Uzasadnienie
Prezydent Miasta R. decyzją z dnia [...] r. orzekł o zatrzymaniu D.L. prawa jazdy kategorii B i o zobowiązaniu skarżącego do zwrotu dokumentu prawa jazdy. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że w dniu 16 czerwca 2016 roku wpłynął wniosek z Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o zatrzymanie prawa jazdy D.L. Do wniosku dołączono kopię decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, która stała się prawomocna w dniu 20 kwietnia 2016 roku. Organ podkreślił, że przed wydaniem decyzji o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, D.L. miał możliwość zapoznania się ze zgromadzonymi materiałami, jednak nie zgłosił się w Dziale Świadczeń Rodzinnych i nie złożył żadnego oświadczenia w sprawie. Wskazał, że w związku z tym, zgodnie z art. 5 ust 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, wobec uniemożliwienia przez dłużnika alimentacyjnego, przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz niezłożenia oświadczenia majątkowego, a także wobec niewywiązywania się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów, Ośrodek Pomocy Społecznej w R. miał podstawy do stwierdzenia, iż spełnione zostały przesłanki do złożenia wniosku o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 kodeksu karnego.
Organ dodał, że w następstwie ww. czynności zaistniały też przesłanki, które zgodnie z art. 5 ust 3b cytowanej ustawy, dały możliwość skierowania do Prezydenta Miasta R., wniosku o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu. W dniu 20 czerwca 2016 roku wszczęto postępowanie w sprawie zatrzymania prawa jazdy. W podsumowaniu organ wskazał, że zgromadzony w toku postępowania administracyjnego materiał dowodowy pozwala stwierdzić, iż spełnione zostały przesłanki do zastosowania art. 5 ust 5 ustawy z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i wydania decyzji o zatrzymaniu D.L. prawa jazdy.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił, że nie jest prawdą jakoby uniemożliwiał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez Ośrodek Pomocy Społecznej w R., bowiem nie doręczono mu żadnego wezwania, w tym też nie został wezwany celem wyjawienia majątku. Dodał, że trudność polega na tym, iż nie ma miejsca zameldowania, jest bezdomny, a jedynie wówczas, gdy jego matka skontaktuje się z nim, ma jakąkolwiek wiedzę o sprawach, które go dotyczą.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., w wyniku rozpoznania odwołania, decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 169), w tym art. 5 ust. 3 pkt 1 – 3 tej ustawy, według którego, w przypadku gdy dłużnik alimentacyjny uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu alimentacyjnego lub odmówił: złożenia oświadczenia majątkowego (pkt 1), zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny albo poszukujący pracy (pkt 2), bez uzasadnionej przyczyny, w rozumieniu przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wykonywania prac społecznie użytecznych, prac interwencyjnych, robót publicznych, prac na zasadach robót publicznych albo udziału w szkoleniu, stażu lub przygotowaniu zawodowym dorosłych (pkt 3) - organ właściwy dłużnika wszczyna postępowanie dotyczące uznania dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Następnie organ odwoławczy wskazał, że według art. 5 ust. 3b cytowanej ustawy, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika:
- 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) oraz
- 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji. Ponadto dodał, że zgodnie z art. 5 ust. 5 wyżej wymienionej ustawy, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.
W tym zakresie organ odwoławczy podniósł, że ustalił, iż skutecznie doręczoną decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. z dnia [...]r. D.L. został uznany za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Od tej decyzji skarżący nie wniósł odwołania, zatem stała się ona ostateczna i wiąże jego, jak i organy administracji. Ponadto Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych OPS w R., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta R. pismem z dnia 14 czerwca 2016 r. wniósł o zatrzymanie prawa jazdy dłużnikowi alimentacyjnemu D.L. Mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiły przesłanki zatrzymania skarżącemu dokumentu prawa jazdy. Organ podkreślił, że ostateczna decyzja o uznaniu osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanowi jedną z przesłanek zatrzymania mu prawa jazdy. Drugą przesłanką jest okoliczność złożenia przez organ właściwy dłużnika do starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu), wniosku o zatrzymanie prawa jazdy. Organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie obie powyższe przesłanki zostały spełnione, a zatem Prezydent Miasta R. zobowiązany był do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy.
W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach D.L. podniósł, że jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku i posiadanie przez niego uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych jest jedyną możliwością uzyskania wynagrodzenia w związku z wykonywaniem prac dorywczych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej w zakresie zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast według art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; - a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; - b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; - c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a w związku z tym zaistniały podstawy do uwzględnienia skargi.
Przedmiotową decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. wydaną na podstawie art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 489) o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B i o zobowiązaniu go do zwrotu dokumentu prawa jazdy.
Podkreślenia zatem wymagało, że według art. 5 ust. 3b wymienionej ustawy, jeżeli decyzja o uznaniu dłużnika alimentacyjnego za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanie się ostateczna, organ właściwy dłużnika:
- 1) składa wniosek o ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.) oraz
- 2) po uzyskaniu z centralnej ewidencji kierowców informacji, że dłużnik alimentacyjny posiada uprawnienie do kierowania pojazdami, kieruje wniosek do starosty o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego wraz z odpisem tej decyzji.
Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 5 cytowanej ustawy, na podstawie wniosku, o którym mowa w ust. 3b, starosta wydaje decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy.
W powyższym zakresie prawidłowo zatem organ odwoławczy podkreślił, że ostateczna decyzja o uznaniu osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanowi jedną z przesłanek zatrzymania mu prawa jazdy. Drugą przesłanką jest złożenie przez organ właściwy dłużnika do starosty (prezydenta miasta na prawach powiatu), wniosku o zatrzymanie prawa jazdy.
Następnie organ ten stwierdził, że w przedmiotowej sprawie obie powyższe przesłanki zostały spełnione, a zatem Prezydent Miasta R. zobowiązany był do wydania decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy.
Co do wystąpienia pierwszej z tych przesłanek organ odwoławczy podniósł, że według jego ustaleń, skutecznie doręczoną decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. z dnia [...]r. D.L. został uznany za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ podkreślił, że od tej decyzji skarżący nie wniósł odwołania, zatem stała się ona ostateczna i wiąże go oraz organy administracji.
Jednakże organ nie wskazał, na jakiej podstawie stwierdził, że decyzja z dnia [...]r. została skutecznie doręczona, a w konsekwencji, że stała się ostateczna. W aktach administracyjnych znajduje się odpis tej decyzji oraz zwrotne potwierdzenie jej doręczenia z adnotacją, że pismo zostało zwrócone do nadawcy w dniu 20 kwietnia 2016 r., jako nie podjęte w terminie. Według zwrotnego potwierdzenia doręczenia, z powodu niemożności doręczenia przesyłki adresatowi, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni w Urzędzie Miasta R., a zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej.
Z powyższego wynika, że decyzja została uznana za doręczoną w trybie art. 44 Kodeksu postępowania administracyjnego. Akta administracyjne nie zawierają jednakże żadnych danych dotyczących tego, czy zaistniały przesłanki do uznania jej za doręczoną w powyższy sposób, a więc przede wszystkim, czy przy doręczeniu pod tym adresem, pod który została skierowana przesyłka zawierająca decyzję z dnia [...]r., można było przyjąć skutek doręczenia. Przede wszystkim brak jest danych co do tego, czy w postępowaniu, w którym wydana została ta decyzja, skarżący odebrał wcześniej jakiekolwiek pismo, albo wskazał ten adres jako adres dla doręczeń, a więc czy były podstawy do przyjęcia przez organ, że jest to adres, pod którym można przyjąć skutek zastępczego doręczenia decyzji.
Ustalenia te były zaś konieczne dla stwierdzenia, czy decyzja o uznaniu skarżącego za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych jest decyzją ostateczną, co według art. 5 ust. 3b wyżej wymienionej ustawy, stanowi warunek złożenia wniosku o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego.
Organ odwoławczy – z jednej strony prawidłowo zatem wskazał, że ostateczna decyzja o uznaniu osoby za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych stanowi jedną z przesłanek zatrzymania mu prawa jazdy. Jednakże pomimo tego pominął ustalenia, o których była mowa wyżej, prowadzące do stwierdzenia, czy decyzja z dnia 29 marca 2016 r., w ogóle może być uznana za doręczoną skarżącemu (w trybie zastępczym), a w związku z tym, czy stała się ostateczna. W tym zakresie organ gołosłownie wskazał w zaskarżonej decyzji, iż ustalił, że skutecznie doręczoną decyzją wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta R. z dnia [...]r. D.L. został uznany za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych.
Pominięcie przez organ odwoławczy wskazania podstaw ustalenia, że wymieniona decyzja została skutecznie doręczona, jest tym bardziej istotne, że według twierdzeń odwołania, skarżący "nie ma miejsca zameldowania, jest bezdomny, a jedynie wówczas, gdy jego matka skontaktuje się z nim, ma jakąkolwiek wiedzę o sprawach, które go dotyczą".
Ustosunkowanie się do cytowanych twierdzeń odwołania, miało zatem szczególnie istotne znaczenie w kontekście tego, że – jak organ wskazał w zaskarżonej decyzji - ustalił, iż decyzja z dnia [...]r., którą D.L. został uznany za dłużnika uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, została skutecznie doręczona.
W podsumowaniu podnieść należało, że pominięcie przez organ powyższych stwierdzeń, a w konsekwencji brak ustaleń dotyczących wystąpienia okoliczności, która według art. 5 ust. 3b wyżej wymienionej ustawy, stanowi warunek złożenia wniosku o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego - stanowiło naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 i art. 8 K.p.a.
W związku z tym, wobec istotnego naruszenia przez organ przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., należało uchylić zaskarżoną decyzję. Nie ulega bowiem wątpliwości, że stwierdzone uchybienia mogły mieć wpływ na wynik postępowania administracyjnego, skoro brak ustaleń dotyczył okoliczności, będącej według art. 5 ust. 3b cytowanej ustawy, warunkiem złożenia wniosku o zatrzymanie prawa jazdy.
Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.
Zgodnie z art. 200 P.p.s.a., Sąd orzekł o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania, tj. kwoty 200 zł. uiszczonej tytułem wpisu od skargi.