Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2010 r. B. J. i M. J. zwrócili się do Wójta Gminy [...] o wymeldowanie E. Z. z miejscowości [...] (dawniej ul. [...]). Uzasadniając wskazali, że E. Z. - dziadek wnioskodawczyni, od 12 lat nie przebywa w miejscu zamieszkania. Wnioskodawcy wskazali, że są najemcami lokalu, przeprowadzili remont kapitalny, a w domu mieszkają za zgodą spadkobierców po M. Z. Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Wójt Gminy [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 139, poz. 993 ze zm., dalej ustawa o ewidencji ludności) wymeldował E. Z. z pobytu stałego z przedmiotowego lokalu. Uzasadniając wskazał, że zgodnie z oświadczeniem wnioskodawców E. Z. opuścił lokal gdyż potrzebował opieki po przebyciu choroby.
W związku z tym przebywał u swojej córki, w miejscowości [...], a następnie powrócił do [...], ale nie do przedmiotowego lokalu, tylko na ul. [...] - do domu swojej córki i zięcia. Obecnie zamieszkuje bez zameldowania u swego syna, także w miejscowości [...] ale przy ul. [...]. Organ I instancji przywołał ustalenia poczynione w toku postępowania, według których E. Z. dobrowolnie opuścił przedmiotowy dom w 1999 roku i nie pozostawił w nim żadnych (znaczących) rzeczy osobistych.
Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 29 września 2009 sygn. akt [...] E. Z. odziedziczył spadek po swej zmarłej żonie M. Z. w ¼ części, a ich pięcioro dzieci po 3/20 części. Wszyscy dziedziczący podpisali się pod umową wynajmu przedmiotowego domu. Wnioskodawcy nigdy nie zabraniali E. Z. wejścia do wynajmowanego przez siebie domu. Informacja policji oraz zeznania świadków potwierdzają, że E. Z. nie zamieszkuje w przedmiotowym domu, przy czym E. Z. odbierał kierowaną na ten adres korespondencję. Organ I instancji zaznaczył, że sprawa o wymeldowanie E. Z. ma podłoże konfliktu rodzinno-majątkowego, ponieważ w sprawie o wymeldowanie z tego samego adresu toczy się odrębne postępowanie o wymeldowanie B. i M. J., które wszczęto na wniosek E. Z. Zgodnie z art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Organ I instancji zaznaczył, że nie jest właściwy do rozpatrywania spraw majątkowo-spadkowych, a powodem wydania decyzji był obowiązek wynikający z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z tym przepisem osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca.
Od opisanej decyzji odwołanie złożył E. Z. Odwołujący się wskazał, że ma zamiar powrotu do przedmiotowego domu wraz z synem, jako opiekunem.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] Wojewoda Wielkopolski, działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm., dalej kpa) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając Wojewoda napisał, że strony zostały pouczone o przysługującym prawie i trybie wniesienia odwołania od decyzji organu instancji. Zgodnie z treścią art. 129 § 2 kpa odwołanie od decyzji organu administracji wydanej w I instancji można wnieść do organu administracji wyższego stopnia w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Ponieważ decyzja została doręczona odwołującemu się w dniu 08 listopada 2010 r., termin do wniesienia odwołania upływał w dniu 22 listopada 2010 r. Organ odwoławczy napisał, że odwołanie zostało wniesione w dniu 23 listopada 2010 r. a więc po upływie terminu, który jest terminem prekluzyjnym, jego niedotrzymanie powoduje ujemne skutki procesowe, przede wszystkim utratę prawa do wniesienia określonego środka prawnego, w tym przypadku odwołania - wskutek czego decyzja organu I instancji staje się ostateczna. Wojewoda podkreślił, że odwołujący się, wnosząc odwołanie po upływie ustawowego terminu nie wystąpił o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Na opisane postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniósł E. Z. Podkreślił, że w przedmiotowym lokalu mieszka i opłaca podatek od 1950 r. Wnuczce wynajął mieszkanie na okres 5 lat. Wnuczka z rodziną wyprowadziła się [...] sierpnia 2009 r. do domu, który jej zapisali rodzice, po czym do domu wprowadzili się jej rodzice i zamieszkują bez zameldowania. Skarżący przez cały czas przebywa u syna i z nim pragnie wrócić do przedmiotowego domu. Wójt utrudnia to, narażając skarżącego na koszty.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Zaskarżone postanowienie nie może się ostać.
Warunkiem skuteczności czynności procesowej - w niniejszej sprawie wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji - jest zachowanie ustawowego terminu do jej dokonania. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 129 § 1 kpa). Wniesienie odwołania w terminie umożliwia stronie, niezadowolonej z wydanego rozstrzygnięcia, rozpoznanie sprawy przez organ odwoławczy. Konsekwencją wniesienia odwołania po terminie jest obowiązek stwierdzenie takiego faktu przez organ odwoławczy i – co za tym idzie, uzyskanie przymiotu ostateczności przez decyzję organu I instancji.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości data doręczenia skarżącemu decyzji Wójta – 08 listopada 2010 r. Ostatnim dniem czternastodniowego terminu do skutecznego wniesienia odwołania był zatem dzień 22 listopada 2010 r. Pamiętać należy, iż datą wniesienia odwołania jest data złożenia odwołania bezpośrednio w siedzibie organu administracji publicznej bądź data nadania odwołania w urzędzie pocztowym. Odwołanie nosi datę nagłówkową "22.11.2010", zaś ze znajdującej się na odwołaniu prezentaty wynika, że zostało ono wniesione za pośrednictwem organu I instancji i wpłynęło do siedziby organu w dniu 23 listopada 2010 r. Z akt administracyjnych nie wynika jednak w jaki sposób i w jakiej dacie odwołanie zostało wniesione. Także wójt, przekazując odwołanie organowi odwoławczemu nie poruszył kwestii, czy zostało ono wniesione w terminie, czy też po terminie.
W przypadku złożenia pisma przez stronę osobiście w kancelarii urzędu, obowiązkiem osoby przyjmującej korespondencję w urzędzie jest stwierdzenie tego faktu obok prezentaty wpływu pisma do urzędu. Brak takiej informacji powoduje niemożność wykazania, że odwołanie zostało złożone bezpośrednio w kancelarii organu pierwszej instancji. Zarazem brak w aktach koperty opatrzonej stemplem pocztowym nie może stanowić podstawy do stwierdzenia, że pisma nie nadano z zachowaniem terminu ustanowionego w art. 129 § 2 kpa. W razie jakichkolwiek wątpliwości co do daty nadania odwołania, organ obowiązany był przeprowadzić w tej kwestii postępowanie wyjaśniające, na przykład na podstawie dziennika podawczego, stempla pocztowego na kopercie (jeśli pismo zostało złożone za pośrednictwem urzędu pocztowego), a jeśli jest to niemożliwe, należy wezwać odwołującego się do złożenia oświadczenia co do sposobu złożenia wniosku.
Wątpliwości nie mogą być rozstrzygnięte na niekorzyść strony (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 listopada 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 2338/06, dostępne na stronie internetowej NSA). Tymczasem Wojewoda nie poczynił w tym kierunku żadnych ustaleń ograniczając się w swoim postanowieniu do wskazania daty prezentaty organu I instancji i na tej tylko podstawie do uznania odwołania za złożone z uchybieniem terminu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.