Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta M., na wniosek opiekuna prawnego S.S., skierował D.S. do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób [...] Dom Pomocy Społecznej w M. przy ul. [...] (dalej: dom pomocy społecznej, DPS).
Następnie w wyniku kolejnego wniosku S.S. Prezydent Miasta M. decyzją z dnia [...]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 106 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 16 oraz art. 54 i 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) w związku z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 964) odmówił zmiany decyzji [...] z dnia [...]r. w sprawie skierowania D.S. do Domu Pomocy Społecznej w M. dla osób [...] na decyzję kierującą- umieszczającą w trybie pilnym- poza kolejnością.
W motywach uzasadnienia organ I instancji wskazał, że zgodnie z § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej umieszczenie w domu pomocy społecznej poza kolejnością może nastąpić w nagłych wypadkach wynikających ze zdarzeń losowych.
Podniesiono, że D.S. choruje od wielu lat, a jego niepełnosprawność orzeczona została w 2011 r. W październiku 2016 r. wydana została decyzja kierująca stronę do DPS dla [...] w M. Nadto organ wskazał, że ze względu na długą listę oczekujących na przyjęcie do DPS-u przedstawiono opiekunowi prawnemu różne warianty. Między innymi zaproponowano umieszczenie strony w DPS w N., gdzie przebywa jego brat, ewentualnie poszukiwania wolnego miejsca w innej placówce. S.S. nie wyraziła gody na żadne z powyższych rozwiązań. Organ I instancji stwierdził, że również nie przyniosły rezultatu rozmowy o zmianie placówki z osobami z pierwszych miejsc na liście.
Dalej organ zwrócił uwagę, że w dniu 8 maja 2017 r. S.S. złożyła pisemne oświadczenie, że w pierwszej kolejności prosi o przeniesienie syna M.S. z DPS w N. do DPS w M., a jednocześnie oświadczyła, że zatrudniła codzienną pomoc przy czynnościach pielęgnacyjno- opiekuńczych dla syna D., ponieważ przy wspólnych dochodzie z synem odpłatność wynosiła 100 %. Organ zaznaczył dodatkowo, że pracownik socjalny pomagał opiekunowi w staraniach o bezpłatną pielęgniarską opiekę długoterminową.
Od powyższej decyzji S.S. wniosła odwołanie, kwestionując wydane rozstrzygnięcie. Odwołująca podniosła, że w zaskarżonej decyzji nie zwrócono uwagi na fakt, że jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym z powodu dysfunkcji narządu ruchu, co powoduje że od roku czynności pielęgnacyjne wokół syna D. wykonuje tylko jedną ręką. Dodatkowo odwołująca podkreśliła, że nie mogła wyrazić zgody na umieszczenie syna Dariusza w DPS w N., skoro 30 maja 2016 r. wniosła o przeniesienie syna M. z tegoż DPS- u do DPS- u w N. Wyjaśniła, że w M. miałaby z synem stały kontakt i nie byłaby zmuszona do pokonywania 500 km w ciągu jednego dnia, a także mogłaby skupić się na swoim zdrowiu.
W wyniku wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej k.p.a.), zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.
Organ II instancji w pierwszej kolejności podniósł, że w przepisach dotyczących pomocy społecznej brak jest definicji zarówno nagłego wypadku jak i zdarzenia losowego. Zatem powołując się na internetowy słownik języka polskiego uznało, że powyższe pojęcie oznacza pojawiającą się szybko, niespodziewanie i w sposób zaskakujący sytuację wynikającą ze zdarzenia nieprzewidywalnego, nie do uniknięcia mimo zachowania należytej staranności i zwykle mającego negatywne konsekwencje.
Przenosząc powyższą definicję na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium wyjaśniło, że S.S. nie wykazała by w rodzinie nastąpiło zdarzenie losowe uzasadniające umieszczenie strony w domu pomocy społecznej w trybie pilnym.
