Uzasadnienie
Decyzją z dnia[...]. Burmistrz Miasta i Gminy Ż. odmówił A. N. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem – R. S. W uzasadnieniu wskazał, że powodem odmowy przyznania świadczenia jest pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim oraz okoliczność, że małżonek osoby wymagającej opieki nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. N. zarzuciła, że organ I instancji nie wziął pod uwagę tego, iż jej rodzice pozostają od 1985 r. w faktycznej separacji. Od tego czasu nie mieszkają razem, a jej matka – Z. S. – żyje w nieformalnym związku. Nie wywiązywała się też z obowiązku alimentacyjnego wobec małoletnich wówczas dzieci, które wychowywał ojciec. Skarżąca podniosła, że nie ma kontaktu z matką, która nie ma stałego miejsca zamieszkania. Dodała, że jej ojciec, ze względu na stan zdrowia, w tym stan wyłączający świadome wyrażenie woli, nie może przeprowadzić postępowania rozwodowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., decyzją z dnia [...]. na podstawie art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 10 i art. 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia 30 kwietnia 2012 r. A. N. zwróciła się do organu I instancji o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Organ podniósł, że z przedłożonego orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w M. wynika, iż ojciec skarżącej został zaliczony do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe.
Wobec tego wymaga stałej lub długotrwałej opieki ze strony innej osoby. Jednocześnie w sprawie nie został przedłożony dokument na okoliczność, że jego małżonka – Z. S. – jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W związku z tym organ odwoławczy stwierdził, że zasadnie organ I instancji uznał, iż w sprawie nie zostały spełnione warunki określone w art. 17 ust. 5 pkt 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, A. N. zarzuciła, że organy obydwu instancji nie uwzględniły tego, iż jej ojciec przynajmniej od 1985 r. pozostaje w faktycznej separacji z żoną i od tego czasu nie utrzymuje z nią żadnych kontaktów. Podkreśliła, że do odwołania dołączyła postanowienie Prokuratury Rejonowej w M., z którego wynika, że Z. S. od 1985 r. pozostaje w konkubinacie. Ponadto przedłożyła zaświadczenie, według którego wyżej wymieniona nie figuruje w ewidencji ludności Urzędu Miasta i Gminy Ż. Skarżąca podniosła, że zgodnie z orzecznictwem NSA, okoliczność pozostawania w separacji faktycznej ma wpływ na wykładnię powołanych przez organ przepisów i należy zawsze badać, czy małżonek może sprawować opiekę, a jeśli nie, to dlaczego. Zarzuciła, że tej okoliczności organ nie ustalił, chociażby w drodze wywiadu środowiskowego. W związku z tym wniosła o zmianę decyzji organów obydwu instancji, ewentualnie o uchylenie tych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
W konsekwencji - do sądu administracyjnego należy ocena, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dniu jego podjęcia, przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami prawa procesowego, określającymi tryb i zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Ponadto - zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. - Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie stwierdzić należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż przy wydaniu decyzji doszło do istotnego naruszenia przepisów postępowania.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stanowił przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139 poz. 992 ze zm.), według którego, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że małżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Ze stwierdzeń zaskarżonej decyzji – w zakresie okoliczności dotyczących tego, czy wystąpiły przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych – wynika, że organ odwoławczy całkowicie pominął ustalenie kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu decyzji zawarł odniesienie do stwierdzeń organu I instancji, wskazując, że zasadnie organ ten uznał, iż w sprawie nie zostały spełnione warunki określone w art. 17 ust. 5 pkt 2 a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przede wszystkim zatem, organ odwoławczy nie wskazał, na jakiej podstawie uznał, że w sprawie nie zostały spełnione wymienione warunki. Jest to tym bardziej rażące, że już z treści odwołania wynika, iż powyższe okoliczności nie zostały ustalone. Skarżąca podniosła w nim bowiem, że od wielu lat nie ma kontaktu z matką, nie mającą stałego miejsca zamieszkania. Do odwołania skarżąca dołączyła zaświadczenie, według którego Z. S. nie figuruje w ewidencji ludności Urzędu Miasta i Gminy Ż. Podkreślenia przy tym wymagało, że organ I instancji w uzasadnieniu decyzji stwierdził, iż powodem odmowy przyznania świadczenia jest pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim oraz okoliczność, że małżonek osoby wymagającej opieki nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Organ nie wskazał jednakże podstawy powyższych – tak stanowczych stwierdzeń, w tym zwłaszcza podstawy ustalenia, że małżonka wymagającego opieki R. S. – Z. S., nie ma orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z uwagi na to, że stanowiło to jedną z istotnych okoliczności wymagających ustalenia w sprawie, fundamentalne znaczenie miało to, aby organ wskazał podstawę swoich stwierdzeń.
W wyniku kontroli zgodności z przepisami postępowania, przedmiotowych decyzji, wskazać zatem należało, że zarówno uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji, nie zawiera wskazania podstaw dokonanych ustaleń dotyczących wyżej wymienionych przesłanek.
W podsumowaniu stwierdzić zatem należało, że zaskarżona decyzja - podobnie jak i decyzja organu I instancji - została wydana z naruszeniem art. 8 K.p.a. oraz przepisów postępowania dowodowego, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy poszczególne okoliczności zostały udowodnione. W związku z tym uzasadnienie decyzji organu odwoławczego nie spełnia również warunków określonych w art. 107 § 3 k.p.a.
Nie ulega wątpliwości, że naruszenie w powyższy sposób przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wymienione pominięcia dotyczyły przecież podstaw rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Z wymienionych wyżej powodów - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ orzekający uwzględni powyższe wskazania i uzupełni istotne stwierdzenia, które zostały szczegółowo wymienione w powyższych rozważaniach.