Uzasadnienie
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lutego 2004 r. uchylono decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. utrzymującą w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia [...] r. nr [...] stwierdzającej, że u J. K. występuje choroba zawodowa - [...] wywołane działaniem [...], wymienionej pod poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). W motywach tego wyroku Sąd uznał za trafny zarzut skargi, iż nie wyjaśniono w sposób nie budzący wszystkich aspektów sprawy, a mianowicie pomimo złożonego wniosku nie przeprowadzono dowodu w postaci badania lekarskiego - J. K.- przez ośrodek diagnostyczny drugiego stopnia. Stwierdzając tym samym naruszenie przepisów art. 75, art. 77 § 1 art. 80 oraz art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stąd uchylił decyzję ze wskazaniem uzupełnienia postępowania o orzeczenie lekarskie instytutu naukowo- badawczego.
Ponadto wskazał, że z przedłożonych akt nie można wywnioskować, że zachowany został tryb przewidziany w art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, a skarga [...] zawierała także taki zarzut. Dopiero po tak uzupełnionym postępowaniu organ ponownie podejmie stosowną decyzję.
W wyniku wykonania powyższego wyroku, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] r. stwierdzającą u J. K. chorobę zawodową [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu swojej decyzji, powołując się na wymieniony powyżej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wyjaśnił, że niezbędne jest przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w znacznym zakresie.
Pismem z dnia [...] r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. o przeprowadzenie badania J. K. i uzupełnienie zebranego w sprawie materiału stosownym orzeczeniem lekarskim.
W orzeczeniu z dnia [...] r. jednostka ta podała, że brak jest podstaw do rozpoznania [...] wywołanego działaniem [...] pochodzenia zawodowego. W uzasadnieniu wyjaśniła, że stwierdzono [...]. Podkreśliła, że stan narządu [...] nie ma typowych cech klinicznych [...] spowodowanego działaniem [...] ([...]) oraz nie powoduje skutków zdrowotnych i społecznych mogących stanowić o chorobie zawodowej.
Na tej podstawie Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. decyzją z dnia [...] r., nr [...], działając na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 37 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.jedn. Dz.U z 1998 r. nr 90,poz. 575 ze zm.) oraz § 1 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, stwierdził, że u J. K. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej [...] wywołanego działaniem [...], wymienionego w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu, przywołując wskazania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lutego 2004 r., wyjaśnił, że po przeprowadzeniu badania lekarskiego, orzeczenie specjalistycznej jednostki medycznej - Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.- wykluczyło możliwość stwierdzenia choroby zawodowej, podając, iż pomimo [...] nie stwierdzono typowych cech klinicznych [...] powodowanego działaniem [...].
Dlatego też pomimo narażenia na czynnik szkodliwy, wobec nie spełnienia drugiego koniecznego warunku - rozpoznania choroby przez uprawnioną do tego jednostkę, nie można było wydać decyzji pozytywnej - potwierdzającą chorobę zawodową u J. K..
Odwołanie od tej decyzji złożył J. K.. Podkreślił w nim, iż pracował w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy - [...], który w znacznym stopniu przekraczał dopuszczalne normy. Uznając, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy i stwierdzenie choroby zawodowej.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 1 pkr 2, art. 4 pkt 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r., Nr 90, poz. 575 ze zm.) i rozporządzenia z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz.294), uchylił decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. z dnia [...] r. oraz stwierdził u J. K. chorobę zawodową [...] z poz. [...] wykazu chorób zawodowych (stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 1983 r.)
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest:
- - orzeczenie przez kompetentną placówkę służby zdrowia istnienia występującego schorzenia jako choroby zakwalifikowanej przez orzeczników do odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r.,
- - wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu pracy w związku z wykonywanym zawodem.
Przeprowadzone dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że J. K. pracował w latach [...]-[...] i [...]-[...] w "A" w R. jako [...], gdzie był eksponowany na działanie [...] ponad normę [...] w ciągu zmiany roboczej, czyli pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej. Orzeczeniem z dnia [...] r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. rozpoznano u J. K. [...], uznając jednocześnie, że stan narządu [...] nie powoduje skutków stanowiących o chorobie zawodowej. Wojewódzki Inspektor Sanitarny mając jednak na uwadze fakt wieloletniej pracy J. K. w narażeniu na [...], rozpoznanie przez lekarzy orzeczników [...], którego nie uznano za chorobę zawodową ze względu na jego wielkość, stwierdził, przyjmując zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, że u J. K. spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej [...].
Powyższa decyzja zaskarżona została do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przez -"A" w R.. W skardze Spółka zarzucając powyższej decyzji naruszenie prawa materialnego, a w szczególności § 1, § 7 i § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (...) oraz naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art.9, art. 77 § 1 art. 78, art. 80 i art. 136 Kodeksu postępowania administracyjnego wniosła o uchylenie tej decyzji i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu skargi zarzuciła organowi błędną ocenę dowodów względnie zaniechanie przeprowadzenia dalszych dla wyjaśnienia ewentualnych wątpliwości co do stanu zdrowia zainteresowanego, a uchybienia te miały, w jej odczuciu, istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreśliła, że orzeczenie organu sanitarnego oparte zostało na orzeczeniach lekarskich, w których pojawiły się wątpliwości, których organ nie wyjaśnił.
