Uzasadnienie
A. S. (dalej skarżąca) reprezentowana przez adwokata, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej WSA) w dniu 16 kwietnia 2012r. skargę na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w P. (dalej organ II instancji) z dnia (...) r., nr (...), znak (...) (dalej decyzja z dnia (...) r.), utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w P. (dalej organ I instancji) z dnia (...) r., nr (...), znak (...) (dalej decyzja z dnia (...) r.), o opróżnieniu lokalu mieszkalnego przy ul. B (...) m. (...) w P. przez skarżącą, P. D. K., Z. S., w terminie 30 dni od doręczenia decyzji. Skarżąca zaskarżyła decyzję z dnia (...) r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia (...) r. w całości zarzucając naruszenie:
- 1) art. 107 §1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa),
- 2) art. 176 oraz art. 188 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. 2010 r., nr 79. poz. 523 ze zm., dalej usw).
Mając na uwadze sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie decyzji z dnia (...) r. oraz poprzedzającej ja decyzji z dnia (...) r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że podstawą wydania decyzji z dnia (...) r. było ustalenie przez organ I instancji, że sama skarżąca, jak i pozostałe wymienione w tej decyzji osoby nie należą do grona osób uprawnionych, wymienionych w art. 176 usw.
Zdaniem skarżącej, decyzja z dnia (...) r. nie spełnia wymogów określonych w art. 107 §1 kpa, ponieważ nie wskazano w niej daty wydania. Twierdzenie organu, że w aktach sprawy znajduje się egzemplarz datowany na dzień (...) r. jest całkowicie gołosłowne, ponieważ nie wyjaśnia się dlaczego pozostałe egzemplarze daty nie zawierają.
Zdaniem skarżącej, zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy zawiera zasadniczą sprzeczność. Jak wynika z pisma z dnia (...) r. skierowanego przez Naczelnika Aresztu Śledczego w P. do Spółdzielni Mieszkaniowej J. w P. "skarżąca ma prawo do zajmowania lokalu mieszkalnego przy ul. B. (...). Także w notatce z dnia (...) r. (w aktach sprawy) mowa jest o lokalu przy ul. B. (...) (przydzielonym A.S. z domu O.).
Zaskarżona decyzja wskazanej sprzeczności nie wyjaśnia. Stwierdza się natomiast całkowicie gołosłownie, że skarżąca zajmuje przedmiotowy lokal bez tytułu prawnego. Odwoływanie się do treści art. 176 usw jest całkowicie nieuzasadnione, ponieważ przepis ten stanowi jedynie podstawę dla ustalenia przysługującej funkcjonariuszowi powierzchni mieszkaniowej, nie stanowi natomiast podstawy do ustalenia prawa do zamieszkiwania w przedmiotowym mieszkaniu.
Skarżąca podkreśliła, że podstawę do zamieszkiwania w przedmiotowym mieszkaniu stanowi przydział lokalu mieszkalnego nr (...) z dnia (...) r. wydany przez Spółdzielnię Mieszkaniową Lokatorsko Własnościową,,J." w P., z którego treści jednoznacznie wynika, że przydział mieszkania następuje na warunkach lokatorskiego prawa do lokalu na podstawie §14 Statutu Spółdzielni. W tym stanie jedynie prawo spółdzielcze i wydany na jego podstawie statut spółdzielni stanowić mogą podstawę stosunku skarżącej do przedmiotowego lokalu, nie zaś decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w P. (k. 4-6 akt sądowych).
W odpowiedzi na skargę z dnia (...) r., nr (...), Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. wniósł o jej oddalenie.
W uzasadnieniu organ II instancji zauważył, że skarżąca nie poparła jakimkolwiek dowodem twierdzenia, że doręczony Jej egzemplarz decyzji z dnia (...) r. nie ma oznaczenia daty wydania decyzji. Poza tym, brak oznaczenia dnia wydania decyzji nie wpływa na jej ważność i nie pozbawia pisma charakteru decyzji administracyjnej, ponieważ może on zostać uzupełniony w drodze sprostowania decyzji. Wada ta, o ile w ogóle wystąpiła, nie stanowi podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Odnosząc się do zarzutu, dotyczącego stwierdzenia zajmowania lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego organ II instancji podniósł, że argumentacja skarżącej jest całkowicie chybiona i stanowi ona powielenie twierdzeń podniesionych już wcześniej, przy skardze wszczynającej postępowanie o sygn. IV SA/Po 489/11. Tę zaś argumentację WSA uznał już na bezzasadną, co odzwierciedlono w uzasadnieniu do wyroku z dnia 25 października 2011 r. Jak wynika z uzasadnienia, podstawą uchylenia decyzji o opróżnieniu lokalu mieszkalnego był jednie brak formalny w postaci niedoręczenia decyzji wszystkim stronom postępowania, a nie błędy merytoryczne. W uzasadnieniu Sąd wskazał wyraźnie, że skarżąca nie wykazała uprawnień do renty rodzinnej po ojcu, a zatem zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz.U. 2004 r., nr 8, poz. 67 ze zm.) nie wykazała uprawnienia do zajmowania lokalu mieszkalnego po zmarłym funkcjonariuszu (k. 8-9 akt sądowych).
