Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Burmistrz G. odmówił I.T. przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na córki N.T. i P.T. W uzasadnieniu stwierdzono, że Strona złożyła wniosek o ustalenie prawa dnia [...] września 2005 r. Wraz z mężem wychowuje dwoje dzieci; w 2004 r. miesięczny dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł, spełniając ustawowe kryterium dochodowe (art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. 228/03/2255 ze zm.). Organ I instancji uznał, że Wnioskodawczyni nie spełnia warunku z art. 1 ust. 3 uśr, zgodnie z którym świadczenia rodzinne przysługują osobom które zamieszkują na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 1 roku przed złożeniem wniosku. Strona oświadczyła, że w okresie od [...] maja 2005 r. do [...]lipca 2005 r. przebywała poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w celach zarobkowych i tym samym nie spełnia wyżej owego warunku.
W odwołaniu od decyzji Strona wyjaśniła, że wyjazd za granicę wymusiły warunki materialne rodziny. Decyzję oceniła jako krzywdzącą wobec faktu, że stara się na własną rękę poprawić sytuację finansową rodziny zamiast korzystać z zapomóg. Zaznaczając, że jako młode małżeństwo urządzają się od podstaw a dochody z pracy za granicą pomagają rodzinie jedynie przetrwać, wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy.
Decyzją z dnia [...] listopada 2005 r. nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, dochód na osobę w rodzinie Strony nie przekroczył kryterium dochodowego (art. 5 ust. 1 uśr). Zarazem stwierdzono, że organ I instancji orzekł prawidłowo odmawiając przyznania zasiłku rodzinnego Stronie, która spełniła warunku przebywania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres 1 roku przed złożeniem wniosku (art. 1 ust. 3 uśr).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I.T. oceniła decyzje organów obu instancji jako krzywdzące. Podkreślając, że rodzina nie jest w stanie utrzymać się z posiadanego gospodarstwa rolnego wskazała, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Stwierdziła, że argument nieprzebywania na terytorium kraju wynika tylko z tego, że w stosownym oświadczeniu napisała prawdę.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga okazała się zasadną.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153/02/1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości – w szczególności- przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia, czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne. W przedmiotowej sprawie decyzje wydane w obu instancjach były wadliwe z uwagi na naruszenie przepisów prawa materialnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Jako podstawę prawną odmowy przyznania wnioskowanych świadczeń organy obu instancji powołały art. 1 ust. 3 uśr, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2005 do dnia 13 stycznia 2006 r. Zgodnie z tym przepisem świadczenia rodzinne przysługują osobom, o których mowa w ust. 2 pkt 1 i 2 (obywatelom polskim, cudzoziemcom posiadającym obywatelstwo państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego) jeżeli przebywają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 1 roku przed złożeniem wniosku oraz przez okres zasiłkowy, w którym otrzymują świadczenia rodzinne. Ustawodawca posłużył się dwoma kryteriami – przebywania i zamieszkiwania na terytorium RP.
Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę nie podziela wykładni wskazanego przepisu, która została przyjęta przez rozpatrujące sprawę organy administracji publicznej. W ocenie Sądu, przy wykładni tego przepisu należy skorzystać ze sposobu rozumienia pojęcia zamieszkiwania, które wynika z regulacji zawartej w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. 16/64/93 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jak wskazuje się w orzecznictwie "o stałości pobytu osoby fizycznej na danym terytorium decyduje przede wszystkim takie przebywanie tej osoby, które ma cechy założenia tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów" (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 listopada 1975 r.- sygn. III CRN 53/75- OSNC 10/ 76/218). Dla prawidłowego ustalenia miejsca zamieszkania danej osoby koniecznym jest wskazanie, gdzie mieści się centrum jej spraw życiowych. W rozpatrywanej sprawie, mimo półtoramiesięcznego wyjazdu poza terytorium RP, miejsce zamieszkania Skarżącej nie uległo zmianie i pozostało na terytorium RP.
Brak podstaw do tego, by kategorię przebywania rozumieć w tym wypadku odrębnie od przebywania, stanowiącego element konstrukcyjny pojęcia zamieszkiwania. W uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych- Dz.U. 267/05/2260, która między innymi usunęła z dniem 14 stycznia 2006 r. z art. 1 ust. 3 uśr, pojęcie przebywania, ustawodawca wskazał, że "Zrezygnowano z kryterium "przebywania" na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z uwagi na to, że pojęcie przebywania zawiera się w pojęciu "zamieszkiwania". Owa nowelizacja miała na celu jedynie usunięcie wątpliwości interpretacyjnych i potwierdzenie dotychczasowego stanu rzeczy, nie zaś wprowadzenie nowości normatywnej.
Tym samym wykładnia art. 1 ust. 3 uśr koncentrować się musi na pojęciu zamieszkiwania, a to oznacza konieczność analizowania stanu faktycznego sprawy pod kątem ewentualnego przeniesienia centrum spraw życiowych przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczeń rodzinnych.
W przedmiotowej sprawie treść oświadczenia złożonego przez Skarżącą uprawnia do uznania, że centrum jej spraw życiowych nie uległo zmianie w następstwie wyjazdu do pracy sezonowej poza granice RP. Należy przy tym zauważyć, że praca sezonowa jest pracą czasową- jest odwrotnością pracy stałej.
Ustawodawca w art. 3 ust. 1 uśr zawarł definicję dochodu. Zgodnie z art. 3 pkt 1 lit. c myślnik 10, w skład dochodu- w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy- zalicza się również należności ze stosunku pracy osób fizycznych, mających miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przebywających czasowo za granicą... Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji zobligowany jest rozpatrzyć wniosek Skarżącej o przyznanie przedmiotowych świadczeń, uwzględniając wskazania wynikające z treści niniejszego wyroku i zgodnie z pkt 3 ust. 1 lit. c uśr, uwzględniając wszystkie dochody, w tym również dochody uzyskane za granicą Rzeczypospolitej Polskiej.
Za taką wykładnią art. 1 ust. 3 uśr opowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w prawomocnych wyrokach z dnia: 18 października 2006 r.- sygn. IV SA/Po 1012/05, 8 listopada 2006 r.- IV SA/Po 6/06, jak i Minister Pracy i Polityki Społecznej w odpowiedzi na wystąpienie Rzecznika Praw Obywatelskich (omówionej przez Danutę Frey w artykule "Wyjazd za granicę nie przekreśla uprawnień"- Rzeczpospolita z 22.12.2005 r.- C 5). Minister stwierdził, że krótki pobyt za granicą, nawet w celach zarobkowych, nie powinien powodować utraty prawa do świadczeń rodzinnych; tylko definitywne opuszczenie Polski, a nie krótkotrwałe wyjazdy zagraniczne, pozbawia prawa do tych świadczeń.
Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm.) należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzją oraz poprzedzającą ją decyzję. Przepisu art. 152 powołanej ustawy nie zastosowano z uwagi na negatywny charakter zaskarżonego rozstrzygnięcia.
/-/ I. Kucznerowicz /-/ M. Dybowski /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak
AT