Uzasadnienie
Decyzją z dnia (...)2011 r. Dyrektor Zakładu Karnego w K. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) art. 192 pkt 4 i art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o służbie więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 532, dalej usw) oraz § 2 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszy służby więziennej (Dz. U. Nr 147, poz. 986, dalej rozporządzenie w sprawie przyznawania pomocy finansowej) odmówił przyznania st. kpr. G. S. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w P. na podstawie art. 17 pkt 3 i 138 § 1 kpa, art. 170 ust. 1-4, art. 171 pkt 2, art. 184 ust. 1, art. 187 usw i § 2 i 4 rozporządzenia w sprawie przyznawania pomocy finansowej utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu G.S. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Służby Więziennej z dnia (...) 2011 r. zarzucając wydanie decyzji w sytuacji, gdy nie zachodzi droga administracyjna i spór co do przyznania pomocy finansowej winien być rozpoznany przez sąd powszechny - to jest właściwy sąd pracy oraz zarzucając niewłaściwą interpretację i zastosowanie art. 187 i 172 usw.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie wskazując, iż w art. 192 usw przewidziano, że w sprawie realizacji uprawnień wynikających z rozdziału "Sprawy mieszkaniowe", a zatem również w sprawach dotyczących pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego uprawnione organy będą wydawać decyzje. O tym, że decyzje te mają charakter decyzji administracyjnych z odpowiednim trybem zaskarżalności świadczyć mogą przepisy wykonawcze do ustawy o służbie więziennej, w tym przypadku rozporządzenie w sprawie przyznawania pomocy finansowej. Wprawdzie przepisy te nie przewidują wprost formy decyzji administracyjnej dla odmowy przyznania pomocy, wskazują, jednakże że pomoc finansowa podlega zwrotowi w terminie 14 dni, w którym decyzja stała się ostateczna. Decyzja zaś o zwrocie pomocy należy do tej samej kategorii spraw co decyzja o odmowie przyznania pomocy finansowej, do których odnosi się art. 192 usw.
Obydwie sprawy nie są wymienione w art. 218 i 219 usw. Kierując się literalnym brzmieniem przepisu art. 200 usw, również spór dotyczący zwrotu pomocy finansowej podlegałby rozpoznaniu przez sąd pracy. Takie zaś rozwiązanie pozostaje w sprzeczności z zapisem dotyczącym ostatecznego charakteru decyzji. Trudno byłoby bowiem określić datę wymagalności roszczenia o zwrot pomocy (14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna) skoro nie zostały przewidziane żadne terminy do wniesienia powództwa przed sądem pracy. Trudno też dopatrzyć się odmiennego, w zakresie kontroli sadowej, traktowania przez ustawodawcę spraw należących do tej samej kategorii (sprawy mieszkaniowe, pomoc finansowa).
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje
Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Decyzja będąca jej przedmiotem nie jest bowiem objęta zakresem przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego.
Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej ppsa), sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz innych spraw, do których na mocy przepisów szczególnych stosuje się przepisy tej ustawy. Zakres kognicji sądów administracyjnych określony został w przepisach art. 3 § 1–3 ppsa., z których wynika, iż przedmiot kontroli sprawowanej przez te sądy stanowią zasadniczo sprawy z zakresu działalności administracji publicznej. Ponadto, zgodnie z art. 3 §3 ppsaa sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach.
Badając dopuszczalność konkretnej skargi do sądu administracyjnego należy wszakże każdorazowo poddać analizie także i to, czy nie obowiązują regulacje szczególne, które wprost wyłączają kognicję sądów administracyjnych w danej kategorii spraw.
Przykładem tego rodzaju aktu, w którym ustawodawca wyraźnie wyłączył właściwość sądów administracyjnych w określonych sprawach, jest nowa ustawa o służbie więziennej, która w rozdziale 20 reguluje, po części odmiennie niż dotychczas, kwestię rozpatrywania sporów o roszczenia funkcjonariuszy ze stosunku służbowego, wskazując zarazem, które kategorie spraw podlegają kognicji sądów administracyjnych, które sądów powszechnych, a które w ogóle zostały wyłączone spod kontroli sądowej.
