Uzasadnienie
Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił T.K. odroczenia terminu płatności należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego określonych decyzją z dnia [...] na rzecz osoby uprawnionej O.M. W uzasadnieniu decyzji przywołano wpierw unormowania prawne dotyczące zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, a następnie wskazano, że decyzją z dnia [...] zobowiązano stronę do zwrotu tych należności, natomiast pismem z dnia [...] wystąpiła ona o odroczenie terminu płatności. Wniosek ten uzasadniła tym, że jest osobą bezdomną i mieszka w Ośrodku [...] i nie posiada żadnego majątku. Obecnie uczy się w liceum dla dorosłych i pracuje dorywczo oraz ma na utrzymaniu syna z aktualnego związku.
Nadto z uwagi na zły stan zdrowia poddawany jest leczeniu, a choroba utrudnia mu znalezienie odpowiedniego zatrudnienia. W dalszej części uzasadnienia organ przedstawił sytuację osobistą i dochodową strony oraz partnerki strony K.J. Stwierdził również, że strona od lat nie reguluje swoich należności względem osób uprawnionych, a mianowicie wobec M.R. oraz O.M. Następnie organ przedstawił własne działania zmierzające do zapewnienia stronie czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu, w tym dotyczące wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika. Odnosząc się do żądania strony organ wskazał, że brak stałego miejsca zamieszkania, brak odpowiedniego wykształcenia oraz stałej pracy jest sytuacją przejściową, co znajduje potwierdzenie w tym, że T.K. podjął działania zmierzające do uzupełnienia wykształcenia i podniesienia swoich kwalifikacji.
Z kolei stan zdrowia nie uniemożliwia stronie podjęcia zatrudnienia, a przedłożone zaświadczenie o zakazie dźwigania nie wyklucza starania się o pracę, zwłaszcza wobec faktu posiadania przez niego prawa jazdy kat. B. Ponadto nie legitymuje się on orzeczeniem o niepełnosprawności, na podstawie którego uznany zostałby za niezdolnego do podjęcia zatrudnienia. W podsumowaniu swoich rozważań organ stwierdził, że status materialny strony nie jest wysoki oraz jest we własnym zakresie poprawić swoją trudną sytuację materialną, nadto skoro strona jest w stanie spłacać zaciągnięty przez partnerkę kredyt to świadczy o tym, że powinna spłacać także ciążące na niej należności z tytułu zobowiązań alimentacyjnych.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się T.K., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji oraz wystąpił o ponowne przeanalizowanie jego sytuacji. Podkreślił, że obecnie przebywa w Ośrodku dla osób bezdomnych ma problemy ze zdrowiem i lekarski zakaz dźwigania, nadto zaznaczył, że wniosek złożył z uwagi na kontynuowanie nauki i podnoszenie kwalifikacji. Obecnie realizuje również program wychodzenia z bezdomności, który umożliwi mu uzyskanie mieszkania.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, w tym szczegółowo omówił uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji, a następnie odniósł się do sytuacji osobistej i dochodowej strony i w następstwie przeprowadzonej analizy doszedł do analogicznych wniosków jak organ pierwszej instancji. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przywołał przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, które wykorzystał przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, a następnie zamieścił stwierdzenie, że ustalony stan faktyczny nie wniósł do sprawy nowych istotnych elementów, które uzasadniałyby uwzględnienie wniesionego wniosku. Podkreślono, że w ramach tego postępowania bazowano na ustaleniach poczynionych w ramach wcześniejszego postępowania zmierzającego do umorzenia ciążących na stronie należności.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł T.K., który wystąpił o jej uchylenie jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W skardze tej zarzucił organom administracji naruszenie art. 7 w związku z art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na nieprzeprowadzeniu postępowania dowodowego w sposób prawidłowy, art. 8 tegoż Kodeksu poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie obywatela do władzy publicznej, art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez błędną jego wykładnię, art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez nie wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz art. 138 § 1 pkt 2 poprzez jego niezastosowanie. W motywach skargi zarzucono organom administracji oparcie się na materiale dowodowym zgromadzonym w ramach innego postępowania dotyczącego umorzenia ciążących na niej obowiązków alimentacyjnych, nadto organy te podejmowały decyzje w oparciu o niepełny materiał dowodowy i nie podjęły działań zmierzających do wyjaśnienia jego sytuacji osobistej i występujących okoliczności rzutujących na ocenę jego postępowania i zasadności złożonego wniosku.
Podkreślił, że organy administracji przy podejmowaniu rozstrzygnięcia oparły się na materiale zgromadzonym w ramach innego postępowania administracyjnego i wyciągnęli z niego odmienne wnioski niż miało to miejsce przy podejmowaniu decyzji w ramach pierwszego postępowania, a zatem odmiennie oceniły ten sam materiał dowodowy. Skarżący zakwestionował sposób wykładni art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów dokonywany przez organy administracji, a sprowadzający się głównie do odmiennej interpretacji zebranego materiału dowodowego w zależności od zgłaszanego przez niego żądania. Zdaniem skarżącego zamieszczona w decyzji organu odwoławczego podstawa prawna jest niewystarczająca i okoliczność ta wyczerpuje znamiona uwzględnienia wniesionej skargi. Nadto podkreślono, że poprzez niezastosowanie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego dopuszczono się jego naruszenia.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami.