Dodała, że decyzja organu sanitarnego wydana została wbrew orzeczeniu lekarskiemu, według którego stwierdzony u J. K. [...] nie ma cech klinicznych i [...] powodowanego działaniem [...], dlatego też powinna posiadać uzasadnienie wyjaśniające w sposób przekonywujący zaprezentowane stanowisko. Pomimo niejasności i niejednoznaczności organ nie wyjaśnił wątpliwości, czym uchybił wymienionym powyżej przepisom procedury. W konsekwencji mając na uwadze powyższe skarga jest w pełni uzasadniona.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie wyjaśnić należy, że choć decyzja organu pierwszej instancji oznaczona jest datą [...] r., to zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzenia chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115) postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Rozporządzenie to weszło w życie z dniem 3 września 2002 r., a z przekazanych do Sądu akt administracyjnych bezsprzecznie wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u J. K. rozpoczęte przed tą datą, zatem w sprawie należało zastosować, tak jak to uczyniły organy nadzoru sanitarnego, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 i z 1989 r. nr 61, poz. 364).
Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał § 1 ust. 1 obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. nr 65, poz. 294 ze zm.). W myśl tego przepisu przez choroby zawodowe rozumiało się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych stanowiących załącznik do wymienionego rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający był obowiązany ustalić zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego.
Zatem "choroba zawodowa" była i jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną jej wystąpienia jest sama praca, jej rodzaj i warunki jej wykonywania. Oceniając zaś działanie czynnika szkodliwego mogącego wywołać chorobę, uwzględnić należało rodzaj i stopień narażenia zawodowego, sposób wykonywania pracy, bezpośredni kontakt.
Sprawą bezsporną w niniejszej sprawie pozostaje okoliczność, iż J. K. pracował w latach [...]-[...] i [...] - [...] w "A" w R. jako [...], gdzie był eksponowany na działanie [...] ponad normę [...] w ciągu zmiany roboczej. Organy nadzoru sanitarnego przyjęły więc, że pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej.
Przeprowadzone w sprawie badania lekarskie potwierdziły fakt [...] u J. K., jednakże w sposób zdecydowanie odmienny przestawiły etiologię stwierdzonego [...].
Należy dodatkowo wskazać, że wyrokiem z dnia 6 lutego 2004 r. Sąd zadecydował, że postępowanie wymaga uzupełnienia i wskazał, jakie sprawy wymagają jednoznacznego ustalenia. Jednakże przeprowadzone postępowanie, w opinii składu sądzącego, nie wyjaśniło podnoszonych wątpliwości.
W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające organu sanitarnego a także dołączone do akt sprawy nowe orzeczenie lekarskie - orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. z dnia [...] r. zamiast jednoznacznie wyjaśnić stan faktyczny rozpatrywanej sprawy dało podstawę do kolejnych wątpliwości i zastrzeżeń.
Orzeczenie to stwierdza bowiem [...], podaje jednak, że nie posiada on cech klinicznych [...] powodowanego [...] - wskazując na [...]. Na podstawie tak sformułowanego orzeczenia organ pierwszej instancji - Powiatowy Inspektor Sanitarny - stwierdził, iż brak jest podstaw do uznania choroby zawodowej, natomiast organ drugiej instancji - Wojewódzki Inspektor Sanitarny - orzekł chorobę zawodową.
Przyjdzie w takich okolicznościach zgodzić się z zarzutem skargi, iż zaskarżona decyzja wydana została naruszeniem prawa materialnego (błędna ocena dowodów) oraz prawa proceduralnego (zaniechanie przeprowadzenia dalszych dowodów - opinii uzupełniających w sprawie). Oceniając prawidłowość rozstrzygnięcia organu orzekającego w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej należy zauważyć, że orzeczenie lekarskie jednostki medycznej właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma przed inspektorem sanitarnym walor opinii, podlegającej ocenie przez ten organ, a zatem powinno przede wszystkim posiadać przekonywujące i wyczerpujące uzasadnienie przyjętego stanowisko, zaś organ powinien dokonać oceny takiej opinii. W tym zakresie organ nie przeprowadził jednak wyczerpujących czynności kontrolnych. Posiadając bowiem w aktach sprawy dwa przeciwstawne orzeczenia lekarskie, organ sanitarny powinien dążyć do wyjaśnienia różnicy w prezentowanych stanowiskach orzekających w sprawie obu instancji medycznych.
Wprawdzie w obu orzeczeniach pojawia się sformułowanie " [...]" (orzeczenie z dnia [...] r.- Poradni Chorób Zawodowych w Z.) czy "[...]" - (orzeczenie z dnia [...] r. - Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.), to jednak w tym ostatnim orzeczeniu jednostka medyczna jednoznacznie stwierdza rodzaj lokalizacji - ("[...]"), o czym nie ma w pierwszym orzeczeniu, i co przesądza o podkreśleniu niezawodowej etiologii schorzenia w tym ostatnim orzeczeniu.
Przyjęcie pozazawodowej etiologii schorzenia organ drugiej instancji nie uzasadnił w jakikolwiek sposób. Zatem trudno wyrobić sobie na podstawie tak różnych opinii jednoznaczne stanowisko.
Dotychczasowe rozważania uprawniają do sformułowania oceny, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem nie podjęto niezbędnych kroków celem wyjaśnienia wątpliwości stanu faktycznego oraz nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, co skutkować musiało naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że odmowa stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej [...] wywołanego działaniem [...], że względu na stopień [...] stanowi naruszenie zasad § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.
Z przytoczonych względów należało uchylić zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Wobec uwzględnia skargi Sąd orzekł o kosztach postępowania zgodnie z art. 200 oraz art. 205 cytowanej powyżej ustawy.
W trakcie ponownego postępowania organ odwoławczy uzupełni postępowanie we wskazanym powyżej kierunku, wyjaśni podniesione wątpliwości i dopiero w oparciu o tak skompletowany materiał dowodowy podejmie stosowną decyzję. Wobec uchylenia decyzji Sąd zwraca uwagę, że pomimo obowiązywania nowego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia i stwierdzania chorób zawodowych oraz pomiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), w dalszym ciągu przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zastosowanie będą miały nadal przepisy rozporządzenia z 1983r.