Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych w Ośrodku Pomocy Społecznej w C., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta C., odmówił przyznania dodatku mieszkaniowego W.P. zam. w C. przy ul. [...]. Jako podstawę odmowy wskazał na brak tytułu prawnego do zajmowanego lokalu mieszkalnego, a także okoliczność, że skarżący nie oczekuje na przysługujący mu lokal zamienny albo socjalny. Zgodnie bowiem z art. 2 ust. 1 pkt. 4 i 5, dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem bądź też zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującymi na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny. Jak ustalono w trakcie postępowania wyjaśniającego, W.P. nie posiada tytułu prawnego do zajmowanego mieszkania. Potwierdza to jego wniosek z dnia 30 września 2011 r. o przyznanie tego świadczenia oraz informacje zawarte w piśmie z dnia 11 października 2010 r., z dnia 24 stycznia 2011 r. i z dnia 25 maja 2011 r., uzyskane z Wydziału Spraw Lokalowych U.M.
C. Ustalono w szczególności, iż decyzja o przydziale lokalu mieszkalnego z dnia [...] r. nr [...] uprawniała stronę do zajmowania tego lokalu przez okres trzech lat, po czym wygasła. Ze względu na to, że strona miała przerwę w zameldowaniu od 2001 r. do lipca 2003 r. nie znajduje do niej zastosowanie przepis art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U.z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.). Jak stanowi, wskazany przepis, jedynie osoba zajmująca lokal bez tytułu prawnego do dnia wejścia w życie ustawy przez okres nie krótszy niż 10 lat wstępuje z mocy prawa w stosunek najmu tego lokalu po upływie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Jednocześnie organ I instancji nie podzielił stanowiska W.P. co do kwestii wywodzenia stosunku najmuj z art. 674 k.c. Przepis ten zawiera normę z zakresu prawa cywilnego, natomiast decyzja o przydziale lokalu mieszkalnego wydana została w trybie administracyjnym.
W odwołaniu z dnia 5 stycznia 2012 r. W.P. wniósł o uchylenie decyzji, uzasadniając to błędnym stanowiskiem organu I instancji o braku tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Jak wyjaśnia, nigdy nie przebywał poza mieszkaniem dłużej niż 1 – 2 dni. Został wymeldowany z mieszkania na wniosek Prokuratury, złożony w oparciu o informacje uzyskane od Policji jakoby jej funkcjonariusze nie zastali go tam w czasie "najść na mieszkanie". O fakcie wymeldowania dowiedział się w momencie kiedy chciał głosować.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymało w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W ramach postępowania odwoławczego Kolegium podjęło pewne czynności wyjaśniające. Pismem z dnia 24 kwietnia 2012 r. wystąpiło do Kierownika Działu Dodatków Mieszkaniowych w OPS w C. o udzielenie jednoznacznej informacji, czy W.P. jako osoba zajmująca lokal mieszkalny bez tytułu prawnego uiszcza czynsz, czy też odszkodowanie oraz o wyjaśnienie kwestii czy jest on zameldowany w lokalu przy ul. [...] w C., a jeśli jest zameldowany, to na jakiej podstawie prawnej.
W.P., jak poinformował Zakład Komunalny PGM w C. w piśmie z dnia 14 maja 2012 r. [...], nie reguluje żadnych opłat za zajmowane mieszkanie przy ul. [...] w C. i jest obciążony od lipca 2010 r. odszkodowaniem w wysokości czynszu za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego. W kwestii zameldowania, Kierownik Referatu Ewidencji Ludności Wydziału Spraw Obywatelskich w UM C. pismem z dnia 16.05.2012 r. poinformował, że został on wymeldowany z lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w C. w dniu 17 października 2011 r. na podstawie decyzji administracyjnej Prezydenta Miasta C. W 2003 r. W.P. zwrócił się z wnioskiem o ponowne zameldowanie na pobyt stały, a w konsekwencji Prezydent Miasta C. w dniu [...] r. wydał decyzję [...] o zameldowaniu go w przedmiotowym lokalu. Organ administracji nie badał jednak uprawnień strony do przebywania w tym lokalu, a jedynie przesłanki faktycznego zamieszkiwania. W.P. został zapoznany z nowym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Po zapoznaniu się ze zgromadzoną dokumentacją oświadczył, iż w przedmiotowym lokalu przebywa nieprzerwanie od 1974 r.
