Uzasadnienie
J. M. i oraz Stowarzyszenie A w dniu [...] r. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Kierowania Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...]. Jednocześnie Stowarzyszenie A złożyło wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W związku z wezwaniem Sądu Stowarzyszenie w dniu [...] r. złożyło wniosek na urzędowym formularzu,,PPPr". W uzasadnieniu wskazało, iż utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich, jest organizacją pozarządową nie prowadzącą działalności gospodarczej, posiada majątek o wartości [...] zł, na koniec roku obrotowego [...] r. osiągnęło zysk w wysokości [...] zł. Na rachunku bankowym ma zgromadzoną kwotę [...] zł. Stowarzyszenie nie posiada majątku trwałego, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie otrzymuje dotacji państwowych i samorządowych.
Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy odmówił stronie przyznania prawa pomocy. Stanął bowiem na stanowisku, iż sytuacja finansowa Stowarzyszenia pozwala na pokrycie pełnych kosztów sądowych, na które składa się jedynie kwota [...] zł. Referendarz wydając orzeczenie miał na uwadze fakt, iż Stowarzyszenie jest stroną skarżącą w [...] postępowaniach zawisłych przed tutejszym Sądem, więc suma wpisów we wszystkich sprawach wyniosłaby [...] zł, a w rzeczywistości jest jeszcze niższa, bowiem część skarg Stowarzyszenia zostało odrzuconych. Stąd też kwota ewentualnych do uiszczenia wpisów stanowi kwotę niższą niż suma środków pieniężnych pozostających w dyspozycji strony.
Od powyższego postanowienia Stowarzyszenie A wniosło sprzeciw domagając się całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. Na uzasadnienie swojego wniosku strona podała, iż występuje w procesie nie we własnym interesie lecz działa na rzecz swoich członków realizując w ten sposób zadania statutowe Stowarzyszenia. Nie osiągnie żadnych materialnych korzyści w wyniku pozytywnego rozpoznania sprawy będącej przedmiotem postępowania. Dodatkowo strona podkreśliła, że członków Stowarzyszenia nie stać na profesjonalnego pełnomocnika, bowiem są to [...], często [...], które mają [...]. Stowarzyszenie zaś utrzymuje się wyłącznie ze składek członkowskich, które z roku na rok [...]. Dowodem tego są wyniki roku [...], które wyniosły [...] zł i Stowarzyszenie wykazało na koniec roku obrachunkowego [...] wynik finansowy. W związku z tym Stowarzyszenie nie jest w stanie ponieść nawet jednostkowych kosztów sądowych w kwocie [...] zł. Jako dodatkowy argument Stowarzyszenie wskazało, iż nie może dla załatwienia sprawy jednego członka wydawać środków finansowych wnoszonych przez kilkunastu innych członków nie mających swojego interesu w konkretnym postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Według art. 245 (1 tej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie A domagało się zwolnienia od kosztów sądowych, a zatem wnioskowało o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Art. 246 § 2 pkt 2 cytowanej ustawy stanowi, że osobie prawnej oraz jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.
Instytucja prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu podmiotom, które ze względu na brak wystarczających środków finansowych nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy oznacza przeniesienie na Skarb Państwa ciężaru finansowania powstałych w sprawie kosztów, dlatego powinno być stosowane wyjątkowo, tylko wtedy, gdy oceniając obiektywnie strona nie posiada i nie może zdobyć środków finansowych wystarczających na pokrycie kosztów sądowych. Prawo pomocy jest formą dofinansowania dla strony z budżetu państwa, w związku z tym jest uzależnione od spełnienia ściśle określonych w ustawie warunków. Przyznanie prawa pomocy dla osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie posiadających osobowości prawnej możliwe jest tylko wtedy, gdy osoba ta nie dysponuje majątkiem, który umożliwia uiszczenie wpisu. Wykazanie okoliczności będących podstawą przyznania prawa pomocy spoczywa na wnioskodawcy, co wynika z art. 246 § 2 powołanej ustawy.
W niniejszej sprawie, po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej strony, Sąd uznał, iż nie ma podstaw do udzielenia prawa pomocy. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że Stowarzyszenie posiada środki finansowe, które może przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w sprawie. Na koniec roku obrotowego [...] wykazało zysk w wysokości [...] zł, a na rachunku bankowym posiada kwotę [...] zł, co znacznie przewyższa koszty sądowe w niniejszej sprawie. Nie można jednocześnie uznać, aby Stowarzyszenie w sposób wiarygodny wykazało, iż koszty jego utrzymania rzeczywiście wzrosły, i że obecnie jego sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów sądowych. Strona nie przedstawiła na tą okoliczność żadnych dokumentów. Uwzględniając zasadę, iż przyznanie prawa pomocy może być przyznane tylko w przypadku obiektywnego braku możliwości poniesienia kosztów sądowych, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku.
Ponadto zauważyć należy, iż sytuacja majątkowa członków Stowarzyszenia nie może być podstawą przyznania prawa pomocy samemu Stowarzyszeniu. Trzeba bowiem odróżnić sytuację finansową Stowarzyszenia jako osoby prawnej, od sytuacji osób fizycznych będących jego członkami, która mogłaby stanowić podstawę co najwyżej do przyznania prawa pomocy dla konkretnej osoby fizycznej, nie zaś dla całego Stowarzyszenia.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.