Uzasadnienie
R. R. (dalej też jako "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, za pośrednictwem organu administracji, skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (w skrócie: "SKO"), opisaną w rubrum nin. postanowienia. Zaskarżoną decyzją, SKO uchyliło w całości decyzję Burmistrza [...] z [...] lipca 2016 r. nr [...] i orzekło o ustaleniu dla Skarżącego opłaty za pobyt matki w Domu Pomocy Społecznej [...], w wysokości:
- a) 231,59 zł za okres od 21 lipca 2016 r. do 31 lipca 2016 r.,
- b) 652,66 zł miesięcznie, poczynając od 01 sierpnia 2016 r.
Nadto SKO określiło termin zapłaty tak ustalonych należności w ten sposób, że należność za pobyt do końca listopada 2016 r. Skarżący winien zapłacić do 15 grudnia 2016 r., natomiast należności miesięczne poczynając od 01 grudnia 2016 r. – do 15. dnia każdego miesiąca, na rachunek bankowy wskazany w decyzji.
Decyzja organu I instancji także ustalała odpłatność Skarżącego za pobyt matki w DPS, z tym że w jednakowej wysokości 652,66 zł począwszy od lipca 2016 r.
W skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący napisał, że nie posiada środków finansowych umożliwiających dobrowolne wykonanie zaskarżonej decyzji i dlatego występuje z wnioskiem. Ocenił, że przymusowe wykonanie decyzji może doprowadzić do drastycznego pogorszenia sytuacji bytowej czteroosobowej rodziny. Powstanie kolejne obciążenie, z tytułu kosztów postępowania egzekucyjnego. Wszczęcie postępowań egzekucyjnych wobec kredytobiorcy jest przez banki uznawane za istotne pogorszenie warunków zdolności płatniczej. Na taką okoliczność banki zastrzegają sobie uprawnienie do zaostrzenia warunków umowy kredytowej, a nawet prawo do jej wypowiedzenia.
Skarżący podkreślił, że zawierając umowę kredytu na budowę domu nie mogli z żoną przewidzieć, iż znajdą się w tak złej sytuacji finansowej i zostaną dodatkowo obciążeni wysoką opłatą miesięczną wynikającą z decyzji SKO. Żadna z kalkulacji nie uwzględniała tak wysokiego obciążenia miesięcznego. Jeśli więc dojdzie do utraty zdolności kredytowej i nastąpi wypowiedzenie umowy przez bank, to nie tylko nastąpi niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody, czy skutków trudnych do odwrócenia, ale wręcz nastąpi realne zagrożenie dla dalszej egzystencji rodziny.
Skarżący ocenił, że konieczność uiszczenia w terminie do 15 grudnia kwoty 3.494,89 zł spowoduje, iż rodzina nie będzie posiadała środków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Nie posiada z żoną żadnych oszczędności. Miesięczny dochód w rodzinie kształtuje się na poziomie ok. 6.800 zł, jednakże całość dochodów rodziny pochłaniają bieżące koszty utrzymania, a najbardziej znaczącym obciążeniem finansowym są kredyty hipoteczne zaciągnięte na budowę domu jednorodzinnego, w którym wszyscy zamieszkują. Skarżący załączył zestawienie bieżących kosztów ponoszonych na utrzymanie rodziny. Po odliczeniu stałych wydatków, do dyspozycji czteroosobowej rodziny pozostaje kwota w wysokości ok. 2.000 zł. Środki te są przeznaczane na koszty związane z wyżywieniem, zakupem środków czystości, lekarstw, odzieży, jak również na koszty dot. komunikacji, utrzymania samochodu, ubezpieczeń, koszty wizyt u lekarzy specjalistów, wydatki na święta.
Skarżący podkreślił, że w związku z trwającym tzw. sezonem grzewczym, ponoszą większe wydatki na opał, a w kolejnych miesiącach nastąpi jeszcze ich wzrost. Na przełomie października i listopada zakupili już tonę węgla, której koszt wyniósł 750 zł, a potrzebne będą łącznie na sezon min. 3 tony. Najistotniejsze są koszty związane z utrzymaniem, wychowaniem i edukacją dwójki dzieci. Starsza córka uczy się w obecnie w czwartej klasie [...], czteroletni syn jest przedszkolakiem. Rodzice ponoszą koszty związane m.in. z wynajmem pokoju w [...] (700 zł), dojazdów (200 zł).
Skarżący podkreślił, że wszystkie wolne środki przeznaczają na rozwój i wychowanie dzieci. W zaistniałej sytuacji staną przed wyborem, czego odmówić dzieciom – kupna zabawki, książek, materiałów dodatkowych do nauki, czy nie zapłacić bieżących rachunków lub rat kredytu.
W bieżącym roku szkolnym córka zakończy naukę w liceum i będzie ubiegać się o przyjęcie do Łódzkiej Szkoły Filmowej, na Wydział [...]. Płatne jest złożenie aplikacji o przyjęcie na tą uczelnię. Dla kandydatów na uczelnię będą organizowane zajęcia konsultacyjne od ok. lutego 2017 r. Udział w tych zajęciach polega na przygotowywaniu prac z wybranej dziedziny i jest konieczny do tego, ażeby przystąpić do konkursu. Konieczne będą więc również wydatki na materiały fotograficzne oraz niezbędny sprzęt, wydatki na podróż i powrót, wyżywienie poza domem, noclegi. Obecnie córka osiąga bardzo wysokie wyniki w nauce i w opinii nauczycieli ma duże szanse, że może zostać przyjęta do tak renomowanej szkoły wyższej. Skarżący nie wie, jak wytłumaczyć córce, że muszą opłacić pobyt babci ok. 180 km od domu, w sytuacji, gdy mieszkanie dla niej przygotowane stoi puste.
