Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora ds. Pomocy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, który decyzją z dnia [...], nr [...] przyznał E.P. zasiłek rodzinny na dziecko A.P. od dnia [...] do dnia [...] w kwocie [...] zł miesięcznie.
Po rozpatrzeniu wniosku E.P. z dnia [...], organ I instancji przyznał zasiłek rodzinny na dziecko A.P. od dnia [...] do dnia [...] w kwocie [...] zł miesięcznie. Organ I instancji ustalił, że w okresie od [...] do [...], tj. do miesiąca, w którym E.P. zakończyła prowadzenie działalności gospodarczej, ustawowe kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych zostało przekroczone. Natomiast w okresie od [...] do [...] miesięczny dochód wyniósł [...] zł., z kolei w okresie od [...] do [...] dochód na członka rodziny netto wyniósł [...] zł. Wobec powyższego przyznano stronie zasiłek rodzinny na dziecko w okresie od [...] do [...]. Jednocześnie organ szeroko opisał stan faktyczny sprawy oraz przedstawił argumentację przemawiającą za przyjętym rozstrzygnięciem.
Od powyższej decyzji E.P. wniosła odwołanie. Wskazała, że wniosek o zasiłek złożyła w dniu [...] i obejmował on okres od [...] do [...]. Organ I instancji w wydanej decyzji okresu tego nie uwzględnił, nadto przekroczył termin do załatwienia wniosku. W związku z tym wniosła o wypłacenie zasiłku od [...], oraz dodatku do zasiłku rodzinnego, wypłacenie odsetek od pierwszego dnia każdego miesiąca, za który zasiłek został przyznany do dnia wypłacenia kwoty zasiłku oraz kosztów, jakie poniosła związanych z tą sprawą. Domagała się także zwrotu za bilet oraz świadczeń rodzinnych za lata [...].
Decyzją [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony z dnia [...] który dotyczył również przyznania dodatku do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Tymczasem organ I instancji nie rozpoznał wniosku strony w tym zakresie nie odniósł się w zaskarżonej decyzji w żaden sposób do kwestii dodatku do zasiłku rodzinnego. Zdaniem Kolegium Powyższe uchybienie stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, celem rozpoznania wniosku strony w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 5 grudnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Gl 1509/11 Sąd uchylił decyzję Kolegium z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że zasiłek rodzinny ma byt samoistny, natomiast dodatek jest zależny i pochodny od zasiłku rodzinnego. Zależność ta nie rodzi jednak dla organów zakazu odrębnego orzekania w sprawach każdego z tych świadczeń. Nie jest naruszeniem prawa wydanie decyzji ograniczającej się do rozstrzygnięcia sprawy zasiłku, skoro odrębną decyzją organ może rozstrzygnąć kwestię świadczenia w postaci dodatku do zasiłku. W ocenie Sądu brak rozstrzygnięcia w decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego, żądania które może być przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia nie uzasadniało wydania przez Kolegium decyzji kasacyjnej.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ponownie rozpatrując sprawę zauważało, że w dniu 1 stycznia 2012 r. weszła w życie ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 5, poz. 1212). Jednakże zgodnie z art. 3 tej ustawy sprawy o świadczenia rodzinne do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach w trybie określonych w przepisach dotychczasowych.
Organ zauważył, iż postępowanie zostało wszczęte na wniosek złożony przez E.P. dniu [...] o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko A.P.
Zasady ustalania dochodu rodziny w przeliczeniu na jednego członka rodziny reguluje art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), dalej "u.ś.r". W myśl art. 5 ust. 1 u.ś.r zasiłek rodzinny przysługuje osobom wymienionym w art. 4 ust. 2 ustawy tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. W przypadku gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę bo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł. Zgodnie z art. 3 pkt 2 u.ś.r przez dochód rodziny należy rozumieć przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (w rozpatrywanym przypadku w [...] r.).
Organ wskazał na art. 3 pkt 1 u.s.r. wyjaśniając sposób obliczania dochodu i stwierdził, iż ustalenia organu I instancji w tym zakresie nie budzą wątpliwości, decyzja organu I instancji byłą prawidłowa.
Organ zauważył, odnosząc się do argumentów odwołania, że Kolegium rozpatruje odwołanie od konkretnej decyzji z dnia [...] nr [...]. Uznał za nieuzasadnione żądanie strony dotyczące zwrotu za bilet szkolny od [...] do [...] oraz przyznania dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego [...], gdyż decyzja od której rozpatrywane jest odwołanie nie dotyczyła okresu zasiłkowego [...] tylko okresu zasiłkowego [...]. Organ zauważył, że brak jest podstaw prawnych do wypłaty świadczeń z odsetkami czego domaga się odwołująca, jak również zwrotu kosztów, które poniosła od [...] do dnia dzisiejszego w celu załatwienia świadczeń rodzinnych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego E.P. zasadniczo powtórzyła zarzuty i argumentację zaprezentowaną w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w motywach kwestionowanej decyzji. Organ zauważył dalej, że wniosek strony dotyczył również przyznania dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, który nie został rozpatrzony przez organ I instancji w przedmiotowym postępowaniu. Natomiast Kolegium kierując się tezami wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 listopada 2012 r. sygn. akt IV SA/G1 1509/11 wskazało, że organ I instancji winien rozpoznać wniosek w tym zakresie i wydać stosowne rozstrzygnięcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie należy podkreślić, że w niniejszej sprawie został wydany prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 5 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/GL 1509/11. Stąd kontrolę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należało rozpocząć od zbadania prawidłowości wykonania przez organ administracyjny II instancji wskazań Sądu zawartych w tym orzeczeniu, a co się z tym łączy – uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w tym wyroku. Wskazania te sprowadzały się do możliwości rozstrzygnięcia o przyznaniu zasiłku rodzinnego niezależnie od świadczenia w postaci dodatku do zasiłku.
