Uzasadnienie
T. K. pismem z dnia 30 września 2003 r. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego. Wskazała, że jest osobą o ustalonym znacznym stopniu niepełnosprawności, a jedynym dochodem, jaki uzyskuje, jest zasiłek pielęgnacyjny. Rodzice nie mają możliwości Jej utrzymywać, mogą jedynie świadczyć Jej pomoc w postaci udostępnienia mieszkania i uiszczania opłat za energię elektryczną.
Dnia 15 października 2003 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy. Ustalono, że rodzina Wnioskodawczyni składa się z czterech osób (Wnioskodawczyni, Jej Rodziców i Wuja). W sierpniu 2003 r. zginął tragicznie brat Wnioskodawczyni, co spowodowało załamanie stanu zdrowia Wnioskodawczyni i Jej rodziców. Wskazano, że rodzina prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a rodzice pomagają Wnioskodawczyni w przyjmowaniu lekarstw i niekiedy w przygotowaniu posiłków. Ustalono, że miesięczny dochód z gospodarstwa rolnego rodziców wynosi 4.956,00 zł. Wykonujący wywiad pracownik socjalny odnotował również, że do pokoju zajmowanego przez Wnioskodawczynię prowadzi odrębne wejście. Z uwagi na stan zdrowia (zaburzenia psychiatryczne) unika ona kontaktów z otoczeniem.
Decyzją z dnia [...] października 2003 r., [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w O. odmówił przyznania Wnioskodawczyni zasiłku stałego, ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego. Dla obliczenia kryterium wzięto pod uwagę dochód z gospodarstwa rolnego Rodziców, rentę inwalidzką Wuja i zasiłek pielęgnacyjny Wnioskodawczyni.
T. K. odwołała się od owej decyzji. Wskazała, że ze względu na stan zdrowia nie może mieszkać z nikim, a Rodzice udostępniają. Jej pokój z odrębnym wejściem. Nadto, Jej Rodzice nie uzyskują spodziewanych dochodów, gdyż stan Ich zdrowia uległ pogorszeniu po śmierci brata. Wnioskodawczyni podkreślała, że nie jest osobą ubezwłasnowolnioną i sama może decydować o tym, czy i z kim prowadzić wspólne gospodarstwo domowe. Udzielana Jej przez Rodziców pomoc nie może przesądzać o przyjęciu, że prowadzone jest wspólne gospodarstwo domowe.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) decyzją z dnia [...] grudnia 2003 r., [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że odwołanie nie zawiera przekonywujących argumentów przemawiających za uznaniem, że T. K. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a prawidłowość ustaleń pracownika socjalnego Wnioskodawczyni potwierdziła własnoręcznym podpisem.
Pismem z dnia 19 stycznia 2004 r. T. K. wniosła skargę wprost do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponownie oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Stwierdziła, że w trakcie wywiadu środowiskowego zapytano ją, kto zamieszkuje w zajmowanym przez nią budynku, na co ona, bez rozważenia konsekwencji, wskazała na Rodziców i Wuja. Podniosła, że SKO mimo podniesionego w tym zakresie zarzutu, nie zwróciło się do krewnych Skarżącej w celu uzyskania oświadczeń co do faktu prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy zasadnicze znaczenie, w świetle przepisów ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. 64/98/414 ze zm.- dalej ups) ma ustalenie dochodu Skarżącej. Zgodnie bowiem z art. 27 ust. 6 ups,
"Zasiłek stały wyrównawczy, o którym mowa w ust. 4, ustala się w wysokości:
- 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej, jako różnicę pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, określonym w art. 4 ust. 1, a dochodem tej osoby,
- 2) w przypadku osoby w rodzinie, jako różnicę między kryterium dochodowym na osobę w rodzinie, ustalonym zgodnie z art. 4 ust. 1, a posiadanym dochodem na osobę w rodzinie".
Tak więc zakwalifikowanie Skarżącej jako prowadzącej (bądź nie), samodzielne gospodarstwo domowe w istocie przesądzać będzie o tym, czy przysługuje Jej zasiłek stały wyrównawczy.
W ocenie Sądu, oświadczenie Skarżącej co do charakteru Jej gospodarstwa domowego złożone w trakcie wywiadu środowiskowego nie ma waloru bezwzględnie wiążącego. Tym bardziej, że Skarżąca w trakcie postępowania wielokrotnie podkreślała, że w istocie usiłuje się sama gospodarzyć, a Rodzina udziela Jej w tym zakresie jedynie pomocy.
Na etapie postępowania odwoławczego Skarżąca zaprzeczyła wnioskom, jakie w uzasadnieniu swojej decyzji przedstawił organ I instancji. Mimo oświadczenia Skarżącej SKO nie zbadało szerzej tego – zasadniczego dla rozstrzygnięcia – aspektu sprawy. Okoliczność, że Rodzice udzielają poważnie chorej Skarżącej określonej pomocy, nie jest w tym zakresie decydująca. Jak zauważył bowiem w powołanym przez Skarżącą wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, "Jeżeli okoliczności sprawy wykażą, że ubiegający się o przyznanie zasiłków z pomocy społecznej mieszka samotnie, a jedynie z racji sprawowania nad nim opieki przebywają z nim lub nawet okresowo zamieszkują inni członkowie rodziny, mający jednak inne stałe miejsce pobytu, powinien być traktowany jako osoba samotna (...)" (wyrok NSA z dnia 19 listopada 1998 r., I SA 698/98, ONSA 3/99/103).
Nadto, jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 lutego 1996 r. (II URN 56/95, OSNP 16/96/240) "Ocena, czy osoba "pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym" zależy od okoliczności konkretnego przypadku, przy czym sam fakt wspólnego zamieszkiwania nie może tu mieć decydującego znaczenia." Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela ów pogląd. Cel ustanowienia pomocy społecznej wymaga od rozstrzygających w tym zakresie organów wyjątkowej wrażliwości i ostrożności w ocenie prawidłowo ustalonych faktów.
Organy orzekające w sprawie naruszyły art. 7, 77, 80, 81 i art. 107 § 3 kpa. Uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co determinować winno uchylenie decyzji przez sąd administracyjny.
W takim stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153/02/1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Ponownie rozpatrując sprawę organ przeprowadzi szczegółowe postępowanie w celu ustalenia kryterium dochodowego Skarżącej ze szczególnym uwzględnieniem konieczności wykazania, czy Skarżąca prowadzi wraz z Rodzicami i Wujem wspólne gospodarstwo domowe, z uwzględnieniem charakteru choroby Skarżącej.
/-/ E.Kręcichwost-Durchowska /-/ M. Dybowski /-/ P. Miładowski
KP/