Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010r. nr [...] Starosta P. na podstawie art.227 w zw. z art.5, art.132 ust.1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004r., nr 261, poz.2603 ze zm.) oraz art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.Dz.U. z 2000r., nr 98, poz.1071 ze zm.) zwaloryzował ustalone decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. nr [...] z dnia [...].04.1970r. odszkodowanie na kwotę [...]zł. Zwaloryzowane odszkodowanie ustalił, iż wypłacone zostanie przez Starostę P., wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, w sposób taki, iż na rzecz G.G. za udział wynoszący [...] części w kwocie [...]zł, na rzecz L.W. za udział wynoszący [...] część w kwocie [...]zł jednorazowo w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja stanie się ostateczna.
W uzasadnieniu organ stwierdził, iż wnioskiem z dnia [...]04.2006r. L.W. i G.G. wystąpiły do organu o rozliczenie odszkodowania za grunty położone w B. pod linią kolejową P.. Wywłaszczenie gruntów nastąpiło na podstawie decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. nr [...] z dnia [...].04.1970r. o wywłaszczeniu i ustaleniu odszkodowania na kwotę [...]zł (przed denominacją). Strony postępowania nie przedłożyły żadnych dokumentów potwierdzających fakt wypłaty ustalonego odszkodowania. Pomimo wystąpienia w przedmiotowej sprawie do archiwów, uzyskano informacje o braku w zasobach archiwalnych akt wywłaszczeniowych, które mogłyby poświadczyć fakt wypłaty lub jego brak na rzecz wywłaszczonego właściciela. [...] S.A. stwierdziło w piśmie z dnia [...].12.2006r., że odszkodowanie ustalone w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].04.1970r. zostało wypłacone, jednak nie przedstawiono dokumentów potwierdzających tą okoliczność.
W piśmie z dnia [...].06.2007r. Sąd Rejonowy w P. poinformował, że w latach 1970-1971 nie notowano sprawy o złożenie depozytu z wniosku Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w P.. Decyzją z dnia [...] marca 2008r. nr [...]Starosta P. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia oraz wypłaty odszkodowania na rzecz wnioskodawczyń. Organ uznał, iż za udowodnioną okoliczność należy uznać wywłaszczenie nieruchomości i ustalenie odszkodowania z tego tytułu. Natomiast zapłata odszkodowania należy do sfery wykonania decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, a więc do zakresu egzekucji administracyjnej, a ustawa o gospodarce nieruchomościami nie przewiduje prowadzenia postępowania w sprawie wypłaty odszkodowania. Z uwagi na charakter instytucji odszkodowania z tytułu wywłaszczenia jako zobowiązania cywilno-prawnego, podlega ono 10-letniemu okresowi przedawnienia. Na skutek wniesionego odwołania decyzją z dnia [...] września 2008r Wojewoda W. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ II instancji uznał, iż brak jest podstaw do powtórnego ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W przedmiotowej sprawie nie odnotowano w latach 1970-1971 sprawy o złożenie depozytu sądowego z wniosku DOKP w P. w związku z czym należy wnioskować, iż odszkodowanie zostało wypłacone.
W związku za złożoną skargą na decyzję Wojewody W., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 22 lipca 2009r. nr IISA/Po 999/08 uchylił decyzję organu I i II instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że właściwe żądanie skarżących sformułowane zostało dopiero w postępowaniu przed sądem administracyjnym, poprzez domaganie się przez strony waloryzacji kwoty odszkodowania ustalonego w decyzji wywłaszczeniowej. Organy winny więc przeprowadzić postępowanie mając na uwadze treść tak sformułowanego roszczenia. Z uwagi na treść wyroku WSA w Poznaniu Starosta P. rozpatrzył sprawę przyjmując, że skarżące wniosły o waloryzację ustalonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. nr [...] z dnia [...].04.1970r. W oparciu o materiał dowodowy, organ stwierdził, iż brak jednoznacznych dowodów potwierdzających fakt wypłaty odszkodowania ustalonego ww.decyzją, a zatem istnieje konieczność zwaloryzowania ustalonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. nr [...] z dnia [...].04.1970r. odszkodowania, co jest niezbędne do jego wypłaty.
