Uzasadnienie
Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. orzekł, że u J. B. brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej w postaci przewlekłego [...]i, wskazanej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U. Nr 132, poz. 1115/. W uzasadnieniu wyjaśnił, że pracownik był badany w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S., która to placówka orzekła, iż rozpoznała [...]. Organ I instancji powołując się na to orzeczenie wyjaśnił ponadto, że w dokumentacji lekarskiej brak jest potwierdzenia istnienia objawów [...] do roku od zakończenia pracy. Przypomniał również, iż narażenie na [...] ustało 20 lat wcześniej. J. B. w okresie od [...] r. do [...] r. pracował w "A" na stanowisku [...], gdzie był narażony na [...].
Od tego rozstrzygnięcia odwołał się J. B. wnosząc o stwierdzenie choroby zawodowej.
Decyzją z [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że J. B. w latach zatrudnienia był eksponowany na [...], tym samym pracował w warunkach narażenia na przewlekłą chorobę narządu [...]. Następnie, powołując się na orzeczenie placówek diagnostycznych przypomniał, że lekarze wykluczyli zawodową etiologię przewlekłego [...].[...] wskazuje na pozazawodowy charakter stwierdzonego schorzenia.
Organ odwoławczy zwrócił także uwagę na to, że od ustania narażenia na [...] minęło 20 lat oraz brak jest potwierdzenia w dokumentacji lekarskiej istnienia objawów [...] od 1 roku zatrudnienia do czasu zakończenia pracy. Jeśli zatem lekarze orzecznicy nie rozpoznali choroby zawodowej, to brak jest podstaw do jej stwierdzenia.
J. B. wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego ze skargą, w której wskazał, iż rozpoznana u niego choroba [...] ujawniła się już w [...] r. kiedy był hospitalizowany z powodu [...].
Po rozpoznaniu skargi złożonej przez J. B., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, wyrokiem z dnia 6 maja 2005 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 2068/03 uchylił zaskarżoną decyzję nakazując organowi w wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego orzeczenia dokonać ponownych ustaleń co do tego, czy postępowanie w sprawie choroby zawodowej J. B. rozpoczęte skierowaniem na obserwację do kliniki zakończyło się wydaniem decyzji administracyjnej. Sąd bowiem uznał, iż organ pominął w swych rozważaniach fakt rozpoznania u skarżącego już w [...] r. choroby widniejącej w wykazie chorób zawodowych spowodowanej działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, a to [...] występujących w środowisku pracy J. B.. Fakt ten, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, powodował konieczność rozważenia, czy w sprawie nie powinien znaleźć zastosowania § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w sprawach /Dz.U.
Nr 132, poz. 1115/, a w konsekwencji, w świetle tego faktu zalecono organowi dokonanie interpretacji pojęcia użytego w tej normie prawnej, a brzmiącego - "postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie".
W ponownym postępowaniu organ inspekcji sanitarnej dopuścił dowód z dokumentacji medycznej, a w tym z zawiadomienia o stwierdzeniu choroby zawodowej w postaci [...] z [...] r., kart wypisu leczenia szpitalnego i sanatoryjnego, jakiemu poddawany był J. B. w latach od [...] do [...], w szczególności karty wypisowej J. B. z Kliniki Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w S. z dnia [...] r., w której stwierdza się, iż u "skierowanego przez Poradnię Chorób Zawodowych na obserwację w kierunku przewlekłego [...] pochodzenia zawodowego" J. B. występują objawy przewlekłego [...].
W oparciu o uzupełnioną dokumentację medyczną wydane zostało orzeczenie lekarskie uzupełniające, w którym Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. stwierdził brak podstaw do rozpoznania przewlekłego [...] pochodzenia zawodowego.
Lekarze placówki diagnostycznej stwierdzili, iż stwierdzona w aktualnych badaniach [...][...] nie może być łączona z narażeniem zawodowym, które ustało ponad 20 lat temu.
W oparciu o orzeczenie uprawnionej placówki diagnostycznej, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] działając na mocy art. 138 § 2 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu inspekcji sanitarnej I instancji.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny uznał, iż nie prowadzono postępowania administracyjnego w sprawie choroby zawodowej J. B. już w [...] r.