Wniesiona skarga musiała zostać uwzględniona jednakże częściowo z innych powodów niż zostały przywołane w skardze. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie podkreślić, że Sąd orzekał wyłącznie na podstawie przedłożonych akt administracyjnych, jak również w polu widzenia miał akta administracyjne, którymi dysponował organ odwoławczy przy podejmowaniu swojego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe okoliczności przyjdzie odnieść się do treści art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ administracji w uzasadnieniu faktycznym powinien wskazać fakty, które uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny z powodu których innym dowodom odmówił mocy dowodowej. Innymi słowy uzasadnienie decyzji organu administracji musi być adekwatne do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.
W rozpatrywanej sprawie analiza przedłożonych Sądowi akt administracyjnych oraz treści uzasadnienia decyzji organów obu instancji pozwala stwierdzić, że między uzasadnieniem a zestawieniem akt jest daleko idąca dysproporcja. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że akta, którymi dysponuje Sąd nie zawierają żadnego dokumentu, pozwalającego odnieść się do informacji zamieszczonych przez organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Brak przedłożenia tychże akt możliwy byłby do usunięcia poprzez zwrócenie się do organu odwoławczego o ich przekazanie, jednakże w rozpatrywanej sprawie działanie takie zostało wykluczone tym, iż organ odwoławczy podejmował swoje rozstrzygnięcie również w oparciu o akta, którymi dysponował Sąd. Fakt ten wynika z pisma organu pierwszej instancji skierowanego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., mocą którego przekazywano odwołanie wraz z dołączonymi aktami administracyjnymi.
Z pisma tego, a pochodzącego z dnia [...] wynika, że przekazano łącznie 9 dokumentów, przy czym żaden z nich nie odnosił się do sytuacji osobistej i dochodowej skarżącego. Nadto z przedłożonych Sądowi akt nie wynika, aby organ odwoławczy występował do organu pierwszej instancji o przekazanie akt administracyjnych dotyczących sytuacji osobistej i dochodowej skarżącego. Oznacza to, że organ odwoławczy orzekał wyłącznie w oparciu o te akta, które otrzymał od organu pierwszej instancji wraz z odwołaniem. Skoro organ pierwszej instancji nie przekazywał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w K. akt dotyczących skarżącego, tym samym przyjdzie opowiedzieć się za stanowiskiem, że organ ten orzekał wyłącznie w oparciu o informacje zamieszczone w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji.
W konsekwencji przyjdzie uznać, że działania organów administracji publicznej wypowiadających się w rozpatrywanej sprawie wymykają się kontroli tutejszego Sądu, ponieważ Sąd ten nie jest w stanie zweryfikować materiału dowodowego, którymi te organy dysponowały, a tym samym nie jest w stanie odnieść się do tego, czy podjęte decyzje odpowiadają wymogom wynikającym z treści art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przedstawiona okoliczność wyczerpuje znamiona uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Na marginesie prowadzonych rozważań Sąd nie może odnieść się w sposób wiążący co do naruszenia postanowień art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ brak akt takiej możliwości nie daje, natomiast spojrzenie na to zagadnienie z innej perspektywy pozwala uznać, że w niniejszej sprawie takie naruszenie miało miejsce, ponieważ strona miała prawo oczekiwać, że organ odwoławczy podejmował będzie rozstrzygnięcie z wykorzystaniem pełnych akt administracyjnych, natomiast na tym etapie przy tym materiale dowodowym nie można stwierdzić w sposób wiarygodny, że organ odwoławczy tymi aktami dysponował.
Podnoszone przez skarżącego naruszenie postanowień art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, przy obecnym stanie akt administracyjnych nie jest możliwe do zweryfikowania, ponieważ nie dają one Sądowi możliwości oceny przyjętych przez organy administracji ustaleń. Natomiast podnoszony zarzut naruszenia art. 107 § 1 oraz art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego nie może zostać uwzględniony. Wbrew twierdzeniom skarżącego organ odwoławczy przywołał w sposób prawidłowy i pełny podstawę swojego rozstrzygnięcia, natomiast niezastosowanie w sprawie art. 138 § 1 pkt 2 tegoż Kodeksu wynikło z przyjętego rozstrzygnięcia, zatem i w tym zakresie nie można mówić o ich naruszeniu.
Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy przed organ pierwszej instancji, który winien zgromadzić pełen materiał dowodowy z możliwością posiłkowego wykorzystania materiału dowodowego zgromadzonego dla potrzeb postępowania o umorzenie należności ciążących na skarżącym, a następnie podjęcie stosownego rozstrzygnięcia.
Na marginesie niniejszych rozważań przyjdzie zwrócić uwagę skarżącemu, że podnoszone przez niego argumenty posiadają istotny charakter i powinny być brane pod uwagę przez organy administracji publicznej, jednakże skarżący winien mieć świadomość tego, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny, którego nie realizuje, co oznacza, że w różny sposób traktuje swoje dzieci i jedne uznaje za ważniejsze, gdyż stara się im zapewnić środki utrzymania, a inne całkowicie pomija, ponieważ jak wynika to z uzasadnień decyzji organów obu instancji od lat nie płaci ani alimentów ani nie pokrywa należności z funduszu alimentacyjnego.
Tym samym przerzucił na społeczeństwo ciążący na nim obowiązek utrzymania własnych dzieci. Zatem podejmowane przez skarżącego działania zmierzające do uregulowania własnej sytuacji osobistej zasługują na aprobatę, jednakże nie mogą one stanowić parawanu dla uwolnienia się od ciążących na nim obowiązków.
Z uwagi na przedstawione powyżej powody uchylenia poddanej kontroli decyzji organów administracji posiadające naturę procesową, zwalniają Sąd od prowadzenia rozważań o charakterze merytorycznym.
Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.
sw