Zgodnie z art.5 ustawy o gospodarce nieruchomościami: waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, w drodze obwieszczeń, w Dzienniku Urzędowym RP "Monitor Polski". Natomiast na podstawie art.22 ugn: do czasu ogłoszenia przez Prezesa GUS wskaźników zmian cen nieruchomości waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa GUS. Kwota ustalonego decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia [...].04.1970r. odszkodowania wynosiła [...]zł (przed denominacją).
Tym samym suma odszkodowania po waloryzacji dokonanej przy zastosowaniu wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego obecnie wyniosła [...]zł. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia [...].11.1973r. spadek po P.G. (współwłaścicielu wywłaszczonej nieruchomości) na podstawie ustawy nabyły: żona G. G. oraz córka L. W. po połowie. W związku z tym organ uznał, iż wypłata zwaloryzowanego odszkodowania nastąpi na rzecz G.G. za udział wynoszący [...] części w kwocie [...] zł oraz na rzecz L.W. za udział wynoszący [...]część w kwocie [...].
Odwołanie od powyższej decyzji złożyły L.W. i G.G. reprezentowane przez pełnomocnika, domagając się ponownego ustalenia odszkodowania poprzez jego zwaloryzowanie w oparciu o wskaźnik zmian cen nieruchomości ogłaszany przez Prezesa GUS. Bowiem wskaźnik zmian cen towarów i usług konsumpcyjnych w ocenie odwołujących nie pokrywa się ze wskaźnikiem zmian cen nieruchomości, a stosowanie tego pierwszego przy waloryzacji odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość jest niekorzystne dla osoby ubiegającej się o waloryzację.
Decyzją z dnia [...] września 2010r. nr [...] Wojewoda W. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż dokonanie waloryzacji w oparciu o wskaźniki zmian cen nieruchomości jest bezzasadny, bowiem do dnia dzisiejszego takie wskaźniki nie zostały ogłoszone, dlatego też realizuje się dyspozycja art.227 u g n. W związku z czym organ I instancji nie naruszył w tej mierze obowiązujących przepisów. Analiza zaś materiału dowodowego wykazała, że organ I instancji w sposób prawidłowy ustalił wysokość zwaloryzowanego odszkodowania, stosując metodę nawiązań łańcuchowych. Waloryzacji podlega kwota wymieniona w decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...].09.1970r., przy zastosowaniu wskaźnika za okres od roku 1971 (tj. rok następny po roku, w którym nastąpiło wydanie decyzji o wywłaszczeniu) do marca 2010r. (data ostatniego opublikowanego wskaźnika waloryzacji przed wydaniem decyzji w I instancji.
Organ II instancji przedstawił tabelę zawierającą obliczenia wskaźnika, który to wskaźnik wyniósł w zaokrągleniu [...]. Zatem kwota [...]zł po zwaloryzowaniu i denominacji dała sumę odszkodowania [...] zł. Skargę na powyższą decyzją złożyły L.W. i G.G. reprezentowane przez pełnomocnika, domagały się uchylenia zaskarżonej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciły naruszenie art.5, 128, 129, 130, 132 ust.3 i 227 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz naruszenie przepisów Konstytucji. Skarżące nie zgodziły się za sposobem waloryzacji i ustaloną w jego wyniku kwotą odszkodowania, podnosząc iż jest ona rażąco niska.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z przyczyn innych niż w niej wskazane.
Oceniając legalność zaskarżonej decyzji wskazać należy, że stosownie do przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, inny akt lub czynność z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania.
Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Z treści powołanych przepisów wynika bowiem, iż sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego - bada z urzędu zgodność zaskarżonego aktu lub czynności z prawem materialnym i przepisami normującymi postępowanie przed organami administracji. Ponadto Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany powołaną podstawą prawną (art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa).
Sądowa kontrola wykazała zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.
Przede wszystkim należy wskazać, iż nie został dochowany przez organu obu instancji obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie ustalenia wysokości podlegającego zwrotowi zwaloryzowanego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Omawiając przeprowadzoną na podstawie art.227 u.g.n. waloryzację odszkodowania Starosta powołał się na "wskaźniki cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w drodze obwieszczeń w Dzienniku Urzędowym RP", nie podając zestawienia tychże wskaźników wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych.
Ponadto nie podano miejsca ich publikacji i określenia, że są to wskaźniki ogłaszane przez Prezesa GUS, co uniemożliwia dokonanie kontroli decyzji w tym zakresie. Organ II instancji zawarł w uzasadnieniu swej decyzji tabelkę zestawienia wskaźników, jednakże bez dokładnego podania źródła publikacji zastosowanych wskaźników, co również uniemożliwia dokonanie kontroli decyzji w zakresie waloryzacji. Przesądza to o wadliwości uzasadnienia decyzji organów obu instancji.
Ponadto uszło uwadze organom, iż zgodnie z art.140 ust.4 u.g.n., w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości wskutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, zwaloryzowane odszkodowanie pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Przy określaniu wartości nieruchomości przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Zgodnie z art.7 u.g.n. jeżeli istnieje potrzeba określenia wartości nieruchomości, wartość tę określają rzeczoznawcy majątkowi, o których mowa w przepisach rozdziału 1 działu V. Z akt administracyjnych natomiast nie wynika, aby organy rozważały konieczność sporządzenia operatu szacunkowego określającego wartość podlegających zwrotowi nieruchomości według stanu z daty wywłaszczenia i z daty zwrotu. Celem wyceny zaś jest określenie wartości rynkowej nieruchomości według stanu na dzień wywłaszczenia i datę zwrotu dla ustalenia, czy wartość nieruchomości wskutek działań na niej podjętych po dacie wywłaszczenia uległa zmniejszeniu albo zwiększeniu.
W tym względzie brak dokonanych przez organy ustaleń czy wyliczeń. Waloryzacja oznacza przerachowanie odszkodowania w obecnym stanie prawnym, może dotyczyć tylko okresu między datą wydania decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania, a datą jego wypłaty. Jeżeli w tym czasie nastąpi istotna zmiana siły nabywczej pieniądza, co wpływa na wartość nieruchomości, to zastosowanie waloryzacji jest uzasadnione.
Ponadto ponownie rozpoznając sprawę, po uzupełnieniu materiału dowodowego w zakresie przez Sąd wskazanym, organy winny pamiętać, iż zwaloryzowanie ustalonego a nie wypłaconego odszkodowania, a więc jego urealnienie uwzględniające ("zaspokajające" według zasad przewidzianych prawem) doznany uszczerbek majątkowy powoduje niedopuszczalność obciążenia dłużnika skutkami opóźnienia i zwłoki w spełnieniu świadczenia, w tym koniecznością zapłaty odsetek, za okres objęty waloryzacją. W takiej sytuacji prawo do odsetek powstanie w wyniku opóźnienia lub zwłoki w wypłacie świadczenia już zwaloryzowanego i będzie przysługiwało od dnia następującego po terminie wyznaczonym na jego zapłatę, o ile ona nie nastąpi.
Zgodnie zaś z treścią art.107 par 3 kpa uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Organy administracji publicznej są zobowiązane do zajęcia stanowiska wobec całego materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy stwarza przesłankę do uznania naruszenia przepisów o postępowaniu.
Wobec powyższego na podstawie art.145 par 1 pkt 1 lit.a i ppsa orzeczono jak w sentencji.
Orzeczenie zawarte w pkt 3 wyroku oparto o art.152 ppsa.
O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art.200 ppsa.