Organ odwoławczy, po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego uznał, iż W.P. nie spełnia warunków do przyznania dodatku mieszkaniowego ze względu na brak tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Jak podkreślono w uzasadnieniu decyzji, kwestie związane z ustaleniem istnienia stosunku najmu należą do sfery prawa cywilnego i stosownymi uprawnieniami w tym zakresie dysponuje strona postępowania. Natomiast rolą organu administracji, który rozpatruje sprawę przyznania dodatku mieszkaniowego, jest wyjaśnienie czy wnioskodawca tytuł taki posiada, czy też nie.
W skardze z dnia 3 sierpnia 2012 r. W.P. podnosi, wobec decyzji organu odwoławczego oraz decyzji pierwszo instancyjnej, zarzut naruszenia przepisów kodeksu cywilnego oraz prawa administracyjnego, w tym uchwały NSA. Konsekwencje tych naruszeń to stres, przygnębienie, pogorszenie stanu zdrowia oraz obawy o dalsze losy.
Jedyną przesłanką odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego był, w jego ocenie, domniemany brak tytułu prawnego do lokalu zamieszkiwanego przez niego od 37 lat. Otrzymuje regularnie, jak twierdzi, aneksy do posiadanego przydziału, który nigdy nie został wypowiedziany. Chroni go w tym zakresie przepis art. 674 k.c., stwierdzający bezterminowość tego przydziału. Ze względu na wcześniejsze uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, nie ma zaufania do podejmowanych przez ten organ rozstrzygnięć. Jak stwierdza, z przedłożonych przez niego dokumentów w OPS jasno wynika, iż w świetle art. 674 k.c. został wymeldowany z mieszkania w roku 2011 w sposób bezpodstawny. W części końcowej skargi podnosi, iż jest osobą samotną, utrzymuje się z emerytury w wysokości 498,58 zł.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymała skargę, poddając pod rozwagę Sądu możliwość zawieszenia postępowania ze względu na toczące się prawdopodobnie postępowanie przed sądem cywilnym w związku z art. 674 k.c.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponadto Sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji – w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Kierownik Działu Dodatków Mieszkaniowych w Ośrodku Pomocy Społecznej w C., działającej z upoważnienia Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. nr [...] o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego skarżącemu.
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 2 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. Nr 71 z 2001 r., poz. 734 z późn. zm. dalej: u.d.m.). Zgodnie z tym przepisem dodatek mieszkaniowy przysługuje:
- 1) najemcom oraz podnajemcom lokali mieszkalnych,
- 2) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych, do których przysługuje im spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego,
- 3) osobom mieszkającym w lokalach mieszkalnych znajdujących się w budynkach stanowiących ich własność i właścicielom samodzielnych lokali mieszkalnych,
- 4) innym osobom mającym tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącym wydatki związane z jego zajmowaniem,
- 5) osobom zajmującym lokal mieszkalny bez tytułu prawnego, oczekującym na przysługujący im lokal zamienny albo socjalny.
Przywołany przepis, mając charakter bezwzględnie obowiązujący, określa podstawową przesłankę przyznania dodatku mieszkaniowego, jaką jest dysponowanie przez wnioskodawcę jednym ze wskazanych w nim tytułów prawnych do lokalu, z którym dodatek taki jest związany. Innymi słowy rzecz ujmując, właściwy organ administracji może przyznać dodatek mieszkaniowy na pokrycie kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego będącego w posiadaniu wnioskodawcy tylko w tym przypadku, kiedy będzie on mógł wykazać się jednym z wymienionych tytułów.
