Uzasadnienie
M. T. i M. T. (dalej jako: Skarżący) wnieśli do sądu administracyjnego skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej również jako: [...]WINB) z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie nakazu opróżnienia i wyłączenia z użytkowania całości budynku. Zaskarżoną decyzją [...]WINB utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] lipca 2018 r., która została wydana na podstawie art. 68 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018, poz. 1202 – dalej jako: P.b.). Decyzją tą Skarżącym nakazano opróżnienie i wyłączenie z użytkowania całości budynku mieszkalnego wielorodzinnego (część frontowa z dwiema oficynami), zlokalizowanego na nieruchomości przy ul. [...] w P. (działka nr [...] ark. [...], obręb miasto P.).
Jednocześnie zarządzono umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia oraz o zakazie jego użytkowania (pkt 1). Ponadto zarządzono wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, poprzez wykonanie pod udokumentowanym nadzorem osób posiadających odpowiednie uprawnienia budowlane, następujących robót zabezpieczających:
- - usunąć luźne elementy mogące ulec usunięciu, odpadnięciu (elementy elewacji, pokryć dachowych, kominów, opierzenia, stolarki otworowej, i in.),
- - wykonać niezbędne osłony – zabezpieczające przyległy do nieruchomości chodnik ulicy [...] przed niekontrolowanym osunięciem się, odpadnięciem elementów wykończeniowych budynku,
- - skutecznie zabezpieczyć budynki i teren nieruchomości przed możliwością dostępu ludzi.
W skardze na wskazaną powyżej decyzję [...]WINB zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302). W uzasadnieniu skargi wskazano, że z zaskarżoną decyzją nie sposób się zgodzić, bowiem do akt administracyjnych sprawy została złożona ekspertyza, w której wnioskowano o – częściowe – wyłączenie obiektu ze względu na zły stan jednej oficyny ([...]). Skarżący wskazali, że prace takie jak wymiana konstrukcji dachu budynku oraz pokrycia dachu, przemurowanie ścianek kolankowych oraz kominów jak i remont schodów nie zagrażają bezpośrednio osobom zamieszkującym mieszkania w części parterowej budynku głównego oraz oficyny [...].
Skarżący wskazali, że w wymaganym zakresie zwrócili się do [...] Konserwatora Zabytków. Skarżący podnieśli, że wystarczy wykonać prace remontowe oficyny [...] oraz wyłączyć oficynę [...], która jest przewidziana do całkowitej rozbiórki. Podkreślono, że koniecznym byłoby czasowe przeprowadzenie lokatorów na czas prowadzenia prac do lokali nie objętych prowadzeniem prac remontowych. Ponadto podniesiono, że zaskarżona decyzja oparta jest tylko na wybiórczej analizie przedłożonej do akt sprawy ekspertyzy. W ocenie Skarżących w obecnej chwili stan budynku umożliwia jego dalsze użytkowanie bez konieczności opróżniania i wyłączenia z użytkowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - dalej jako: ppsa), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 ppsa, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
W okolicznościach niniejszej sprawy należy wskazać, że Skarżący nie uprawdopodobnili aby w razie wykonania zaskarżonej decyzji miały ziścić się przesłanki wskazane w art. 61 § 3 ppsa. Tymczasem, skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Podkreślenia wymaga również, że Sąd nie dokonuje żadnych ustaleń faktycznych w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Analiza treści uzasadnienia złożonej skargi prowadzić może natomiast do wniosku, że okolicznością uzasadniającą, w ocenie Skarżących, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest podnoszona przez Skarżących wadliwość zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz – jak wnioskuje Sąd na podstawie treści skargi – konieczność zapewnienia lokali lokatorom.