Nie zgłoszono bowiem podejrzenia choroby zawodowej do organów inspekcji sanitarnej zgodnie z treścią § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. /Dz.U. Nr 45, poz. 271/, a także Klinika Chorób Zawodowych w S., zgodnie z treścią § 9 ust. 1 wskazanego aktu prawnego nie wystąpiła z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową, a przekazała tylko kartę wypisową.
Cytując zawarte w uzupełniającym orzeczeniu lekarskim stwierdzenie, iż rozpoznana u J. B. w aktualnych badaniach [...] nie może być łączona z narażeniem zawodowym, które ustało 20 lat temu, a także powołując się na brak rozpoznania choroby zawodowej w trakcie jego obserwacji, na którą skierowany został w [...] r. przez Poradnię Chorób Zawodowych organ inspekcji sanitarnej uznał, iż nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające wydanie decyzji stwierdzającej chorobę zawodową na gruncie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. Nr 32, poz. 1115/, które powinno mieć zastosowanie w sprawie.
W skardze wniesionej przez J. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł on o ponowne rozpatrzenie sprawy biorąc pod uwagę, iż Instytut Medycyny Pracy w S. wydał orzeczenie bez uwzględnienia orzeczeń zakładowych lekarzy z "A" z lat [...] i dalszych.
W odpowiedzi na skargę organ inspekcji sanitarnej wniósł o jej oddalenie opierając swoje stanowisko na argumentacji przedstawionej dotychczas w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną /art. 134 § 1 P.p.s.a./, biorąc pod uwagę zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i nie dokonując żadnych dodatkowych ustaleń faktycznych.
Przystępując do oceny zgodności z prawem poddanej kontroli sądowej decyzji organu inspekcji sanitarnej na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z treścią art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Odnosząc się zatem do treści wytycznych zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 maja 2005 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 2068/03 zauważa się, iż wynikał z nich jednoznaczny obowiązek organu, jaki winien być spełniony w toku ponownego postępowania. Sąd ten bowiem nakazał ustalić, czy postępowanie w sprawie stwierdzenia u J. B. choroby zawodowej, jakie rozpoczęto skierowaniem na obserwację do kliniki zakończyło się wydaniem decyzji administracyjnej. W przypadku natomiast nie wydania takiej decyzji rolą organu było rozważyć, czy rozpoczęto wówczas postępowanie w sprawie choroby zawodowej w rozumieniu § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w sprawach /Dz.U. Nr 132, poz. 1115/.
Jednocześnie zauważa się, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu tego wyroku przedstawił ocenę prawną regulacji prawnej zawartej w obu tabelach wykazu chorób zawodowych. Wyjaśnił bowiem, że lekarz orzecznik wydający orzeczenie lekarskie winien posługiwać się zapisami normatywnymi tj. opisem choroby zawartym w odpowiedniej pozycji wykazu tabeli nr 1, a nie jak to zostało dokonane przez jednostkę orzeczniczą drugiego szczebla - opisem własnym. Sąd zauważył jednocześnie, iż szczególnego znaczenia nabiera obowiązek zapoznania się lekarza z dokumentacją medyczną pracownika, gdyż wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych opisanych w tabeli nr 1 upoważniać może lekarza orzecznika do rozpoznania choroby zawodowej pomimo upływu okresu wskazanego w tabeli nr 1.
Jak wynika z treści przytoczonego wyżej art. 153 P.p.s.a. orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres kontrolowanego na skutek wniesionej skargi, postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika z uzasadnienia wyroku sądu i dotyczy wykładni przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym przypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Naruszenie przez organy administracyjne wskazanych mu wytycznych obejmujących zarówno ocenę prawną jak i wskazań co do dalszego postępowania stanowi naruszenie przepisu art. 153 P.p.s.a. i powoduje konieczność, w razie złożenia skargi od decyzji wydanej w ponownym postępowaniu administracyjnym, uchylenia zaskarżonej decyzji. Stanowi to gwarancję przestrzegania przez organy administracji publicznej związania orzeczeniem Sądu.
Z kolei związanie samego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozumieniu art. 153 powołanej ustawy oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, a zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania poprzez treść nowego wyroku /por. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999 r. sygn. akt IV SA 527/97/.