W ocenie organu odwoławczego ani stan zdrowia S.S. ani jej syna nie wyczerpują wystąpienia "nagłego wypadku wynikającego ze zdarzenia losowego" jako sytuacji nieprzewidywalnej, niezależnej od woli człowieka i nie do uniknięcia mimo zachowania należytej staranności.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze S.S. zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. poprzez błędną wykładnię i nie uwzględnienie materiału dowodowego zebranego w aktach oraz art. 7 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej poprzez odmowę pomocy osobie niepełnosprawnej.
Uzasadniając skargę skarżąca poinformowała, że D.S. jest osobą niepełnosprawną, wymagającą specjalnej opieki ze względu na przewlekłą chorobę- [...], która objawia się zaburzeniem podstawowych funkcji życiowych, tj. słuchu, wzroku, układu pokarmowego, kojarzenia i rozumienia informacji. Dodała, że syn jest osobą leżącą, wymagającą pomocy przy siadaniu. Dodatkowo skarżąca oświadczyła, że sama jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym- od 2001 r. ma [...] i wszystkie czynności wykonuje tylko lewą ręką, co powoduje że nie jest odpowiednim opiekunem dla syna.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi z powodu uchybienia terminu do jej wniesienia, ewentualnie o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszym rzędzie wskazać należy, iż zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188.) oraz stosownie do art. 3 § 1 i 2 pkt 2 i art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm. – dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej, w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Czyni się to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonej decyzji. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, ale rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami, wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Oznacza to obowiązek wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, a także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia (decyzji bądź postanowienia) następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Z przywołanych przepisów w sposób jednoznaczny wynika, iż usunięcie zaskarżonego aktu (decyzji) z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jego wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub normy procesowe, przy czym naruszenie to musi mieć charakter kwalifikowany, to jest rażący względnie mający, bądź mogący mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Merytoryczne rozpoznanie sprawy rozpocząć należy od podkreślenia tego, że skarżąca wniosła o zmianę decyzji z dnia [...]r. nr [...] w sprawie skierowania D.S. do Domu Pomocy Społecznej w M. dla osób [...] na decyzję kierującą- umieszczającą w trybie pilnym- poza kolejnością.
Zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przywołana treść przepisu pozwala stwierdzić, że w przywołanym przepisie normuje się sytuacje weryfikacji ostatecznej decyzji administracyjnej, która nie jest wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Przepis ten określa także przesłanki wydania takiej decyzji i zgodnie z nim organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić ostateczną decyzję jeżeli strona wyrazi na to zgodę i dodatkowo przepisy szczególne takiemu rozstrzygnięciu nie sprzeciwiają się, a przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Takie brzmienie przywołanego przepisu nakłada na organ podejmujący rozstrzygnięcie obowiązek oceny zgłoszonego żądania w kontekście obowiązujących przepisów oraz mając w polu widzenia interes społeczny lub słuszny interes strony.
Pierwszy z wymogów- zgoda strony- w rozpoznawanej sprawie występuje, ponieważ sama skarżąca wystąpiła z przedmiotowym żądaniem. Kolejny wymóg, warunkujący możliwość zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej to brak sprzeciwu ze strony przepisów szczególnych. Analiza regulacji zamieszczonych w ustawie z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej pozwala stwierdzić, że w ustawie tej brak jest unormowań, które w bezpośredni sposób uniemożliwiałyby zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej przyznającej świadczenie z pomocy społecznej. Zatem uznać należy, że przepisy szczególne nie sprzeciwiają się podjęciu takiego rozstrzygnięcia.
W świetle przedstawionych ustaleń rozważyć należy, czy za weryfikacją ostatecznej decyzji przemawiają interes społeczny lub słuszny interes strony. Przywołany interes społeczny uzewnętrzni się w treści przepisów ustawy o pomocy społecznej oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej.
Zgodnie z art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, osobę wymagającą całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej.
D.S. spełnia przesłanki z wyżej wymienionego przepisu, bowiem cierpi na [...], tj. chorobę genetyczną ośrodkowego układu nerwowego objawiającą się zaburzeniami ruchowymi, zaburzeniami psychicznymi oraz otępieniem.