Podczas rozprawy odbywającej się dnia 26 lipca 2012 r. pełnomocnik skarżącej okazał Sądowi oryginały decyzji nr (...), które to miała otrzymać skarżąca i jej syn, P.K., składając ich kserokopie do akt sprawy (k. 43 akt sądowych).
Postanowieniem z dnia 26 lipca 2012r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę A.S. uzasadniając swe rozstrzygnięcie tym, że w sprawie miały zastosowanie przepisy usw, która weszła w życie w dniu 13 sierpnia 2010 r. a obecnie obowiązująca usw wprowadziła odmienne od dotychczasowych rozwiązania prawne w zakresie rozstrzygania spraw z zakresu stosunku służbowego funkcjonariuszy Służby Więziennej, ograniczające kognicję sądów administracyjnych w tych sprawach. W art. 220 usw, ustawodawca w jednoznaczny sposób przesądził o kognicji sądu właściwego w sprawach z zakresu prawa pracy, w odniesieniu do spraw z zakresu stosunku służbowego, za wyjątkiem spraw wymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1-2 usw. W art. 218 ust. 1 usw, ustawodawca stanowi o sprawach dotyczących zwolnienia ze służby, przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, zawieszenia w czynnościach służbowych.
Art. 219 ust. 1 usw stanowi o sprawach wynikających z podległości służbowej. Z uwagi na to, że rozpoznawana sprawa nie zawiera się w katalogach spraw o których stanowi art. 218 ust. 1 usw i w art. 219 ust. 1 usw, wobec jednoznacznego brzmienia art. 220 usw, właściwym do jej rozpoznania jest sąd powszechny.
W skardze kasacyjnej od tego orzeczenia Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. domagał się uchylenia postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania zarzucając m. in. naruszenie art. 217 ust.2 i art.218 oraz 220 usw poprzez błędne uznanie, że sprawa o opróżnienie lokalu mieszkalnego jest sprawą ze stosunku służbowego, o której mowa w art. 217 ust. 2 usw, a decyzja w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego nie podlega kognicji sądów administracyjnych.
Postanowieniem z dnia 30 listopada 2012r., na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej NSA) uchylił zaskarżone postanowienie.
W uzasadnieniu NSA uznał, że zarzuty skargi kasacyjnej są zasadne, przyznając jednocześnie, że obecnie obowiązująca ustawa o Służbie Więziennej nieco odmiennie niż poprzednio uregulowała kwestię sposobu orzekania w sprawach funkcjonariuszy tej służby dotyczących ich potrzeb mieszkaniowych. Ustawodawca wskazał w rozdziale dotyczącym kwestii mieszkaniowych rodzaje spraw, które załatwiane winny być w formie decyzji administracyjnych. Sprawy te dotyczą między innymi opróżnienia lokalu mieszkalnego (art. 188 ust. 1 usw). W innych sprawach, np. prawa do uzyskania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania (art. 178 usw) ustawodawca nie wskazał wprost, w jaki sposób sprawy te winny być załatwiane. Nie określił więc, tak jak w przypadku innych przepisów omawianej ustawy (art. 172, art. 181 ust. 1, art. 182 ust. 6, art. 188 ust. 1 i art. 190 usw) – że w tego rodzaju sprawach organ wydaje decyzję administracyjną.
Dalej NSA stwierdził, że mając na względzie racjonalność ustawodawcy oraz brak przepisu szczególnego w usw przewidującego możliwość wniesienia pozwu do sądu powszechnego stanowiącego odwołanie się od decyzji administracyjnej – należy stwierdzić, że w sprawach, w których w ustawie o Służbie Więziennej przewiduje się wydanie decyzji administracyjnej – stronie przysługuje skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Ponadto Sąd ten wskazał, iż przepis art. 220 ustawy określający, że spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy – w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2) rozpatruje sąd powszechny, należy wykładać w powiązaniu z art. 217 ust. 1 i 2 ustawy, który precyzuje nie tylko pojęcie "sprawy ze stosunku służbowego", ale również określa sposób jej załatwienia przez przełożonego (w formie pisemnej); oba przepisy znajdują się w tym samym rozdziale i wzajemnie się uzupełniają.
