze. Według tego przepisu zwolnienie może nastąpić w uzasadnionych przypadkach, w szczególności ze względu na:
- konieczność sprawowania usług opiekuńczych nad więcej niż jedną osobą w tym samym gospodarstwie domowym,
- wystąpienia zdarzenia losowego
Ograniczenie się przez Kolegium do stwierdzenia, że "w rozpatrywanej sprawie wymienione wyżej sytuacje nie wystąpiły" wskazuje, że organ ten brał pod uwagę tylko przesłanki określone w tych dwóch podpunktach (a i b), podczas gdy są one co prawda wyeksponowane, jednakże nie stanowią zamkniętego katalogu uzasadnionych przypadków, z którymi uchwała wiąże prawo do ubiegania się o zwolnienie. Skarżąca we wniosku powoływała się na pogorszenie stanu zdrowia i zwiększone koszty leczenia. Należało zatem w zakresie tych twierdzeń strony dokonać stosownych ustaleń i ocenić, czy występują okoliczności mogące się kwalifikować do przypadków, o których mowa w § 5 uchwały. Zaskarżona decyzja tego nie czyni, w związku z czym narusza zarówno prawo materialne, jak i art. 7 i 77 § 1 kpa, skoro sprawa pod tym kątem nie została należycie wyjaśniona. Ograniczenie się w decyzji pierwszoinstancyjnej do przedstawienia "suchych" wyliczeń także nie spełnia powyższych wymogów.
Zachodzi zatem konieczność ponownego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu administracyjnym w celu usunięcia wytkniętych uchybień. Ponieważ obarczone są nimi decyzje obu instancji, a jednym z nich jest brak rozstrzygnięcia w decyzji I instancji, dlatego dla właściwego toku sprawy należało uchylić obie te decyzje. Stąd też na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, w zw. z art. 135 oraz art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji.