Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta B. przyznał A.K. zasiłek rodzinny na syna S.S. na okres od [...] do [...] oraz jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W dniu [...] ten sam organ administracji publicznej wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] uchylił w całości pierwotną decyzję i odmówił przyznania wymienionych świadczeń. Organ powołał się na podstawę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 5 kpa ustalając, że ujawniła się istotna okoliczność faktyczna, nieznana w czasie przyznawania świadczeń rodzinnych, a mianowicie to, iż na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] wnioskodawczyni została ustanowiona rodziną zastępczą dla małoletniego S.S. Tymczasem zgodnie z art. 7 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej (rodzinie zastępczej).
Zaistniały zatem przesłanki do zastosowania art. 150 § 1 pkt 2 kpa, według którego organ uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
W zbiorczym odwołaniu do szeregu decyzji wnioskodawczyni zarzuciła, że niezależnie od tego, że razem z mężem stanowi rodzinę zastępczą, to ona sama jest równocześnie opiekunem prawnym dla dzieci. Dlatego wobec niespójności przepisów decyzje uważa za krzywdzące.
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, całkowicie podzielając jej ustalenia i wnioski. Kolegium wskazało m. in., że fakt ustanowienia wnioskodawczyni rodziną zastępczą został ujawniony w toku postępowania dotyczącego przyznania świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy [...]. W odniesieniu do treści odwołania wyjaśniło natomiast, że prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie występuje żadna z przesłanek negatywnych wymienionych w art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który w punkcie 2 mówi o umieszczeniu dziecka w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A.K. zarzuciła, że o fakcie ustanowienia rodziny zastępczej wiedział jeden z pracowników organu I instancji, który powinien odpowiadać za swoje błędy i wydawane decyzje. Skarżąca wniosła o ewentualne umorzenie nienależnie pobranych świadczeń.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Dodatkowo zauważył, że okoliczności przytoczone w skardze nie były podnoszone przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego. Mimo to organ I instancji ustosunkował się do tych twierdzeń wyjaśniając, że w kolejnych wnioskach skarżąca oświadczyła, że małoletnie dzieci nie są umieszczone w rodzinie zastępczej i przedstawiała jedynie sądowe postanowienie o ustanowieniu jej opiekunem prawnym. Jedynie w ramach postępowania o świadczenia na okres [...] przedłożyła postanowienie wydane w trybie zabezpieczenia o umieszczeniu innego dziecka - Ł.W. w rodzinie zastępczej na czas toczącego się postępowania, co skutkowało odmową przyznania zasiłku na rzecz tego dziecka. We wniosku o przyznanie zasiłku w kolejnym okresie zasiłkowym skarżąca oświadczyła już, że także i to dziecko nie zostało umieszczone w rodzinie zastępczej. Powyższe ustalenia wskazują, że pomimo pouczenia skarżąca nie informowała o pełnieniu jednocześnie funkcji opiekuna prawnego i rodziny zastępczej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja spełnia wymogi legalności, która stanowi jedyne kryterium sprawowania sądowej kontroli działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.).
Z punktu widzenia prawa materialnego sprawa nie budzi jakichkolwiek wątpliwości wobec kategorycznego brzmienia art. 7 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W stanie prawnym właściwym dla rozpatrywanego okresu zasiłkowego wykluczał on przyznanie zasiłku rodzinnego jeżeli dziecko było umieszczone w rodzinie zastępczej. Z punktu widzenia tego przepisu obojętne jest, która z osób wymienionych w art. 4 ust. 2 cyt. ustawy wystąpiła z wnioskiem o przedmiotowe świadczenie. Tak wiec umieszczenie S.S. w rodzinie zastępczej wyłączało prawo skarżącej do zasiłku rodzinnego mimo sprawowanej funkcji opiekuna prawnego.
Trafnie organy administracyjne zweryfikowały uprawnienia skarżącej w trybie wznowieniowym. Z akt administracyjnych nie wynika żadna okoliczność, która nawet w sposób pośredni wskazywałaby na to, że przy wydawaniu pierwotnej decyzji organ orzekający wiedział o fakcie umieszczenia małoletniego w rodzinie zastępczej. Nawet w postępowaniu odwoławczym skarżąca nie sugerowała takiej możliwości. Przeciwnie - źródło swoich praw upatrywała wyłącznie w sprawowanej funkcji opiekuna prawnego, wytykając rzekomą niespójność przepisów. Zmiana argumentacji dopiero na etapie postępowania sądowego, jako spóźniona, nie może wywołać żadnych skutków prawnych - i to nawet przy pominięciu rzeczowych wyjaśnień z odpowiedzi na skargę, w świetle których wywody skargi tym bardziej jawią się jako gołosłowne. Wobec braku przeciwnych dowodów i sformalizowanego charakteru postępowania o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, zasadniczo należy przywołać treść wniosku skarżącej, w którym osobiście podpisała oświadczenie o nieumieszczeniu S.S. w rodzinie zastępczej.
Przyznanie jej zasiłku rodzinnego nie wynikało więc z błędnej oceny prawnej lecz było skutkiem zatajenia przez nią rzeczywistego stanu rzeczy. Dlatego też prawidłowo organy obu instancji oparły się na podstawie wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 5 kpa i na mocy art. 151 § 1 pkt 2 organ I instancji uchylił dotychczasową decyzję i na nowo rozstrzygnął sprawę merytorycznie.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.
sw