Uzasadnienie
W skardze z dnia 2 sierpnia 2016 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Wojewoda [...] – działając na podstawie art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2016 r., poz. 446) dalej - u.s.g.– wniósł o stwierdzenie niezgodności z prawem wydanego przez Wójta Gminy P. zarządzenia z dnia [...] nr [...] jako niezgodnego z art. 36a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 2156 ze zm.).
Zaskarżonym zarządzeniem Wójt Gminy P., działając min. na podstawie art. 36a ustawy o systemie oświaty, ogłosił konkurs na stanowisko dyrektora Gminnego Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr [...] w P. Zdaniem organu nadzoru zarządzenie to rozpoczyna postępowanie konkursowe mające wyłonić kandydata na stanowisko dyrektora, co w stanie faktycznym sprawy jest nieuzasadnione. Konkurs na dyrektora szkoły ogłasza się tylko w związku z wakatem na tym stanowisku, czyli w sytuacji upływu kadencji na jaką powierzono dyrektorowi stanowisko lub też w związku z jego odwołaniem. Tymczasem organ prowadzący ogłosił konkurs w czasie kiedy kadencję dyrektora pełnić nadal powinien A. Z., powołany na to stanowisko 1 września 2012 r. do czego nie upoważnia go żaden z obowiązujących przepisów ustawy o systemie oświaty. Ogłoszenie konkursu jest zatem przedwczesne.
Organ nadzoru, odwołując się do brzmienia art. 26a ust. 13 ustawy o systemie oświaty podniósł, iż stanowisko dyrektora powierza się co do zasady na okres 5 lat. A. Z. został powołany na to stanowisko na okres 3 lat zarządzeniem Wójta Gminy P. z dnia [...]. Zarządzenie to zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez Wojewodę [...] dnia 25 września 2015 r., ze względu na nieuzasadnione skrócenie kadencji dyrektora szkoły. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. IV SA/Gl 99/16.
Wojewoda [...] zaznaczył także, że w pełni zdaje sobie sprawę, iż jego skarga na zarządzenie w przedmiocie ogłoszenia konkursu może zostać uwzględniona jedynie w sytuacji, gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, uzna za skuteczną jego skargę z dnia 25 września 2015 r. dotyczącą powierzenia kadencji dyrektora na okres 3 lat. Jednakże potraktował jak konieczne jednoczesne wyeliminowanie z obrotu prawnego obu tych zarządzeń.
W odpowiedzi na skargę organ prowadzący szkołę nie zgodził się z argumentacją zawartą w skardze.
Zwrócił uwagę, że zgodnie z obowiązującym zarządzeniem Wójta Nr [...] z dnia [...] stanowisko dyrektora Zespołu zostało powierzone na okres od dnia 1 września 2012 roku do dnia 31 sierpnia 2015 roku. Powierzając stanowisko dyrektora Zespołu na okres 3 lat Wójt zastosował przepis art. 36a ust. 13 ustawy o systemie oświaty, zgodnie z którym stanowisko dyrektora szkoły powierza się na 5 lat szkolnych, a w uzasadnionych przypadkach można powierzyć to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny. Powierzenia stanowiska na okres krótszy niż 5 lat wynikało między innymi z planowanej reorganizacji szkolnictwa i nauczania przedszkolnego w Gminie P. oraz rozdzielenie przedszkola od szkoły. Zdaniem organu prowadzącego powierzenie stanowiska dyrektora na wskazany wyżej okres trzech lat w żadnym wypadku nie było sprzeczne z art. 36a ustawy o systemie oświaty lecz było to działanie w pełni uzasadnione i celowe.
Ogłoszenie konkursu w dniu [...] było zatem nie tylko zasadne, a wręcz niezbędne w celu wyłonienia nowego dyrektora albowiem kadencja dotychczasowego dyrektora upływała 31 sierpnia 2015 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 21 października 2016r. sygn. akt IV SA/Gl 733/16 zawiesił postępowanie w sprawie na mocy art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) – dalej P.p.s.a.. Rozstrzygnięcie sprawy zależało bowiem bezpośrednio od wyniku innej, zawisłej przed tut. Sądem sprawy o sygn. akt IV SA/Gl 99/16. W sprawie tej przedmiotem skargi było zarządzenie Wójta Gminy P. o powierzeniu stanowiska dyrektora szkoły na okres lat trzech.
W związku z faktem, iż w sprawie o sygn. akt IV SA/Gl 99/16 zapadł prawomocny wyrok, zawieszone postępowanie zostało podjęte.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje.
Po myśli art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu. Kontrola ta dokonywana jest z punktu widzenia zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu, zainicjowanej skargą organu nadzoru, stało się zarządzenie Wójta Gminy P., a więc akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a.
Podstawę prawną zaskarżonego zarządzenia stanowił art. 30 ust. 1 u.s.g. oraz art. 36a ustawy o systemie oświaty. Ten ostatni przepis uprawnia organ prowadzący szkołę lub placówkę do powierzenia stanowiska jej dyrektora.
Zgodnie z ustępem drugim wskazanego przepisu kandydata na stanowisko dyrektora szkoły lub placówki wyłania się w drodze konkursu, a kandydatowi nie można odmówić powierzenia stanowiska dyrektora.
Celem ogłoszenia konkursu jest zatem wyłonienie kandydata na stanowisko dyrektora.
Wyrokiem tut. Sądu z dnia 19 października 2016r. sygn. akt IV SA/Gl 99/16 stwierdzono, że zarządzenie z dnia [...], na mocy którego Wójt Gminy P. powierzył stanowisko dyrektorowi Gminnego Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr [...] w P. na trzy lata zostało wydane z naruszeniem prawa. Sąd uznał, że powierzenie stanowiska dyrektora na okres trzech lat nastąpiło bez racjonalnego i przekonywującego uzasadnienia. Przedstawione natomiast przez Wójta Gminy P. uzasadnienie skrócenia kadencji dyrektora było spóźnione i nie odnosiło się do stanu rzeczywiście istniejącego w chwili wydania zarządzenia, co stanowi o naruszeniu podstawy prawnej przewidzianej w ustawie o systemie oświaty dla tego rodzaju aktów.
W zaistniałej sytuacji, gdy kadencja dyrektora szkoły nie została zakończona uruchomienie procesu zmierzającego do wyłonienia nowego kandydata uznać należy za niewątpliwie przedwczesne i nie znajdujące oparcia w obowiązujących przepisach ustawy o systemie oświaty.
Niewątpliwie organom samorządów terytorialnych przyznana została na mocy Konstytucji RP samodzielność (art. 165 ust. 2 Konstytucji RP). Nie oznacza ona jednak zezwolenia na działanie bez podstawy prawnej lub w sposób sprzeczny z obowiązującym prawem. Granice możliwości interwencji organów nadzoru są ograniczone, a wyznacza je kryterium legalności, o czym mowa w art. 171 ust. 1 Konstytucji RP, a co powtórzono w art. 85 u.s.g. Wyznacznikiem kryterium legalności jest przepis art. 7 Konstytucji RP stanowiący, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co wiąże się z zasadą zaufania do Państwa, działającego jako demokratyczne państwo prawa (art. 2 Konstytucji). Bez względu przeto na sytuację faktyczną, jaka ma zostać poddana regulacji w ramach działania organów jednostek samorządu terytorialnego, regulacja taka musi odpowiadać zapisom zawartym nie tylko w ustawie zasadniczej ale także innych ustawach, a także przepisach rangi podustawowej.
Mając to na względzie uznano skargę za zasadną i orzeczono na mocy art. 147 § 1 P.p.s.a jak w sentencji