Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T. nie stwierdził u A. T. choroby zawodowej uszkodzenia [...] wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). W podstawie prawnej tej decyzji powołał art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 z późn. zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego. W jej uzasadnieniu stwierdził, że z orzeczenia lekarskiego wystawionego w dniu 17 czerwca 2005 r. przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. - Poradnię Chorób Zawodowych w S. wynika, że u strony nie rozpoznano choroby zawodowej mimo, iż w latach [...]-[...] pracowała pod ziemią w Kompanii Węglowej S.A. Oddział KWK "[...]" w B. kolejno na stanowiskach [...],[...] i [...] warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej.
W odwołaniu strona domagała się ponownego rozpatrzenia jej sprawy i stwierdzenia choroby zawodowej. Wskazywała, że występujący u niej [...] jest rezultatem 20-letniej pracy w [...], a dokonane badania stwierdzają [...].
Decyzją z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i stwierdził u odwołującego chorobę zawodową [...] wymienioną w poz. [...] wykazu chorób zawodowych z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późn. zm.) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podtrzymał ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji dotyczące przebiegu pracy odwołującego w narażeniu na [...] ponadnormatywny i zajmowanych przez niego stanowisk. Zaznaczył, że w rozpoznawanej sprawie odwołujący przedstawił dokumentację lekarską z Przychodni Przyzakładowej KWK "[...]" dotyczącą uszkodzeń [...] z lat [...]-[...] oraz orzeczenie lekarskie z Przychodni Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K. – O. z dnia [...] w którym lekarze orzecznicy stwierdzili [...]z ubytkami dla [...] i [...], ale nie rozpoznali choroby zawodowej przewlekłego [...] ze względu na zbyt mały [...].
W tej sytuacji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. uznał, że rozpoznawana sprawa winna być rozstrzygnięta na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych i podjął merytoryczne rozstrzygnięcie, po uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji wskazując, że przyczyną wydania na rzecz odwołującego decyzji odmownej nie może być jedynie wielkość [...] związana z pracą w [...].
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G., za pośrednictwem Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K., Kompania Węglowa S.A. Oddział KWK "[...]" w B. domagała się uchylenia decyzji organu odwoławczego i zasądzenia kosztów postępowania. Zarzuciła, że rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych utraciło swoją moc i może być stosowane jedynie do takich przypadków spraw, które zostały rozpoczęte w okresie jego obowiązywania. Zatem, skoro w rozpatrywanej sprawie postępowanie w sprawie rozpoznania choroby zawodowej rozpoczęto po wejściu w życie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., to stosowanie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. jest sprzeczne z prawem. Dodatkowo akcentowała, że odwołanie A. T. od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione w dniu [...] a więc jest spóźnione, bowiem skarżący otrzymał tą decyzję już w dniu [...]
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i nie znalazł podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Odnosząc się do zarzutów skargi uznał, że udokumentowany fakt narażenia na [...] w pracy już w roku [...] i rozpoznanie związanego z pracą [...] w Przychodni Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K. – O. umożliwia wydanie decyzji stwierdzającej jej istnienie w rozumieniu § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach w związku z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy stwierdzić, iż zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Tylko w przypadku naruszeń prawa, określonych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), powoływanej dalej jako ustawa p.p.s.a., Sąd może zaskarżoną decyzję uchylić, stwierdzić jej nieważność lub niezgodność z prawem.
Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik, a ocena ta dokonywana jest według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Dodatkowo w oparciu o art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. sąd dokonuje z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze.
Na wstępie wyjaśnić należy, że z dniem 3 września 2002 r. weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, póz. 1115). Ma ono zastosowanie do wszystkich postępowań administracyjnych w sprawach chorób zawodowych wszczętych w dniu wejścia w życie tego rozporządzenia lub później. Natomiast w odniesieniu do postępowań w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia rozpoczętych przed tym dniem, zgodnie z § 10 tego rozporządzenia, mają zastosowanie dotychczasowe przepisy, tj. przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, póz. 294 z późn. zm.).
W tym miejscu należy zauważyć, że przepis § 10 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, nie posługuje się pojęciem wszczęcia postępowania, tak jak to czyni § 4 ust. 1 tego samego rozporządzenia. Jednocześnie Kodeks postępowania administracyjnego reguluje tylko kwestie wszczęcia postępowania, a nie jego rozpoczęcia.
Stosownie bowiem do treści art. 61 K.p.a. wynika, że postępowanie administracyjne wszczyna organ administracji publicznej w sprawie indywidualnej, załatwianej w formie decyzji administracyjnej, z własnej inicjatywy (tj. z urzędu) lub na żądanie strony. Zatem datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień wniesienia podania (żądania) organowi administracji publicznej, ale Kodeks postępowania administracyjnego nie określa daty wszczęcia postępowania z urzędu. W doktrynie i orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że datą tą jest podjęcie przez organ pierwszej czynności w sprawie, której postępowanie dotyczy (vide: postanowienie NSA z dnia 4 marca 1981 r. sygn. akt SA 654/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 15; R. Hauser "Wszczęcie postępowania administracyjnego" Ruch prawniczy, ekonomiczny i socjologiczny 1998/1/8 oraz Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego A. Wróbla, Zamykacze 2000 r.).
W zaistniałej sytuacji gramatyczna wykładnia § 10 rozporządzenia z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych prowadzi do wniosku, że przepis ten nie odnosi się do wszczęcia postępowania w podanym wyżej rozumieniu, w przeciwnym bowiem razie ustawodawca użyłby w nim takiego sformułowania, lecz nadano mu znacznie szersze znaczenie wyrażające się w tym, iż każdą czynność podjętą w sprawie rozpoznania choroby zawodowej lub jej stwierdzenia należy traktować jako rozpoczęcie postępowania w przedmiotowym zakresie.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności mających miejsce w niniejszej sprawie, zauważyć trzeba, że A. T., już po wniesieniu odwołania, w dniu [...]. przedstawił dokumentację lekarską z Przychodni Przyzakładowej KWK "[...]" dotyczącą uszkodzeń [...]z lat [...]-[...]oraz orzeczenie lekarskie z Przychodni Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K. – O. z dnia [...] w którym lekarze orzecznicy stwierdzili [...] z ubytkami dla [...] i[...]. Zatem z akt administracyjnych sprawy oraz faktu dysponowania powołanym orzeczeniem wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej u A. T. zostało rozpoczęte przed datą [...].
W tej sytuacji organ odwoławczy prawidłowo zastosował rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych, a przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej wyznaczał zatem § 1 ust. 1 tego rozporządzenia. Zgodnie z tym przepisem za choroby zawodowe uważało się choroby wymienione w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do omawianego rozporządzenia, jeżeli spowodowane zostały działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający był obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Dlatego o uznaniu za chorobę zawodową decydowało zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że to schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W przypadku pozytywnego ustalenia obu przesłanek istnieje zatem domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie.
Zatem "choroba zawodowa" była i jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, kalectwo lub śmierć, które pozostają w związku przyczynowym z pracą. Samą zaś przyczyną jej wystąpienia jest praca, jej rodzaj i warunki jej wykonywania. Jednocześnie oceniając działanie czynnika szkodliwego mogącego wywołać zawodową chorobę uwzględnić należało rodzaj i stopień narażenia zawodowego, jak również sposób wykonywania pracy.
Mając na uwadze powyższe, podstawę wydania decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej stanowiły zarówno wyniki dochodzenia epidemiologicznego w środowisku pracy, jak i orzeczenia lekarskie wyspecjalizowanych jednostek diagnostycznych powołanych do rozpoznawania chorób zawodowych.
Bezspornie w rozpoznawanej sprawie A. T. pracując pod ziemią w okresie od dnia [...] do dnia [...] w Kompanii Węglowej S.A. Oddział KWK "[...]" w B. na stanowisku [...],[...] i [...] był eksponowany na [...] stwarzający ryzyko [...] co potwierdziły wyniki dochodzenia epidemiologicznego w szczególności karta oceny narażenia zawodowego. Zatem istotnym w sprawie było rozpoznanie przez jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych, schorzenia [...] wywołanego działaniem [...] określonego pod poz. [...] wykazu chorób zawodowych.
W tym zakresie, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że A. T. posiada nie tylko orzeczenie lekarskie z Przychodni Chorób Zawodowych [...] Centrum Medycznego w K. – O. z dnia [...] ale również orzeczenie Poradni Chorób Zawodowych w S. - Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. z dnia [...] z którego wynika, że rozpoznano u niego [...] trwałe [...] dla [...], a dla [...]. W wyniku ponownych badań lekarskich przeprowadzonych przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. w orzeczeniu z dnia [...] również rozpoznano [...] ([...],) stwierdzając, że wielkość [...]nie upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, w oparciu o rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach.