W judykaturze powszechnie przyjmuje się że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania /zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r. I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r. III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r. SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9 - 10, s. 199/.
Również w judykaturze powszechnie przyjmuje się stanowisko, że nieaktualność, a co za tym idzie - ustanie mocy wiążącej oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu orzeczenia Sądu administracyjnego powstaje w przypadku istotnej zmiany stanu faktycznego sprawy /zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 1999 r. IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2000 r. I SA/Ka 2408/98/.
W sprawie będącej przedmiotem rozstrzygania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie nastąpiła zmiana stanu faktycznego mogąca uzasadniać nieaktualność wyrażonych w wyroku z dnia 27 października 2005 r. sygn. III SA/Gl 547/05 ocen prawnych.
Nie został też on uchylony ani nie uległ zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania w sprawie zakończonej wskazanym wyrokiem.
Reasumując, wytyczne zawarte w treści wskazanego wyżej wyroku z dnia 6 maja 2005 r. były wiążące dla organu w toku ponownego postępowania, a także są wiążące dla Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę.
Jednakże, mimo związania wskazaniami i oceną prawną, wyrażoną przez Sąd w wyroku z dnia 6 maja 2005 r. w toku ponownego postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżonym rozstrzygnięciem zauważa się, iż organ inspekcji sanitarnej dokonał interpretacji treści § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych wbrew wskazaniom zawartym w uzasadnieniu tego wyroku.
Jak wynika z zapisu zawartego w tej normie prawnej, postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia, rozpoczęte przed dniem wejścia rozporządzenia w życie, jest prowadzone na podstawie dotychczasowych przepisów. Rolą organu, w ponownym postępowaniu, wskutek wytycznych zawartych w w/w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach było rozważyć pojęcie "rozpoczęte postępowanie w sprawie choroby zawodowej".
W żadnym razie nie jest uprawnionym wniosek, iż za "postępowanie rozpoczęte" w rozumieniu § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. należy uważać sytuację, w której choroba zawodowa zostaje rozpoznana lub choroba zawodowa zostaje zgłoszona czy też placówka medyczna występuje o wydanie decyzji administracyjnej.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej rozpoczyna bowiem czynność przedsięwziętą w celu stwierdzenia lub odmowy stwierdzenia choroby zawodowej. Rolą organu było przeto rozważyć, czy taką czynnością jest również skierowanie na badanie w celu stwierdzenia choroby zawodowej, co miało miejsce w przypadku skarżącego już w [...] r. Mimo braku zajętego w tej sprawie stanowiska, organ inspekcji sanitarnej powoływał się na rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie chorób zawodowych /Dz.U. Nr 45, poz. 271/. Przyczyn powołania się na wskazane rozporządzenie jednak nie wyjaśnił w sposób należyty.
Jednocześnie Wojewódzki Sąd Administracyjny zwraca uwagę na zapis w poz. [...] wykazu chorób zawodowych stanowiący załącznik do wskazanego rozporządzenia. Opisana tam choroba biologiczna, która traktowana jest jako choroba zawodowa w przypadku wystąpienia narażenia zawodowego nie jest ograniczona stopniem [...].
Organ rozważy zatem, czy uprawnionym było rozpoznanie medyczne, w którym lekarze orzecznicy odmówili stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego ze względu na stopień [...] wywołany przewlekłym [...].
Jak z powyższego wynika, zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonego aktu i nakazanie organowi ponownego przeprowadzenia postępowania w sprawie.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ odwoławczy weźmie pod uwagę zalecenia wynikające wprost z rozważań zawartych w niniejszym uzasadnieniu, a także uwzględni wskazania i ocenę prawną odnoszącą się do przepisu § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach /Dz.U. Nr 132, poz. 1115/ zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2005 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 3068/03.
Ponad powyższe, dokona oceny wydanych w sprawie orzeczeń placówek diagnostycznych przy uwzględnieniu tych przepisów prawa, które uzna za właściwe, po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego.
W oparciu o przytoczone rozważania, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżona decyzja zapadła z uchybieniem obowiązkom organu wynikającym z art. 153 P.p.s.a., a uchybienie to miało istotny wpływ na treść tej decyzji i orzekł po myśli art. 145 § 1 pkt 1 lit. c jak w sentencji.