Konkludując NSA stwierdził, że unormowania zawarte w art. 220 usw nie mają zastosowania do spraw, w których rozdziale 18 tej ustawy przewidziano wydanie rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej. Jej adresat uprawniony jest zatem do wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, co ma miejsce w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy, przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
W myśl art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.
Mając na uwadze powyższe, kierując się oceną prawną i wskazaniami Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonymi w postanowieniu z dnia 30 listopada 2012r. i materiałem zgromadzonym w sprawie – należało uznać, że skarga nie jest uzasadniona.
Istotnym w sprawie jest, że przedmiotowy lokal położony w P. ul. B. (...) m (...), został przydzielony J.O., ojcu skarżącej, jako mieszkanie funkcyjne przez Okręgowy Zarząd Zakładów Karnych.
W mieszkaniu tym zamieszkiwali poza funkcjonariuszem J. O., jego żona D. O.oraz dzieci A. O. i M. O. O tym, że lokal nr 1 przy ul. B. (...) pozostawał w zarządzie Służby Więziennej świadczą dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych.
Kwestie związane z przydziałem mieszkania w dacie otrzymania tego przydziału przez J. O. regulowały ustawa z dnia 10 grudnia 1959 r. w szczególności art. 29 ust. 1 (Dz. U. z 1975 r. nr 42 poz. 218 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 1964 r. w sprawie zasad i trybu przydzielania oraz opróżniania mieszkań służbowych przeznaczonych dla funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. z 1965 nr 5 poz. 19). To właśnie z § 5 ust. 3 przywołanego rozporządzenia wynikało, że "pisemna decyzja o przydziale (nakaz) stanowi podstawę do zajęcia lokalu, co nie wyłącza obowiązku stwierdzenia szczegółowo warunków i przedmiotu najmu w formie pisemnej z wynajmującym (administracja budynku) i uprzedniego uregulowania wpłaty kaucji (wkładu mieszkaniowego) oraz pokrycia kosztów urządzeń sanitarnych lub innych urządzeń, jeżeli obowiązek taki istnieje."
Ten przytoczony przepis stanowił podstawę do przydziału lokalu na warunkach prawa lokatorskiego - lokalu J. O. w spółdzielni mieszkaniowej. To, że pismem z dnia (...) r. (k. 27 akt administracyjnych) Rejonowy Areszt Śledczy potwierdzał prawo do zajmowania lokalu mieszkalnego przez A.O. – obecnie skarżącą nie pozostaje w sprzeczności z regulacjami prawnymi, bowiem w marcu (...) r. skarżąca nie miała jeszcze ukończonych 25 lat, a dzieciom uczącym się do ukończenia 25 roku życia przysługiwało prawo zamieszkania w lokalu – zgodnie z przepisem art. 176 pkt 2 usw.
Jest niespornym, że lokal mieszkalny po śmierci funkcjonariusza, czy funkcjonariusza - emeryta mogą zajmować osoby uprawnione do renty rodzinnej po funkcjonariuszu (vide: art. 29 ust. 2 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Więziennej oraz ich rodzin (tj. Dz. U. z 2004 r. nr 8 poz. 67 ze zm.) - jednakże skarżąca uprawnień do renty po ojcu nie wykazała.
Skarżąca nie podnosiła nawet, że posiada uprawnienia do renty rodzinnej po swoim ojcu jako funkcjonariuszu służby więziennej, nie wywiodła także swych praw z osobistych uprawnień w tym zakresie np. z powodu wykonywanej pracy lub stosunku służbowego.
Obecna ustawa o Służbie Więziennej z dnia 9 kwietnia 2010 r. (Dz. U. nr 79 poz. 523 ze zm.) w art. 188 ust. 2 stanowi, że "decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego wydaje się także (...) w przypadku zajmowania lokalu mieszkalnego o którym mowa w art. 177, przez funkcjonariusza lub członków jego rodziny albo inne osoby – bez tytułu prawnego."
Dalej ust. 3 przywołanego artykułu stanowi, że decyzję o opróżnieniu lokalu wydaje się w stosunku do wszystkich osób zamieszkałych w tym lokalu.
Zarówno zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżącej, jej pełnoletniemu synowi – P.K. oraz skarżącej jako przedstawicielce ustawowej małoletniej córki Z. S. (k. 109-111) i poświadczenia odbioru z (...) r. w aktach administracyjnych).
Nietrafny jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 107 § 1 kpa.
Oryginał decyzji z dnia 30 stycznia 2012r. zawiera datę jej wydania. Nieumieszczenie daty na odpisach decyzji, doręczonych stronom postępowania jest uchybieniem, jednak nie mającym wpływu na ważność samej decyzji. Została ona prawidłowo doręczona, a pełnomocnik skarżącej w przepisanym terminie wywiódł skargę do sądu.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.
MZ