Odnosząc się zatem w pierwszej kolejności do kwestii legalności decyzji należy zauważyć, że zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, będzie przedmiotem kontroli Sądu na etapie badania zasadności skargi, natomiast w chwili obecnej zaskarżona decyzja korzysta z domniemania legalności. Domniemanie legalności decyzji będzie istnieć do czasu ewentualnego wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Dlatego argumentacja skargi dotycząca wadliwości zaskarżonej decyzji nie mogła odnieść zamierzonego skutku przy ocenie zasadności wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W kwestii konieczności zapewnienia lokatorom innych lokali należy wskazać, że wprawdzie wykonanie decyzji objętej skargą łączy się z koniecznością opuszczenia lokali dotychczas zajmowanych przez lokatorów obiektu, jednak w stanie faktycznym sprawy okoliczność ta nie uzasadnia wstrzymania wykonania tej decyzji. Jak wynika z ustaleń organów udokumentowanych w aktach sprawy, w budynku mieszkalnym przy ul. [...] zameldowanych jest [...] osób. Przede wszystkim nie bez znaczenia dla oceny zasadności rozpatrywanego wniosku jest fakt, że przesłanką wydania przez organy nakazu opróżnienia obiektu budowlanego w oparciu o art. 68 P.b., jest bezpośrednie zagrożenie zawalenia się części budynku, w którym przebywają ludzie. Jest to więc sytuacja zaistnienia nagłej konieczności, w której stan techniczny budynku stwarzać może niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, co z kolei może prowadzić do nieodwracalnych skutków po stronie osób trzecich, jak i samych wnioskodawców. Na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji sama zasadność wydania decyzji na podstawie art. 68 P.b. nie może być jednak przez Sąd oceniana.
Z akt sprawy wynika natomiast, że budynek będący przedmiotem sprawy jest w bardzo złym stanie technicznym. Należy zauważyć, że "Ekspertyza stanu techniczno-użytkowego budynku mieszkalnego wielorodzinnego w P. przy ul. [...] wraz z oficynami w podwórzu (...)", sporządzona w [...] 2018 r. kończy się wnioskiem, że "po wykonaniu wymienionych prac budynek główny wraz z oficyna [...] nie będzie zagrażał bezpieczeństwu ludzi i mienia" (k.161 akt adm). Z treści tej Ekspertyzy w sposób jednoznaczny wynika zatem, że do czasu wykonania i zakończenia wskazanych w niej robót nie tylko oficyna [...] (czego Skarżący nie kwestionują), ale również budynek główny wraz z oficyną [...] zagrażają bezpieczeństwu ludzi i mienia.
Należy zauważyć, że Ekspertyza ta została przedłożona przez pełnomocnika Skarżących. Ekspertyzę sporządził magister inżynier budownictwa, którego uprawnienia budowlane zostały w aktach udokumentowane. Podkreślić należy również, że wnioski Ekspertyzy z [...] 2018 r. pozostają zbieżne z wnioskami Ekspertyzy z [...] 2018 r. (również przedłożonej przez Skarżących), w której - literalnie - wskazano, że "budynki pod względem bezpieczeństwa konstrukcji i użytkowania zagrażają ludziom i mieniu" (k.107 akt adm.).
Zauważyć należy, że zasadniczym celem instytucji wstrzymania wykonania aktu administracyjnego jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania sprawy w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom. Wprowadzona w przepisie art. 61 § 3 ppsa ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 ppsa, w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.
Przedstawione okoliczności sprawy i argumentację skargi należało ocenić w kontekście zaistnienia przesłanek, zawartych w art. 61 § 3 ppsa, z uwzględnieniem faktu, że "znaczna szkoda" to taka, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Mając na uwadze konkretne okoliczności badanej sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że to właśnie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a nie jej wykonanie, może wywołać skutki, o jakich wyżej mowa. W realiach niniejszej sprawy, rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, należy bowiem wyważyć kolizję dwóch dóbr. Jednym z nich jest zmiana miejsca zamieszkania lokatorów budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z oficynami na podwórzu, która niewątpliwie nastąpi w wyniku wykonania decyzji i subiektywnie może być postrzegana przez właścicieli spornych obiektów negatywnie. Drugim natomiast jest realne niebezpieczeństwo zagrożenia życia i zdrowia lokatorów, spowodowane bardzo złym stanem budynku, w którym teraz oni mieszkają.
W ocenie Sądu zestawienie tych dwóch wartości nakazuje jednoznacznie dać priorytet tej drugiej, gdyż życie i zdrowie ludzi oraz ich bezpieczeństwo stanowią wartość nadrzędną wobec okoliczności podnoszonych w skardze.
To wszystko sprawia, że zastosowanie instytucji ochrony tymczasowej w niniejszej sprawie, która ze swej istoty ma charakter wyjątku od reguły wykonalności decyzji ostatecznej, byłoby nieuzasadnionym jej nadużyciem; tym bardziej w sytuacji nieadekwatności dóbr podlegających ochronie w ramach rozpatrywania wniosku. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że Skarżący nie uprawdopodobnili niebezpieczeństwa wyrządzenia zaskarżoną decyzją znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie można także zidentyfikować na podstawie materiału sprawy.
Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd, na podstawie art. 61 § 3 ppsa, orzekł jak w sentencji.