Uzasadnienie
Prezydent Miasta K. decyzją Nr [...] z dnia [...] r. odmówił przyznania A. P. zasiłku celowego specjalnego na dofinansowanie do zakupu okularów progresywnych.
W uzasadnieniu decyzji podano, że w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, że wnioskowana przez stronę potrzeba nie jest potrzebą niezbędną w rozumieniu art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i nie odpowiada celom pomocy społecznej. Zaznaczono, że pomimo wezwania strona nie przedstawiła żadnego dowodu z dokumentu potwierdzającego konieczność stosowania okularów progresywnych. Podkreślono przy tym, że w przypadku właściwego udokumentowania potrzeby posiadania okularów progresywnych strona może ponownie wystąpić do organu pomocowego ze stosownym wnioskiem.
Od tej decyzji odwołanie wniosła strona wyrażając swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. A. P. zaznaczyła, że w analizie budżetu nie uwzględniono kosztów ponoszonych na alimentację syna oraz kosztów lekarstw zażywanych na stałe.
Decyzją z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło otrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazano, że strona w dniu [...] r. zwróciła się z wnioskiem o przyznanie pomocy w formie dofinansowania do zakupu leków, do zakupu okularów, zwrotu kosztów związanych z przejazdem do i z szpitala w O., pobyt w DPS oraz umorzenie zaległości za DPS.Organ I instancji przeprowadził wywiad środowiskowy, w trakcie którego ustalił, że strona przebywa w Hotelu Pomocy Społecznej w K.. A. P. posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Na dochód strony w łącznej wysokości [...]zł składa się zasiłek pielęgnacyjny oraz emerytura. A. P. jest leczona psychiatrycznie od kilkakrotnie była hospitalizowana w różnych Klinikach Psychiatrii na terenie kraju. W trakcie wywiadu środowiskowego strona oświadczyła, że co miesiąc przekazuje swojemu synowi J. [...] zł tytułem alimentów. Zdaniem organu odwoławczego strona nie spełnia wymogów określonych w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej do otrzymania świadczenia pieniężnego w postaci zasiłku celowego określonego w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ strona posiada dochód w wysokości [...] zł., a zatem przekroczyła określone w ustawie o pomocy społecznej kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej tj. [...] zł..
Stąd też organ rozważył wniosek strony zgodnie z regulacją przepisu art. 41 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi, względnie zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową.
Organ zaakcentował, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Wskazał, iż w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż przepisy ustawy o pomocy społecznej stanowią w szczególności, że zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, co w aktualnym stanie finansów publicznych i dużej liczbie osób wymagających pomocy, powoduje, że niezbędne potrzeby bytowe należy odnieść do potrzeb elementarnych, koniecznych do egzystencji godnej człowieka.
Kolegium stwierdziło, że zakup okularów korekcyjnych jest potrzebą niezbędną w rozumieniu art. 3 ust.
1. ustawy o pomocy społecznej. Natomiast zakupu okularów progresywnych nie można już zaliczyć do potrzeb niezbędnych. Ponadto zauważono, że w aktach sprawy brak jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego konieczność stosowania przez stronę tego typu okularów. W aktach tych znajduje się tylko zlecenie z Poradni Okulistycznej na zakup okularów korekcyjnych. Kolegium podkreśliło, iż organ I instancji wzywał stronę do przedstawienia dokumentu, z którego wynikałaby konieczność stosowania okularów progresywnych, jednakże wezwania te pozostały bez odzewu.
Co do zawartego w odwołaniu strony twierdzenia, że od jej dochodu winny być odliczone dobrowolne alimenty płacone na rzecz syna Kolegium zauważyło, że alimenty mogą być odliczone od dochodu w sprawach świadczeń z pomocy społecznej jedynie, gdy strona jest zobowiązana do ich świadczenia wyrokiem, ugodą sądową lub umową zatwierdzoną przez właściwy sąd rodzinny. Z akt sprawy zaś wynika, że strona płaci na rzecz syna dobrowolne alimenty i nie zostały one uregulowane sądownie.