W.P., jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ I instancji, uzupełnionych przez organ odwoławczy, nie jest najemcą ani podnajemcą zajmowanego lokalu położonego w C. przy ul. [...], ani też inną osobą mającą tytuł prawny do zajmowanego lokalu mieszkalnego i ponoszącą wydatki związane z jego zajmowaniem. Nie zachodzi również żadna z pozostałych okoliczności wskazanych w ust. 1 art. 2 u.d.m.
Nie budzi wątpliwości, ze utracił on tytuł prawny do lokalu wynikający z decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego z dnia [...] r., ze względu na upływ terminu jej obowiązywania. Przydział mieszkania nastąpił na czas do 3 lat (k. 4). Nie uzyskał takiego tytułu na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U.z 2005 r., Nr 31, poz. 266 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, osoba zajmująca lokal bez tytułu prawnego do dnia wejścia w życie ustawy przez okres nie krótszy niż 10 lat wstępuje z mocy prawa w stosunek najmu tego lokalu po upływie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Skarżący został wymeldowany z zajmowanego lokalu w trybie administracyjnym na podstawie decyzji z dnia [...] r. ze względu na nieprzebywanie w lokalu (pismo Kierownika Referatu Ewidencji Ludności z dnia 16 maja 2012 r.) i ponownie zameldowany decyzją z dnia [...] r., przy czym przesłanką zameldowania było faktyczne zamieszkiwanie w lokalu (k. 17). Stąd zachodzi podstawa do przyjęcia, iż w dniu wejścia w życie powyższej ustawy tj. w dniu 1 stycznia 2002 r. skarżący nie był osobą zajmującą lokal bez tytułu prawnego, o jakiej mowa w art. 30 ust. 1.
Oczywiście, mając inny pogląd w tej kwestii, był on uprawniony do tego, aby ubiegać się na drodze sądowej o stwierdzenie wstąpienia w stosunek najmu. Tego, jak wynika z akt sprawy, nie uczynił.
Obecnie zajmuje lokal bez tytułu prawnego. Od lipca 2010 r. jest obciążony obowiązkiem zapłaty odszkodowania w wysokości czynszu za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego na podstawie art. 18 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego (k.11-16). W myśl postanowień tam zamieszczonych, osoby zajmujące lokal bez tytułu prawnego są obowiązane do dnia opróżnienia lokalu co miesiąc uiszczać odszkodowanie, które odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu.
Nie jest trafne powoływanie się przez skarżącego na naruszenie przez organy zapisu art. 674 Kodeksu cywilnego, albowiem w postępowaniu administracyjnym organy administracji nie stosują przepisów tej ustawy. Ustalenia organów administracji dokonywane w kierunku uzyskania odpowiedzi, na pytanie, czy podmiot występujący o dodatek mieszkaniowy posiada tytuł prawny do zajmowanego lokalu nie mogą jednak wykraczać poza ramy postępowania administracyjnego. Rozważania dotyczące zgodności z prawem zawartej umowy najmu, stanowią problematykę cywilną, wykraczającą poza kognicje organów administracji. Organ administracyjny rozpoznając sprawę w zakresie uprawnień strony do dodatku mieszkaniowego jest zatem zobligowany ustalić istnienie tytułu prawnego do lokalu w rozumieniu art. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych lub brak tego tytułu. Nie jest natomiast uprawniony do zastępowania strony umowy najmu w zakresie jej uprawnień do kontroli skuteczności zmiany, wygaśnięcia, czy też rozwiązania tej umowy, a postępowanie takie toczyć się powinno na drodze cywilnej.
Jedynie strona posiada takie uprawnienia i w przypadku zakwestionowania przez nią słuszności pozbawienia jej tytułu do lokalu mieszkalnego postępowanie w sprawie o dodatek mieszkaniowy mogłoby zostać zawieszone przed organami administracji, do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego.
Przeto należy stwierdzić, iż decyzje organów procedujących w sprawie - pomimo subiektywnych odczuć skarżącego - są prawidłowe i zgodne z obowiązującymi przepisami regulującymi tryb i zasady przyznawania dodatków mieszkaniowych.
Ponieważ w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym nie stwierdzono, ani naruszeń przepisów prawa materialnego, ani też naruszeń przepisów procesowych, przeto na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę