Uzasadnienie
W dniu [...]r. Rada Miasta R. na podstawie art. 18 ust. 2 pkt. 13 i 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1, art. 42 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) na wniosek Prezydenta Miasta po zaopiniowaniu przez Komisję Gospodarki Przestrzennej Działalności Gospodarczej i Komunikacji, podjęła uchwałę nr [...] w sprawie zaliczenia wymienionych w niej ulic do kategorii dróg gminnych i nadania nazw ulicom.
W skardze z dnia [...]r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Wojewoda [...] wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały, o której mowa powyżej w części określonej w § 1 pkt [...] – [...], pkt [...]-[...], pkt [...]-[...] i pkt [...]-[...] oraz w § 2 pkt [...] i pkt [...] i w § 3 jako niezgodnej z przepisem art. 7 ust. 2 w związku z art. 2a ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.
W uzasadnieniu podano, iż uchwałą nr [...] Rada Miasta R. zaliczyła do kategorii dróg gminnych [...] ulic. Pismem z dnia [...]r. nr [...] organ nadzoru zwrócił się na podstawie przepisu art. 88 ustawy gminnej do Prezydenta Miasta R. m.in. o udzielenie informacji popartej stosownymi dokumentami na temat statusu prawnego (stosunki własnościowe) działek, przez które przebiegają poszczególne drogi zaliczone przedmiotową uchwałą do dróg gminnych. W szczególności zwrócono się o przekazanie szczegółowego wykazu właścicieli działek w odniesieniu do każdej z dróg wymienionych w uchwale. Odpowiadając na powyższe Prezydent Miasta R. pismem z dnia [...] r. wyjaśnił, iż właścicielem większości działek, przez które przebiegają drogi zaliczone uchwałą do kategorii dróg gminnych jest Gmina Miasta R. i Skarb Państwa. W dalszej części uzasadnienia powołano treść art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych zgodnie, z którym drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy.
A contrario droga gminna nie może stanowić własności osoby prywatnej lub Skarbu Państwa. Wejście w życie uchwały o zaliczeniu do kategorii dróg gminnych nie powoduje automatycznego przejścia prawa własności terenu pod drogę na gminę jako, że ustawodawca nie wprowadził do przepisów takiego skutku.
Zatem w ocenie skarżącego dla spełnienia wymogu z art. 2a ust. 2 koniecznym jest uzyskanie prawa własności do takiego terenu czy to w drodze umowy lub poprzez wywłaszczenie czy też komunalizację. Dalej wskazano na okoliczności przemawiające za słusznością przedstawionego stanowiska jak np. pobieranie różnych opłat za korzystanie z dróg publicznych. Skoro przepis ustawy przewiduje możliwość pobierania takich opłat za korzystanie z drogi publicznej, a taką jest droga gminna to w przedmiotowym przypadku rada ustalałaby wysokość opłat za korzystanie z gruntów nie będących własnością gminy. Podsumowując skarżący podał, iż aby zaliczyć drogę do dróg gminnych, teren przez który ona przebiega musi stanowić wyłączną własność gminy, co w przypadku niektórych dróg zaliczonych przedmiotową uchwałą nie miało miejsca.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie względnie o oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko wskazał, iż skarga w niniejszej sprawie została wniesiona do Sądu po upływie terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tj. po upływie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Następnie przedstawiono obszerny wywód dotyczący terminu wnoszenia skarg przez organy nadzoru na uchwały i zarządzenia wydane przez organ gminy. Stanowczo zaprzeczono poglądowi, zgodnie z którym organ nadzoru nie jest związany terminem określonym w art. 53 § 1 wyżej wymienionej ustawy.
W konsekwencji stwierdzono, iż Wojewoda [...] rażąco uchybił terminowi wniesienia skargi do Sądu w niniejszej sprawie. Zaskarżona uchwała bowiem została doręczona Wojewodzie [...] w dniu [...]r., zatem w dniu [...] r. upłynął termin do stwierdzenia przez Wojewodę nieważności przedmiotowej uchwały w trybie rozstrzygnięcia nadzorczego, a w dniu następnym rozpoczął swój bieg termin do złożenia skargi do Sądu. Odnosząc się z kolei do zarzutów skargi organ uznał je za niezasadne. W jego ocenie fakt, iż część dróg wskazanych w zaskarżonej uchwale stanowi własność prywatną nie jest przeszkodą do zaliczenia takiej drogi do drogi o charakterze gminnym. Wskazane tereny prywatne znajdują się bowiem w pasie drogowym, którego znaczna część stanowi własność Skarbu Państwa lub Gminy.
Na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2007 r. pełnomocnik organu wskazał, iż nie kwestionuje ustaleń Wojewody co do własności poszczególnych terenów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Wobec wniosku organu samorządowego o odrzucenie skargi, w pierwszej kolejności Sąd rozważył zasadność tego wniosku. W tym zakresie należało stwierdzić, że ostatnio ukształtował się jednolity kierunek orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, według którego organ nadzoru wnoszący skargę w trybie art. 93 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym nie jest ograniczony żadnym terminem. Nie może jedynie wnieść takiej skargi przed upływem terminu z art. 91 ust. 1 tej ustawy. Sąd w niniejszym składzie całkowicie podziela to stanowisko, w związku z czym nie znalazł podstaw do odrzucenia skargi.
Tymczasem okazała się ona w pełni zasadna. Organ nadzoru wykazał, że w zaskarżonej części § 1 przedmiotowej uchwały zalicza do kategorii dróg gminnych drogi przebiegające przez tereny nie stanowiące własności gminnej.
Prawidłowość tych ustaleń nie została zakwestionowana przez organ samorządowy, który jedynie twierdził, że wskazana okoliczność nie stanowi przeszkody do zaliczenia określonych terenów do dróg gminnych. Stanowiska tego nie sposób podzielić – i to z przyczyn przedstawionych w skardze Wojewody. Mianowicie z art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych wynika, że drogi gminne stanowią własność gminy. Przepis ten nie ma charakteru uwłaszczającego gminy, w związku z czym potwierdza on jedynie wymóg urządzenia dróg gminnych wyłącznie na terenach stanowiących własność gminną. W rezultacie do dróg gminnych nie może być zaliczony teren (droga), stanowiący własność innych osób. Zbędne jest natomiast wskazywanie możliwości nabywania przez gminy gruntów pod drogi, gdyż nie jest to przedmiotem niniejszego postępowania. Wystarczy jedynie zauważyć, że takie możliwości istnieją, choćby na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami.
W tym stanie rzeczy w zaskarżonej części przedmiotowa uchwała rzeczywiście zapadła z naruszeniem art. 7 ust. 2, w zw. z art. 2a ust. 2 ustawy o drogach publicznych, przy czym jest to naruszenie istotne skutkujące stwierdzeniem nieważności tej części uchwały. Odnosi się to również do bezprzedmiotowego w rezultacie § 2 pkt [...] i [...] oraz odpowiednio § 3 uchwały.
Mając powyższe na uwadze z mocy art. 147 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1270, ze zm.) orzeczono, jak w sentencji.