Uzasadnienie
Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną na podstawie art. 2 pkt 7 lit. "a" i lit. "d", art. 3 ust. 6, art. 19 ust. 1, art. 24 ust. 1, art. 25, art. 28 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) i art. 104 oraz art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego zmienił własną decyzję z dnia [...] r. w sprawie ustalenia prawa do świadczeń alimentacyjnych dla osoby uprawnionej skierowanej do K. K. będącej przedstawicielem ustawowym D. K., w taki sposób, że zmienił wysokość przyznanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego dla osoby uprawnionej w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. na kwotę [...] zł. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ ten wpierw przywołał postanowienia art. 19 oraz art. 3 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.
Następnie organ ten stwierdził, że w okresie od 1 października 2008 r. do 30 września 2009 r. strona otrzymała kwotę [...] zł tytułem alimentów na rzecz osoby uprawnionej. Alimenty te strona otrzymała bezpośrednio od osoby zobowiązanej z pominięciem komornika. Okoliczność otrzymywania alimentów bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego została zgłoszona wraz z składaniem wniosku o przyznanie takiej pomocy na następny okres zasiłkowy. W końcowej części uzasadnienia organ pierwszej instancji stwierdził, że wysokość alimentów na rzecz D. K. ustalona została na poziomie [...] zł miesięcznie, w tej sytuacji stronie przysługuje świadczenie z funduszu alimentacyjnego w wysokości będącej różnicą między ustaloną wysokością alimentów a ich faktycznym otrzymywaniem, a zatem w kwocie [...] zł. W konkluzji rozstrzygnięcia organ ten zaznaczył, że nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego będą podlegały zwrotowi.
Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła K. K.. W odwołaniu tym wyraziła swoje niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia i podkreśliła, że aktualnie od dłużnika alimentacyjnego otrzymuje kwotę [...] zł miesięcznie. Podkreśliła również, że ojciec dziecka ma duże zaległości w płaceniu alimentów i kwoty przez niego przekazywane nie można uznawać za płacenie bieżących alimentów lecz za spłatę występującego zadłużenia. Za takim ujęciem kwot płaconych przez dłużnika alimentacyjnego opowiada się także komornik, który wystawił na tę okoliczność stosowne zaświadczenie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie sporządził własną ocenę sytuacji faktycznej i prawnej występującej w przedmiotowej sprawie. W tej części uzasadnienia organ odwoławczy odwołał się do postanowień art. 24 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i wskazał, że organ administracji może bez zgody strony zmienić lub uchylić decyzję, na mocy której osoba uprawniona nabyła świadczenie z funduszu alimentacyjnego, jeżeli sytuacja rodzinna lub dochodowa mająca wpływ na przyznane prawo uległa zmianie. Zdaniem organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie taka zmiana sytuacji dochodowej zaistniała, ponieważ w okresie pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego przedstawiciel ustawowy osoby uprawnionej otrzymywał od dłużnika alimentacyjnego alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie.
Wskazane alimenty przekazywane były bezpośrednio do rąk przedstawiciela ustawowego i stanowiły one równoległe źródło dochodu rodziny. Nadto organ odwoławczy zaznaczył, że uiszczane alimenty nie zaspokajały w całości zobowiązania alimentacyjnego, wobec tego egzekucja alimentów w tej części była bezskuteczna, a tym samym świadczenie z funduszu alimentacyjnego stronie przysługiwało, jednakże w innej wysokości niż zostało to ustalone w decyzji z dnia [...] r., a mianowicie w kwocie [...] zł. W konsekwencji organ odwoławczy doszedł do przekonania, że wyczerpane zostały przesłanki zmiany decyzji przewidziane przepisem prawa materialnego w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia.
Z decyzją tą nie zgodziła się K. K., która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zarzuciła organowi odwoławczemu wydanie jej z nieuwzględnieniem stanu faktycznego i przedłożonych dowodów w sprawie. Następnie przywołała większy fragment z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego i uznała, że zaistniała sytuacja jest następstwem błędu organu administracji. Zdaniem skarżącej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego jest karanie jej żądaniem zwrotu pobranego świadczenia, które służyło zaspokojeniu niezbędnych potrzeb osoby uprawnionej. Kwota, której zwrotu domaga się organ administracji jest wysoka i przekracza możliwości skarżącej. Jej zdaniem sytuacja materialna rodziny nie uległa poprawie w następstwie otrzymywania alimentów w niepełnej wysokości i równoległego otrzymywania należnego jej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W końcowej części skargi zaakcentowała, że nie jest w stanie zwrócić żądanej od nie kwoty, a za nieprawidłowe uznała pozbawienie jej córki alimentów w następstwie błędów i niedopatrzeń popełnionych przez organ administracji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje;
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 134 wyżej wymienionej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przed dokonaniem oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności przywołać należy unormowania prawne, które mają w tym zakresie zastosowanie. Stosownie do postanowień art. 24 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia.
Z kolei po myśli art. 9 ust. 1 tej ustawy przedmiotowe świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo, a dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Zgodnie natomiast z treścią art. 10 ust. 1 przedmiotowej ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł.
Przywołane powyżej przepisy wyznaczają kluczowe elementy postępowań dotyczących przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W pierwszej kolejności przyjdzie zwrócić uwagę na fakt dotyczący ubiegania się przez skarżącą o przyznanie przedmiotowego świadczenia w 2008 r. Skarżąca składając wniosek o przyznanie tego świadczenia przedstawiła informacje o wysokości dochodów w tym również o otrzymywanych alimentach od osoby zobowiązanej do alimentów. Dane te pozwoliły organowi pierwszej instancji na ustalenie tego, że skarżąca spełnia wymogi do otrzymania wnioskowanej formy wsparcia z uwagi na bezskuteczność prowadzonej egzekucji oraz z uwagi na spełnienie kryterium dochodowego uprawniającego do jego otrzymania.
Jednocześnie podkreślić trzeba, że w okresie pobierania przedmiotowego świadczenia skarżąca nie poinformowała organu pierwszej instancji o tym, że dłużnik alimentacyjny w dalszym ciągu przekazuje jej w drodze przekazu pocztowego miesięcznie kwotę [...] zł. tytułem zasądzonych alimentów. O otrzymywaniu powyższych alimentów skarżąca poinformowała organ pierwszej instancji wraz z złożonym wnioskiem na kolejny okres zasiłkowy. W tej sytuacji faktycznej organ pierwszej instancji uruchomił postępowanie nadzwyczajne zmierzające do zmiany decyzji z dnia [...] r. przyznającej skarżącej prawo do przedmiotowego świadczenia w wysokości [...] zł. O uruchomieniu tego postępowania skarżąca została w sposób prawidłowy poinformowana i umożliwiono jej czynny udział w tym postępowaniu.
Nadto w ramach postępowania dowodowego organ pierwszej instancji zgromadził dokumenty potwierdzające fakt otrzymywania przez skarżącą alimentów w wysokości [...] zł miesięcznie, przekazywanych za pomocą przekazów pocztowych.
W przedstawionym stanie prawnym i faktycznym przyjdzie zgodzić się z organami administracji publicznej wypowiadającymi się w sprawie, że wyczerpane zostały przesłanki uzasadniające uruchomienie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego zmierzającego do zmiany decyzji przyznającej skarżącej przedmiotowe świadczenie, albowiem w trakcie okresu zasiłkowego skarżąca nie informowała organu administracji o tym, iż otrzymuje od osoby zobowiązanej z pominięciem komornika alimenty w wysokości [...] zł. Potwierdzeniem tego faktu jest argumentacja prezentowana przez K. K., która sprowadza się do tego, że jej zdaniem kwotę otrzymywanych alimentów uznawać należy za spłatę występujących zaległości. Argumentacja podnoszona przez skarżącą nie może być uwzględniona, albowiem sprzeczna jest ona z treścią art. 10 ust. 1 przedmiotowej ustawy. Jak zostało to powyżej już przytoczone świadczenie z funduszu alimentacyjnego przyznaje się w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże w wysokości nie wyższej niż 500 zł. Oznacza to, że wysokość przyznanego świadczenia nie może przekraczać wysokości ustalonych alimentów.
Reguła ta odnosi się również do sytuacji, kiedy osoba zobowiązana w sposób częściowy płaci należne alimenty. W tej sytuacji występuje bezskuteczność egzekucji, a tym samym osoba uprawniona do otrzymywania przedmiotowego świadczenia spełnia wymogi do jego otrzymywania. W tego typu przypadkach wysokość przyznawanego świadczenia oraz otrzymywane od osoby zobowiązanej alimenty w niepełnej wysokości nie mogą przekroczyć bieżąco ustalonej wysokości alimentów. Zatem w przypadku skarżącej, z uwagi na fakt otrzymywania od osoby zobowiązanej części alimentów w wysokości [...] zł spełnia ona wymogi do ubiegania się o otrzymanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego, jednakże w wysokości jedynie [...] zł miesięcznie, albowiem bieżąco ustalone alimenty są na poziomie [...] zł. Natomiast z decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r. wynika, że świadczenie z funduszu alimentacyjnego ustalone zostało w wysokości ustalonych alimentów czyli w kwocie [...] zł miesięcznie.
W tym miejscu przyjdzie zwrócić uwagę na fakt, że argumentacja skarżącej sprowadzająca się do tego, że otrzymywane bezpośrednio od dłużnika alimentacyjnego alimenty uznaje w pierwszej kolejności za spłatę długu ciążącego na dłużniku, nie może zostać uwzględniona. Skarżąca przyjmując takie stanowisko odwołuje się do unormowań zamieszczonych w kodeksie postępowania cywilnego i zawiązanego na jego podstawie stosunku prawnego, a tym samym abstrahuje od unormowań mających zakotwiczenie w przepisach materialnego prawa administracyjnego i zawiązanego na ich podstawie stosunku administracyjnoprawnego. Norm cywilnoprawnych nie można przenosić na rozwiązania administracyjnoprawne poza sytuacjami wprost przewidzianymi przepisami prawa. Ustawa o pomocy uprawnionym do alimentów w żadnym przepisie nie odwołuje się do posiłkowego wykorzystania unormowań cywilnoprawnych. Zatem argumentacja odnoszona przez skarżącą nie może zostać uwzględniona.
W konsekwencji uznać należy, że wyczerpane zostały przesłanki zmiany decyzji z dnia [...] r. w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a w ramach tego postępowania organy administracji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa w takim stopniu, który uzasadniałby uwzględnienie wniesionej skargi.
Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze przyjdzie stwierdzić, że nie zasługują one na uwzględnienie. W pierwszej kolejności przyjdzie odnieść się do zamieszczonego w skardze dużego fragmentu z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego. Zauważyć należy, że wskazany fragment nie znajduje się w treści żadnej z decyzji wydanych w ramach prowadzonego postępowania. Tym samym skład orzekający w tej sprawie nie może do niego się odnieść. Istotnym zarzutem sformułowanym przez skarżącą jest to, że jej zdaniem decyzje wydane w rozpatrywanej sprawie naruszają zasady współżycia społecznego.
Odnosząc się do tego zagadnienia przyjdzie zauważyć, że na gruncie prawa administracyjnego zasada ta nie obowiązuje, a tutejszy Sąd przeprowadzając kontrole rozstrzygnięć wydanych przez organy administracji nie przeprowadza jej z uwzględnieniem tego kryterium, albowiem jedynym kryterium, które jest w tym zakresie wykorzystywane to kryterium legalności, a zatem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa powszechnie obowiązującego. Na marginesie należy zauważyć, że kierując się tymi wskazaniami za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego należałoby uznać sytuację równoległego pobierania świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz przysługujących alimentów w łącznej wysokości przekraczającej ustaloną ich wysokość. W przedmiotowej skardze skarżąca podnosi argumenty związane z tym, że sytuacja materialna i osobista rodziny uległa zmianie, a osoba zobowiązana obniżyła wysokość uiszczanych alimentów do kwoty [...] zł miesięcznie.
Podkreślić należy, że z perspektywy rozpatrywanej sprawy podniesione przez skarżącą okoliczności nie mają żadnego normatywnego znaczenia. Okoliczności te będą mogły mieć ewentualnie znaczenie w ramach innego postępowania prowadzonego przez organy administracji, kiedy będą domagały się one ewentualnie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia i wówczas te argumenty mogą przemawiać za podjęciem korzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia.
Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.
su.