Reasumując Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. stwierdziło, że organ pierwszej instancji należycie ustalił sytuację finansową strony i jej rzeczywiste potrzeby, a zaskarżona decyzja podjęta została w ramach uznania administracyjnego i Kolegium nie stwierdziło naruszenia granic tego uznania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca A. P. wyraziła niezadowolenie z treści zaskarżonej decyzji. Wskazała, że płacone przez nią "dobrowolne alimenty" na syna powinny pomniejszać uzyskiwany dochód. W załączeniu do skargi dołączyła wyjaśnienia Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] r.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. przytoczyło argumentację powołaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Na wstępie godzi się podnieść, że po myśli art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie natomiast z treścią art. 134 §1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Z brzmienia art. 145 §1 P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W tym kontekście uznano, że skarga A. P. nie zasługuje na uwzględnienie. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wykazała bowiem, że decyzja zapadła na skutek przeprowadzenia potrzebnych do rozstrzygnięcia sprawy dowodów, właściwej ich oceny, poprawnych rozważań faktycznych, które znalazły dostateczny wyraz w jej motywach.
W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., nr 115, poz. 728 ze zm.). Celami pomocy społecznej określonymi w art. 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 3 powołanej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby.
Bez wątpienia te warunki przyznania stronie skarżącej pomocy zostały w sprawie spełnione. Jednakże, choć strona skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji osobistej i materialnej nie można z góry niejako przyjmować, że wszelkie możliwe świadczenia udzielane przez organy pomocy społecznej są jej należne. Z powołanych wyżej przepisów, przyznanie świadczenia z zakresu pomocy społecznej ma charakter uznaniowy. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ administracji podejmując decyzje w ramach uznania administracyjnego winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nie wyklucza możliwości odmowy przyznania świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt II SA/Gd 25/98, LEX nr 44078), jednakże nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia. Również przyznanie stronie świadczenia w określonej wysokości obliguje organ pomocy społecznej do podania uzasadnienia prawnego i faktycznego podjętego rozstrzygnięcia.
W niniejszej sprawie w toku postępowania administracyjnego organy ustaliły, że strona skarżąca nie spełnia kryterium dochodowego, od którego uzależnione jest przyznanie zasiłku celowego określonego w art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej i rozważały wniosek skarżącej w oparciu o przepis art. 41 pkt. 1 i 2 tej ustawy.
Ustalenie to było jednakże przedwczesne, albowiem Sąd nie podziela argumentacji organu odwoławczego w kwestii tego – jakie alimenty mogą być odliczone od dochodu strony.
Zdaniem Sądu - błędne jest stanowisko, iż przez umowę o alimenty należy rozumieć jedynie umowę zawartą przez strony i zatwierdzoną przez właściwy sąd rodzinny. W sytuacji, kiedy strona powołuje się na umowę o alimenty zawartą na zasadach ogólnych, zarówno organy administracji, jak i kontrolujący ich rozstrzygnięcie Sąd muszą rozważyć, czy umowa ta dotyczy świadczeń alimentacyjnych, czy też - mimo swej nazwy - odzwierciedla inne świadczenia. Obowiązkiem organów było zatem dokładne wyjaśnienie, czy wskazane przez stronę okoliczności dają podstawę do odliczenia od dochodu - jako alimentów – określonych przez stronę kwot (patrz również wyrok WSA w Lublinie z dnia 01 grudnia 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 553/08 – zbiór orzeczeń LEX Nr 533318).
To niewątpliwe uchybienie nie miało jednakże wpływu na ostateczny wynik sprawy.
Przypomnieć należy, że stosownie do treści art. 3 ustawy o pomocy społecznej pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka.
W rozpatrywanej sprawie przyczyną odmowy przyznania zasiłku na wskazany we wniosku cel była okoliczność, że okulary progresywne jako takie nie stanowią niezbędnej potrzeby życiowej, czyli potrzeby elementarnej, koniecznej do egzystencji godnej człowieka. Przy tym strona skarżąca nie przedstawiła jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego konieczność stosowania przez nią tego typu okularów. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się tylko zlecenie z Poradni Okulistycznej na zakup okularów korekcyjnych. Godzi się przy tym zaakcentować, iż prawidłowo organ I instancji wzywał stronę do przedstawienia dokumentu, z którego wynikałaby konieczność stosowania okularów progresywnych, jednakże wezwania te pozostały bez odzewu.
Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium w sposób dostateczny wykazało, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja odmowy przyznania zasiłku nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.
Stwierdzić także należy, że organy administracji działające na podstawie przepisów prawa materialnego, przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, są obowiązane zgodnie z zasadą art. 7 k.p.a., załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości i na każdy cel, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych oraz rodzin wielodzietnych żyjących w ubóstwie.
Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności, które przesądziły, że wnioskowana przez stronę skarżącą pomoc nie została jej przyznana. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy.
Mając wszystko powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.