Z kolei zgodnie z § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej w nagłych wypadkach, wynikających ze zdarzeń losowych, skierowanie i umieszczenie osoby w domu może nastąpić poza kolejnością oraz bez przedłożenia dokumentów, o których mowa w § 8 ust. 1 i 2. Dokumenty te powinny zostać skompletowane przez ośrodek pomocy społecznej, o którym mowa w § 8 ust. 1 pkt 1, w terminie trzech miesięcy od dnia przyjęcia tej osoby do domu.
Organ administracji postąpił prawidłowo umieszczając stronę, na wniosek opiekuna, w Domu Pomocy Społecznej dla osób [...] w M. Prawidłowo również organy orzekły o odmowie zmiany decyzji z dnia [...]r. na decyzję kierującą- umieszczającą w trybie pilnym- poza kolejnością.
Nagły wypadek losowy to zdarzenie nieprzewidywalne, niezależne od woli człowieka i nie do uniknięcia mimo zachowania należytej staranności (słownik języka polskiego PWN). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie wykazano aby w rodzinie wystąpiło zdarzenie losowe uzasadniające umieszczenie strony w DPS poza kolejnością. Z akt sprawy co prawda wynika, że S.S. jest osobą w znacznym stopniu schorowaną, jednak zatrudniona przez nią pomoc odciąża ją z obowiązku opieki nad synem. Poza tym pracownik socjalny pomagał opiekunowi w staraniach o bezpłatną pomoc pielęgniarską.
Jednocześnie Sąd zgadza się ze stanowiskiem organu, że D.S. jest osobą przewlekle chorą, zatem nie może być mowy o zdarzeniu nagłym i nieprzewidywalnym niemożliwym do uniknięcia mimo zachowania należytej staranności.
Zgodzić należy się również z twierdzeniem, że do domu pomocy społecznej kierowane są osoby wymagającej całodobowej opieki z powody wieku, choroby lub niepełnosprawności, nie mogące funkcjonować samodzielnie, którym nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. D.S. dysponuje skierowaniem do domu pomocy społecznej, nie spełnia jednak przesłanek o umieszczeniu poza kolejnością.
Wobec powyższego przyjdzie stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek związanych z interesem społecznym uzasadniających zmianę decyzji z [...]r. i skierowanie D.S. do DPS poza kolejnością.
Ostatnim elementem, który winien być brany pod uwagę przy ocenie przesłanek uzasadniających weryfikację ostatecznej decyzji administracyjnej w oparciu o przywołany przepis Kodeksu postępowania administracyjnego to słuszny interes strony. Można uznać, że strona występując do organu administracji publicznej ze stosownym żądaniem deklaruje występowanie słusznego interesu, gdyż w przeciwnym wypadku z takim wnioskiem nie występowałaby. Podkreślić należy, że organy administracji obu instancji w sposób poprawny ustaliły sytuację osobistą skarżącej jak również właściwie zinterpretowały przepisy mające zastosowanie w sprawie.
Sąd nie oddziela również zarzutu naruszenia art. 7 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej, bowiem pomoc D.S. została udzielona poprzez skierowanie do domu pomocy społecznej, natomiast umieszczenie go tam poza kolejnością nastąpiłoby z naruszeniem prawa.
Należy zaznaczyć, że organy obu instancji w swoich decyzjach nie powołały się wyraźnie na przepis art. 155 k.p.a., jednakże w ocenie Sądu ta wada prawna nie miała jakiegokolwiek wpływu na ostateczny wynik sprawy.
Na marginesie zauważyć należy, że zaskarżona decyzja została odebrana przez S.S. w dniu 26 czerwca 2017 r., a nie jak wskazał organ w dniu 16 czerwca 2017 r., zatem nadanie skargi w placówce pocztowej w dniu 18 lipca 2017 r. nastąpiło z zachowaniem ustawowego terminu do jej wniesienia do sądu.
Wobec powyższego nie można organom zarzucić naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy, stąd skarga nie zasługiwała na uwzględnienie a zatem, stosownie do regulacji art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.