Zgodnie z art. 144 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia. Z kolei zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Związanie organu administracyjnego oraz sądu oceną prawną oznacza, że w tym zakresie nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w prawomocnym orzeczeniu sądowym i zobowiązane są do podporządkowania się jej w pełnym zakresie. Konsekwencję oceny prawnej przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi stanowią wskazania co do dalszego postępowania, których celem jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd i wytyczenie kierunku działalności organów przy ponownym rozpatrywaniu sprawy (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 19 października 2007 r., II FSK 1128/06; z dnia 4 czerwca 2009r., I OSK 426/08 oraz z dnia 6 kwietnia 2206 r., I GSK 2395/05 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie Sądu, ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wykonało wytyczne Sądu wyrażone w wyroku z dnia 5 listopada 2012 r., sygn. akt IV SA/GL 1509/11.
W toku powtórnie prowadzonego postępowania, w dniu [...] decyzją nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Zastępcy Dyrektora ds. Pomocy Socjalnej Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta, który decyzją z dnia [...] nr [...] w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego na A.P. od dnia [...] do dnia [...] w kwocie [...] zł miesięcznie.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), dalej:"u.ś.r".
Art. 5 ust. 1 u.ś.r. stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł.
Zgodnie z jej art. 3 pkt 1, ilekroć jest w niej mowa o: dochodzie - oznacza to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób:
- a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne,
- b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,
- c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych (...).
Z dokonanej analizy akt sprawy niewątpliwie wynika, że E.P. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córkę A.P.., złożyła w Urzędzie Miejskim, Wydziale Świadczeń Rodzinnych, Referacie Świadczeń Rodzinnych w B. w dniu [...]. We wniosku oświadczyła, że w skład jej rodziny wchodzi ona oraz jej córka A.P., która nie legitymowała się orzeczeniem o niepełnosprawności lub orzeczeniem o umiarkowanym albo o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Wobec tego, że dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, czyli w myśl art. 3 pkt 10 u.ś.r. okres od dnia 1 września do dnia 31 sierpnia następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 2 ustawy), w rozważanej sprawie jest to dochód za rok [...].
Natomiast w szczególnej sytuacji, kiedy ma miejsce utrata dochodu (co miało miejsce w przedmiotowej sprawie), która w konsekwencji powoduje spełnienie kryterium dochodowego o jakim mowa w art. 5 ust. 1 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu (§ 17 ust. 3 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz. 881 ze zm.).
Organ I instancji podejmując decyzję z dnia [...], uwzględniając ustalenia poczynione w trakcie postępowania wyjaśniającego, w tym dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej oraz alimenty, uznał iż w okresie od [...] do [...] miesięczny dochód netto na członka rodziny wynoszący [...] zł przekraczał kryterium dochodowe określone w u.ś.r. (504 zł). Natomiast, ze względu na utratę dochodu i dochód wynoszący [...] zł, kryterium to zostało spełnione od [...]. Tym samym, zgodnie z § 17 ust. 3 cyt. wyżej rozporządzenia, prawo do świadczeń rodzinnych ustalono od pierwszego pełnego miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła utrata dochodu.
Wobec powyższego zaskarżona decyzja, podobnie jak i decyzja organu I instancji, zostały wydane zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz prawa procesowego.
Konkluzja powyższa ma zasadnicze znaczenie dla oceny zarzutów (żądań) podnoszonych w skardze. W pierwszym rzędzie przyjdzie stwierdzić, iż organy prawidłowo określiły okres, na jaki świadczenie zostało przyznane. Brak było podstaw do ustalenia prawa do świadczeń od [...]. Nie ma także podstaw prawnych w przepisach prawa administracyjnego do wypłaty odsetek ustawowych, o jakie wnosi skarżąca od niewypłaconych świadczeń, jak również od tych, które wypłacono dopiero po wydaniu decyzji z [...]. Podobnie rzecz się ma z żądaniem dotyczącym zwrotu kosztów, jakie poniosła skarżąca w związku z załatwianiem sprawy świadczeń rodzinnych. Kolegium wyjaśniło w swojej decyzji w jakich przypadkach jest możliwe żądanie zwrotu takich kosztów. Nadto słusznie zdaniem Sądu Kolegium zauważył, że zarzuty podnoszone w skardze odnoszą się do postępowania przed organem I instancji, a nie dotyczą zaskarżonej decyzji.
Uwzględniając powyższe, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała prawo, w konsekwencji, na podstawie art. 151 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.