Uzasadnienie
W dniu [...], działając na podstawie art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950, ze zm.) Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydał decyzję Nr [...], którą orzekł o pozbawieniu A. M. uprawnień kombatanckich. Organ ustalił, że zainteresowany uzyskał uprawnienia kombatanckie na podstawie orzeczenia [...], wyłącznie z tytułu działalności w latach [...]-[...] w charakterze uczestnika walk o ustanowienie i utrwalenie władzy ludowej, jako osoba pełniąca służbę w organach [...]. Odwołując się do treści art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy organ ocenił, iż wydając decyzję w oparciu o ten przepis nie jest obowiązany do wyjaśnienia tego, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie stronie przedmiotowych uprawnień z tytułu działalności określonej w art. 1 ust. 2 oraz art. 2 i 4 ustawy.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy A. M. nie negował faktu zatrudnienia w [...] w okresie [...] – [...], akcentował jednak, iż w czasie wojny wykonywał pracę przymusową na rzecz [...], a od [...] do [...]służył w oddziale [...].
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Kierownik Urzędu decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżaną decyzję własną w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 §3 k.p.a. oraz art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (DZ. U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.). Organ stwierdził w uzasadnieniu, że A. M. złożył wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich po terminie, który zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego upłynął [...]. W opinii Kierownika Urzędu powyższa okoliczność zwalniała od obowiązku dokonania oceny zdarzeń powoływanych przez skarżącego.
Na skutek skargi, wyrokiem z dnia 7 maja 2003 r. w sprawie II SA/Ka 1644/01, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach uchylił zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że przepis art. 25 ust 2 pkt 2 ustawy o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego nakazuje pozbawić kombatanta uprawnień tylko wówczas, gdy nie legitymuje się on innym tytułem, a zatem przed orzeczeniem o pozbawieniu uprawnień należy jednak ustalić czy nie są spełnione przesłanki do nabycia uprawnień z innego tytułu. Podkreślono również, że w razie wszczęcia postępowania w kierunku pozbawienia uprawnień ciężar dowodzenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia spoczywa na organie.
Sąd zalecił zbadanie, ocenę i ustosunkowanie się do twierdzeń skarżącego, iż w okresie okupacji niemieckiej działał on w szeregach [...], która to działalność wyczerpywałaby znamiona przepisu art. 1 ust 2 pkt 3 powołanej ustawy tym bardziej, że skarżący okoliczności dotyczące tej działalności prezentował już w okresie ubiegania się o uprawnienia przed [...] w [...] (życiorys, deklaracja członkowska) a potwierdził je oświadczeniem W. L. z [...] a tym samym uzupełnienie materiału dowodowego we wskazanym zakresie. Dopiero pełne ustalenia faktyczne i rozważania prawne, jak zaznaczono w motywach, pozwolą na wydanie prawidłowej decyzji, uzasadnionej w myśl art. 107 § 3 k.p.a. Kolejną decyzją wydaną w dniu [...] Nr [...] na podstawie art.127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art.25 ust.2 pkt 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (DZ. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371), organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] o pozbawieniu A. M. uprawnień kombatanckich.
Z ustaleń Kierownika Urzędu wynikało, iż A. M. uzyskał uprawnienia kombatanckie wyłącznie z tytułu utrwalania władzy ludowej w ramach służby w [...]. Zainteresowany podnosił, także że brał udział w walkach z grupami [...]. Odwołując się do utrwalonego stanowiska judykatury organ ocenił, iż służba w [...] nie mieści się w kategoriach zmilitaryzowanej służby państwowej, którą to wymienia art. 1 ust. 2 pkt 6 ustawy o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego. W związku z powyższym, działalność wykonywana w ramach tej struktury nie może być uznana za działalność kombatancką w rozumieniu ustawy.
Odnosząc się do podnoszonej przez zainteresowanego okoliczności przynależności do [...], Kierownik Urzędu wskazał, iż brak jest dowodów potwierdzających taką okoliczność. Odmówił przy tym waloru wiarygodności oświadczeniu świadka W. L., gdyż świadek nie potwierdził własnej przynależności do [...]. Nadto, organ odwołał się do dokumentacji [...], z której wynika, że Związek nie dał wiary twierdzeniom strony, co do jej udziału w oddziale partyzanckim [...] i nie przyznał uprawnień z tego tytułu. Także w zasobach archiwalnych posiadanych przez Instytut Pamięci Narodowej brak jest informacji na temat przynależności A. M. do [...]. Dokonując z kolei oceny zeznań zainteresowanego organ stwierdził, iż nie pełnił on służby w Armii Krajowej w rozumieniu ustawy, lecz co najwyżej współpracował z tą organizacją.