Skarżący podkreślił, że rozpoczynając budowę domu przewidzieli z żoną samodzielną część mieszkalną dla matki. Powyższe rozwiązanie budowlane miało duży wpływ na wielkość wybudowanego domu, a co za tym idzie – i na wysokość zaciągniętego kredytu, który spłacać będzie jeszcze kilkanaście lat. Dom wymaga nakładów finansowych, na wykończenie. Na dzień dzisiejszy remontu wymaga już część dachu. W roku 2007 z uwagi na wysoki kosz dachówki, dach domu pokryty został tzw. gontem. Jednak ten materiał nie jest trwały i jeśli w odpowiednim czasie nie przystąpi się do naprawy, istnieje duże ryzyko powstania znaczącej szkody, w wyniku zawilgocenia budynku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania (art. 61 § 3 P.p.s.a.).
Przesłankami zastosowania instytucji wstrzymania wykonania decyzji jest możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wynikających z wykonania danego aktu lub czynności. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające zastosowanie powołanej instytucji, spoczywa wyłącznie na wnioskodawcy. Sąd musi mieć wiedzę o okolicznościach przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu lub czynności, jak również możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę.
W ocenie Sądu, Skarżący nie wykazał wystąpienia okoliczności, które mogłyby przemawiać za koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w przedmiocie opłaty za pobyt jego matki w domu opieki społecznej. Sąd zaznacza, że Skarżący dołączył do wniosku zestawienie miesięcznych wydatków, na kwotę 4761,60 zł i napisał w skardze, że nie posiada z żoną żadnych oszczędności. Do skargi zostały dołączone zawiadomienia o najbliższej spłacie kredytu / pożyczki, faktura za prąd i potwierdzenie przelewu płatności tej faktury, dokument kasowy wystawiony przez przedszkole syna, legitymacja szkolna potwierdzająca, że córka Skarżącego jest uczennicą liceum opisanego we wniosku, bilety kolejowe na trasie [...] i [...], faktura zakupu kotła grzewczego sprzed dwóch lat (z datą wystawienia: 07 listopada 2014 r.), na zakup którego Skarżący, jak wspomniał we wniosku, otrzymał kredyt konsumencki.
Sąd stwierdza, że wniosek, chociaż obszerny i udokumentowany, nie jest jednak wyczerpujący, co uniemożliwiło Sądowi sprawdzenie wiarygodności wszystkich podnoszonych przez stronę twierdzeń oraz zweryfikowanie, czy wykonanie decyzji rzeczywiście odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku Skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki.
Skarżący nie przedstawił pełnej informacji o posiadanym majątku i środkach finansowych, informacji o rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych (stan bieżący konta, dane o wpływach i wypłatach z kont), ewentualnym aktualnym zadłużeniu. Brak przy tym podstaw, aby żądać od Sądu poszukiwania argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania aktu za samą stronę, która wszystkich koniecznych danych nie przedstawiła na poparcie wniosku.
Sąd podkreśla przy tym, że możliwość wyegzekwowania należnej kwoty, sama w sobie nie stanowi wystarczającej przyczyny wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności jest dolegliwością finansową, wpływającą w określony sposób na funkcjonowanie zobowiązanego do zapłaty. Sąd w pełni podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 11 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2046/16 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl, w skrócie: "CBOSA") – także wydanym w związku z odpłatnością za umieszczenie krewnej w DPS – że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi.
Obowiązkiem wnioskodawcy jest wykazanie, że na skutek zapłaty spornej kwoty grozi szkoda, której rozmiary przekraczają zwykłe następstwa zapłaty, bądź też, że do odwrócenia skutku wykonania zaskarżonej decyzji nie wystarczy zwrot zapłaconej dobrowolnie bądź wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami (por. postanowienie NSA z 20.05.2014 r., II GSK 1020/14, CBOSA). Tego rodzaju okoliczności nadzwyczajne nie wynikają z wniosku Skarżącego.
Należy jednocześnie podkreślić, że badając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji sąd administracyjny nie ocenia prawidłowości wydania tej decyzji, w aspekcie jej zgodności z prawem, ale jedynie bada czy występuje prawdopodobieństwo wystąpienia następstw w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jakie może wywołać wykonanie danego aktu lub czynności.
Kierując się powyższym, Sąd uznał, że wniosek Skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym bardziej, że, jak wynika z akta sprawy, już organ I instancji ustalił odpłatność Skarżącego za pobyt matki w DPS – w wysokości 652,66 zł, począwszy od lipca 2016 r. Organ wyższego stopnia wprawdzie uchylił tą decyzję w całości i orzekł co do istoty sprawy, ale w praktyce decyzja kasacyjna została wydana na korzyść Skarżącego, bowiem SKO zmniejszyło opłatę za lipiec 2016 r. (opłaty za późniejsze miesiące pozostawiło zaś bez zmian) Nadto organ wyższego stopnia odroczył o ponad trzy miesiące płatność za miesiące lipiec–grudzień 2016 r., niewątpliwie ułatwiając w ten sposób Skarżącemu zarówno zgromadzenie środków finansowych, jak i zabezpieczenie kolejnych płatności w budżecie rodziny. Nie zachodzi więc sytuacja, w której Skarżący zostałby zaskoczony decyzją ustalającą płatność i zawierającą krótki termin na jej zrealizowanie.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.