W tym miejscu należy wskazać, że orzeczenia lekarskie placówek medycznych wydane w ramach postępowania zmierzającego do wydania decyzji o stwierdzeniu lub odmowie stwierdzenia choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 § 1 K.p.a. Oznacza to, że nie wiążą one bezwzględnie organu, a podlegają jego ocenie jak każdy inny dowód. Zatem kompetencja jednostek diagnostycznych obejmuje jedynie stwierdzenie stanu chorobowego i jego przyczyn, a o stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje natomiast organ inspekcji sanitarnej na podstawie całokształtu materiału dowodowego, obejmującego przede wszystkim dochodzenie epidemiologiczne i orzeczenia lekarskie uprawnionych placówek diagnostycznych. Organ ten w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej jest związany rozpoznaniem podanym w orzeczeniu lekarskim, jednakże nie wyłącza to jego uprawnień do oceny wystąpienia przesłanek stwierdzenia choroby zawodowej w świetle całości materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.).
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na dokonanej przez lekarzy orzeczników w dniu [...] ocenie stwierdzonego u A. T. [...] i [...]. Jednakże dokonana w tym orzeczeniu cena, dotycząca braku rozpoznania choroby zawodowej, nie miała charakteru wiążącego dla tego organu i dokonanej przez niego prawidłowej kwalifikacji prawnej schorzenia. Zaznaczyć trzeba, że późniejsze orzeczenia lekarskie tylko potwierdziły rozpoznany u A. T. [...].
Podkreślić należy, że żaden przepis prawa obowiązującego w sprawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych nie przewiduje tego rodzaju ograniczeń jak wielkość [...], czy też nie wymaga istnienia [...].
W tej sytuacji za błędne trzeba uznać stanowisko skarżącej, wyprowadzone z opinii lekarzy orzeczników w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych (...), że obniżenie [...] poniżej określonej wielkości stwierdzone u A. T., nie powoduje upośledzenia funkcji [...] które można kwalifikować jako chorobę zawodową.
W ocenie Sądu, każde obniżenie [...] jest równoznaczne z upośledzeniem sprawności [...], czyli odstępstwem od normy zdrowotnej. Stwierdzenie[...], który jest wywołany czynnikiem zewnętrznym, oraz zatrudnienie w [...] stanowią dostateczną podstawę do uznania związku przyczynowego między utratą [...], a warunkami pracy narażającymi na powstanie tego schorzenia.
Zdaniem Sądu z prawnego punktu widzenia pojęcie "choroby zawodowej" nie jest związane z rozmiarem doznanego uszczerbku na zdrowiu, oznacza natomiast kwalifikację prawną choroby biologicznej i można o niej mówić w odniesieniu do chorób wymienionych w wykazie chorób zawodowych w wypadku stwierdzenia, że zachorowanie ma swoją przyczynę w warunkach wykonywania pracy. Słusznie podniósł organ odwoławczy, że przedmiotem jego oceny jest to, czy doszło do [...] wywołanego działaniem [...], które ma swą przyczynę w warunkach wykonywania pracy (poz. [...] wykazu chorób zawodowych w związku z § 1 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych), a nie inne pozaprawne względy, jak rozmiar stwierdzonego [...]. Pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego (por. min. wyrok SN z dnia 4 czerwca 1998 r. sygn. akt. III RN OSN 1999/6/192, wyrok SN z dnia 28 czerwca 2000 r. sygn. akt III RN 202/99, Wokanda 2000/9/33).
W tej sytuacji należało dojść do wniosku, iż w sprawie występują wszelkie podstawy do stwierdzenia u A. T. choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych.
Sąd nie podzielił również drugiego zarzutu skargi, dotyczącego terminowości wniesienia odwołania przez A. T., bowiem z akt administracyjnych bezspornie wynika, że odbiór przez A. T. decyzji organu pierwszej instancji nastąpił w dniu [...] a jego odwołanie zostało wniesione za pośrednictwem poczty w dniu [...] Zatem termin do wniesienia odwołania został zachowany i upływał dopiero z dniem [...] (piątek).
Wobec powyższego, skoro organ odwoławczy prawidłowo zastosował w sprawie właściwe przepisy prawa i nie naruszył przepisów prawa procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, a w szczególności nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów, to brak było podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.