W myśl art. 217 ust. 2 usw przez sprawy ze stosunku służbowego należy rozumieć: nawiązanie stosunku służbowego, powoływanie oraz mianowanie funkcjonariuszy na stanowiska służbowe, przenoszenie, odwoływanie i zwalnianie ze stanowisk służbowych, nadawanie stopni Służby Więziennej, zawieszanie w czynnościach służbowych, zwalnianie ze służby, stwierdzanie wygaśnięcia stosunku służbowego, ustalanie uposażenia, przyznawanie świadczeń pieniężnych oraz inne konieczne czynności związane z powstaniem, zmianą, ustaniem stosunku służbowego oraz realizacją wynikających z treści tego stosunku służbowego uprawnień i obowiązków funkcjonariuszy. Zgodnie z art. 218 ust. 1 i 5 usw, sprawy dotyczące: (1) zwolnienia ze służby, (2) przeniesienia z urzędu do pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, (3) przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, (4) zawieszenia w czynnościach służbowych – rozstrzyga się w formie decyzji, od której po wyczerpaniu trybu odwoławczego przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego, na zasadach określonych w ppsa.
Z kolei stosownie do art. 219 ust. 1 i 3 usw, sprawy wynikające z podległości służbowej, dotyczące: (1) powoływania oraz mianowania na stanowiska służbowe, (2) odwoływania oraz zwalniania ze stanowisk służbowych i przenoszenia do dyspozycji, (3) nadawania stopni Służby Więziennej, (4) delegowania do czasowego pełnienia służby w innej jednostce organizacyjnej, (5) oddelegowania do wykonywania zadań służbowych poza Służbą Więzienną w kraju lub poza granicami państwa, (6) powierzenia obowiązków służbowych na innym stanowisku służbowym – rozstrzyga się w formie rozkazu personalnego, od którego odwołanie nie przysługuje; (w tej samej formie dokonuje się też stwierdzenia wygaśnięcie stosunku służbowego – art. 219 ust. 2 usw). Art. 220 usw zawiera natomiast ogólną klauzulę, w myśl której spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 218 ust. 1 i art. 219 ust. 1 i 2 usw rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.
Zważywszy, iż sprawa przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nie została wymieniona w przepisie art. 218 ust. 1 usw obejmującym sprawy poddane kognicji sądu administracyjnego, ani też w przepisach art. 219 ust. 1 i 2 formułujących katalog spraw niedpodlegających w ogóle kontroli sądowej, to na podstawie art. 220 usw stwierdzić należy, iż sprawy tego rodzaju podlegają rozpatrzeniu przez sąd powszechny.
W tym miejscu należy podkreślić, iż zgodnie z art. 268 ust. 2 usw, postępowania dotyczące decyzji w sprawach lokalu mieszkalnego, przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, przyznania równoważnika pieniężnego z tytułu braku mieszkania albo równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, wydanych na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej z 1996 r. – wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie nowej ustawy o Służbie Więziennej – są prowadzone na podstawie przepisów tej nowej ustawy.
Mając więc na uwadze fakt, iż w niniejszej sprawie decyzje organów obu instancji w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego zostały wydane już na podstawie nowej ustawy o Służbie Więziennej, zasadnym jest przyjęcie, iż podlegają one kognicji sądów powszechnych (sądów pracy). Powyższej konstatacji nie zmienia okoliczność, że pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy o Służbie Więziennej sprawy tego rodzaju należały do właściwości sądów administracyjnych (patrz: wyrok WSA w Poznaniu z dnia 25.10. 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 1037/11, opubl. www.cbois.nsa.gov.pl)
Na marginesie Sad zauważa, że z uwagi na błędne pouczenie zawarte w decyzji organu II instancji (o prawie złożenia skargi do WSA w Poznaniu) skarżący może ubiegać się przed sądem powszechnym o przywrócenie terminu do złożenia pozwu do tego sądu w przedmiotowej sprawie.
W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ppsa, orzekł jak w sentencji postanowienia.
ja