Jednocześnie za niewiarygodne uznał Kierownik Urzędu późniejsze oświadczenia strony dotyczące złożenia przysięgi i posiadania pseudonimu wobec wcześniejszych odmiennych zeznań zainteresowanego, składanych pod odpowiedzialnością karną. W tej sytuacji zdaniem organu nie istniały podstawy do zastosowania art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy, pozwalającego przyznać zainteresowanemu uprawnienia w oparciu o wskazany w tym przepisie tytuł. Ostatecznie organ uznał, iż zgodnie z dyspozycją art. 25 ust. 2 pkt 2 ustawy zasadnym było pozbawienie A. M. uprawnień kombatanckich zwłaszcza, iż strona nie wykazała, aby w jej przypadku zachodziły przesłanki określone w art. 25 ust. 2 pkt 2 zd. 2 warunkujące ich zachowanie.
Od powyższej decyzji A. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której konsekwentnie podkreślał swoją działalność w okresie okupacji w oddziale [...], wskazując konkretne okoliczności potwierdzone w opinii skarżącego dowodami przez niego przedstawionymi już w toku postępowania, akcentując fakt, iż okoliczności te wskazywał już w okresie ubiegania się o uprawnienia przed [...] kiedy mogło mu to zaszkodzić.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Przedmiotową skargę należało uwzględnić nie tylko ze względu na zarzuty w niej zawarte, ale również biorąc pod uwagę okoliczności, które należało rozważyć z urzędu.
Na wstępie wskazać należy, że w myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, a więc innymi słowy, zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).
Stosownie do treści art. 134 § 1 cyt. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W przedmiotowej sprawie przytoczenia wymaga również przepis art. 153 p.p.s.a. stanowiący, że zarówno ocena prawna jak i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu, jeżeli sprawa była już uprzednio przedmiotem takiego rozstrzygnięcia, wiążą zarówno ponownie rozpatrujący sprawę organ administracji jak i sąd.
Rozpatrując skargę w tak zakreślonej kognicji, sąd doszedł do przekonania, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone przez organ z naruszeniem przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, co w myśl wskazanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. skutkować winno uchyleniem decyzji.
Jak podniósł to już sąd rozpoznający poprzednią skargę, w motywach wyroku z dnia z dnia 7 maja 2003r. w sprawie sygn. akt II SA/Ka 1644/01, w postępowaniu weryfikacyjnym, prowadzonym na podstawie art. art. 25 ust.2 pkt 2 ustawy o kombatantach i niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego,ciężar dowodzenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia spoczywa na organie, co winno w szczególności skutkować zbadaniem okoliczności podnoszonych przez skarżącego zmierzających do wykazania faktów uzasadniających tytuł do uprawnień kombatanckich oraz pouczeniem skarżącego o konieczności ich wykazania.
Sąd wskazał na konieczność oceny i ustosunkowania się do treści dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a prezentowanych przez skarżącego już w okresie ubiegania się o uprawnienia przed [...] w [...] a potwierdzonych oświadczeniem W. L. z [...]. Zalecono uzupełnienie materiału dowodowego w naprowadzonych kierunkach i dokonanie pełnych ustaleń faktycznych i prawnych w myśl art. 107 § 3 k.p.a.
Podkreślić przy tym wypada, że organ nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia takiegoż postępowania zgodnie ze standardami wyznaczonymi przez art. 7 i 77 k.p.a. Tak też wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 lipca 2001r. sygn. VSA 3431/00, opublikowanym ONSA 2002/3/131.
W ocenie sądu, organ nie wykonał należycie zaleceń zawartych w wyroku z dnia 7 maja 2003 r., do czego był zobligowany po myśli art. 153 p.p.s.a. W szczególności nie można w powyższym kontekście uznać za wystarczające stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że oświadczenie W. L. w ocenie organu budzi wątpliwości, gdyż świadek nie przedstawił żadnych dowodów na potwierdzenie swojej przynależności do [...]. Organ nie przywołał przy tym żadnej podstawy prawnej, która taki obowiązek nakłada. O ile nawet organ uznał, że przedstawiony przez skarżącego dowód, budzi wątpliwości, to winien te wątpliwości wyjaśnić przy użyciu środków dostępnych przepisami k.p.a. (art. 75 § 1 i 86 kpa).
Należy przy tym podkreślić, że oświadczenie W. L. pochodzi z [...] i znajduje się w aktach sprawy od [...]. Tymczasem skarżący nie został prawidłowo w myśl art. 9 k.p.a. pouczony, o okolicznościach jakie mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo organu z dnia [...] ogólnikowo wzywające "do nadesłania (...) wszelkich wiarygodnych dokumentów mogących potwierdzić podnoszoną działalność w [...]". Odnosząc się natomiast do treści omawianego dokumentu nie sposób nie zauważyć, że poza oświadczeniem W. L. zawiera on jeszcze potwierdzenie tychże danych przez A. I., wskazującego swój pseudonim i jednostkę oraz pieczęć i adnotację oddziału [...], co uszło uwadze organu. Organ nie odniósł się również do faktu, ze skarżący prezentował okoliczności dotyczące działalności w [...] już w życiorysie z [...] i deklaracji członkowskiej, na co zwrócił uwagę sąd w uzasadnieniu wyroku z dnia 7 maja 2003 r., a także akcentował konsekwentnie skarżący podnosząc, że deklarował tę działalność jeszcze wtedy, gdy mogło mu to zaszkodzić.
W uzasadnieniu organ podniósł natomiast, że [...] w B. – B. nie dał wiary twierdzeniom strony odnośnie przynależności do ruchu oporu i nie przyznał stronie uprawnień kombatanckich z tego tytułu. Tymczasem wskazana okoliczność nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Brak jest w aktach sprawy jakiegokolwiek dokumentu na tę okoliczność. Organ wskazał również, że w materiałach IPN nie znaleziono żadnej wzmianki na temat przynależności do [...] w okresie okupacji. Podkreślić jednak należy, iż brak zasobów archiwalnych nie może przesądzać o pozbawieniu uprawnień (vide: wyrok NSA z dnia 11 marca 1999r. V SA 1813/98, ONSA 2000/1/35), a szczególnie w sytuacji, gdy strona dysponuje jakimiś, choćby szczątkowymi dowodami swojej działalności zważywszy, że badaniu i ocenie podlegają zdarzenia sprzed ponad 60 lat.
Należy więc podchodzić ze szczególną i należytą starannością do wszelkich dowodów prezentowanych przez stronę mając na względzie, w myśl art. 9 k.p.a., aby strona, również z powodu wieku i stanu zdrowia, nie poniosła szkody na skutek nieznajomości prawa, bądź też nieumiejętności dowodzenia istotnych dla siebie faktów. W tymże kontekście, jako lakoniczne i pochopne należy ocenić również stwierdzenie organu, odnoszącego się do pisma skarżącego z dnia [...], w którym strona podaje nowe okoliczności, a którym organ nie dał im wiary, bo są sprzeczne z przesłuchaniem strony pod odpowiedzialnością karną. Zważyć jednak należy, jak podniesiono to już wyżej, że rolą organu jest wszechstronne wyjaśnienie wszelkich okoliczności sprawy w myśl art. 7 i 77 k.p.a., czemu nie uczyniono zadość. Wskazane pismo strony i okoliczności w nim podane należało rozważyć w kontekście art. 78 k.p.a.
Podkreślić należy również, że w myśl art. 107 § 3 k.p.a., jeżeli organ odmawia wiarygodności przedstawionym dowodom, to winien wskazać na jakiej podstawie lub też z jakich przyczyn to czyni. Nie wystarcza bowiem, stosownie do treści powołanego przepisu, lakoniczne stwierdzenie, że dowód nie jest wiarygodny a w szczególności, gdy stwierdzenie takie staje się podstawą odmowy uwzględnienia żądania strony.
Rozpoznając ponownie sprawę organ winien wyjaśnić wszelkie okoliczności sprawy istotne dla rozstrzygnięcia o żądaniu strony, stosownie do zaleceń sądu zawartych w motywach wyroku z dnia 7 maja 2003 r. i w myśl przytoczonych wyżej wskazówek oraz umotywować rozstrzygniecie stosownie do wymogów przepisu art. 107 § 3 k.p.a.
Wskazane uchybienia uzasadniają, zdaniem sądu, uchylenie zaskarżonej decyzji na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania od organu na rzecz skarżącego, orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.