Uzasadnienie
Starosta C., decyzją nr [...] z dnia [...].09.2000 r., przyznał S.W. prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...].09.2000 r. w wysokości 536,10 zł miesięcznie. Jako podstawę materialnoprawną wskazano art. 37j ust. 1 i 2, art. 37 ust. 2 i 3 oraz art. 6 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jedn. z 1997 r., Dz. U. Nr 25, poz. 125 ze zm. - dalej ustawa o zatrudnieniu). W uzasadnieniu wskazano, że strona "spełnia warunki do pobierania zasiłku przedemerytalnego w wyżej określonej wysokości".
W dniu [...].08 2005 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych oddział w P. skierował do PUP w C. pismo informujące o zatrudnieniu S.W. w zakładzie PUH "K." w B. do [...].09.2000 r., załączając kserokopie dokumentów potwierdzających ww. fakt. W związku z powyższym, Starosta C. postanowieniem z dnia [...].09.2005 r. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej wydaną przez ten organ decyzją ostateczną nr [...] z dnia [...].09.2000 r.
Starosta C., decyzją nr [...] z dnia [...].09.2005 r. orzekł o uchyleniu decyzji swojej wcześniejszej decyzji nr [...] z dnia [...].09.2000 r., przyznającej S.W. prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia [...].09.2000 r. w wysokości 536,10 zł miesięcznie. Jako podstawę wskazano art. 37j ust. 1 i art. 6 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 14.12.1994 r. o zatrudnieniu oraz art. 151 § 1 pkt 2 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.:
Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej kpa). W uzasadnieniu dokonano ustaleń faktycznych oraz przytoczono - obowiązujące w dniu podjęcia uchylonej decyzji
- - przepisy określające przesłanki przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, w tym przesłankę, by osoba spełniała warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wyjaśniono też, że w świetle obowiązującego wówczas art. 2 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy o zatrudnieniu, ażeby spełnić warunki do uzyskania statusu bezrobotnego, nie można być zatrudnionym i należy być zdolnym i gotowym do podjęcia pracy; tych warunków strona nie spełniła, albowiem jej zatrudnienie trwało do 30.09.2000 r.
W odwołaniu od powyższej decyzji, S.W. wskazał, że zgodnie z orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS, został uznany za osobę zdolną do pracy od dnia badania, tj. [...].08 2000 r. Strona podniosła także, że – kiedy zgłosiła się w ZUS-ie we wrześniu 2005 r. - to uzyskała informację, iż zasiłek przedemerytalny winien zostać jej przyznany od [...].10.2000 r., a nie od [...].09.2000 r. Zatem to nie jej błąd, a nadto został on wykazany po okresie 5 lat.
Wojewoda, decyzją z dnia [...].11.2005 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ powołał się na art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 10 ust. 2 pkt 6 i ust. 4 ustawy z dnia 20.04.2004.r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm. – dalej ustawa o promocji) a także na art. 37j ust.1 ustawy o zatrudnieniu w związku z art. 29 ust. 1 ustawy z 30.04.2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252 – dalej ustawa o świadczeniach). Organ powtórzył ustalenia faktyczne oraz podzielił poglądy prawne organu I instancji. Nadto uznał, że uchylenie zaskarżonej decyzji nastąpiło w terminie określonym w art. 146 § 1 kpa.
W skardze, S.W. zarzucił decyzji Wojewody z dnia [...].11.2005 r. naruszenie prawa materialnego, tj art. 37j ust.1 ustawy o zatrudnieniu w związku z art. 29 ust.1 ustawy o świadczeniach oraz naruszenie prawa procesowego, tj. art. 146 § 1 kpa i art. 151 § 1 pkt 2 kpa. Naruszenie przepisów prawa materialnego polega, zdaniem Skarżącego na tym, że on z dniem [...].09.2000 r. spełniał określone prawem warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. Skarżący wskazał, że po [...].09.2000 r. nie wykonywał żadnej pracy tylko chorował, a wszystkie okoliczności związane z jego zatrudnieniem były znane PUP w C. Odnośnie do zarzutów procesowoprawnych, w skardze wskazano, że decyzja I-instancyjna została doręczona 22.09.2000 r. oraz że Starosta C, wbrew dyspozycji art. 151 § 1 kpa, nie wydał decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy.
Skarżący dodał, że jest w trudnej sytuacji materialnej i nie ma szans na uzyskanie pracy. S.W. wniósł też o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...].01.2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i zasądzenie od Skarżącego kosztów postępowania. Organ powtórzył argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuję:
- 1. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. W ramach tej kontroli Sąd ocenia czy organ administracyjny prawidłowo ustalił stan faktyczny, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy i czy prawidłowo zastosował właściwe normy prawne.
W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją, pierwotna decyzja wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, a skarga zasługuje na uwzględnienie. Przemawiają za tym wady proceduralnoprawne zaskarżonej decyzji, a konkretnie niewłaściwe zastosowanie przez organ I instancji art. 151 § 1 kpa i nie zauważenie tego błędu przez organ II instancji. Sąd nie podziela natomiast poglądów Skarżącego co do naruszenia przez organy art. 146 § 1 kpa oraz przepisów prawa materialnego.
2. Należy wskazać, że postępowanie prowadzone w trybie wznowieniowym, tzn. na podstawie art. 145 § 1 kpa, w niniejszej sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, musi spełniać określone wymogi. Dotyczą one tak samej procedury, w tym wydania postanowienia o wszczęciu (art. 149 § 1 i 2 kpa) jak i treści rozstrzygnięcia (art. 151 § 1 kpa). Art. 151 § 1 wskazuje tylko na dwie możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia przez właściwy organ (jeżeli nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 146 kpa), po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2. Mianowicie organ wydaje decyzję, w której 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Jak z powyższego wynika, organ nie może poprzestać na uchyleniu wadliwej decyzji, ale, co podkreślane jest często w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, ma jednoczesny obowiązek wydać nową, decyzję, w której jeszcze raz rozstrzygnie o istocie sprawy. Decyzja taka musi mieć więc bezwzględnie charakter rozstrzygnięcia co do meritum (por. wyrok NSA z dnia 31 maja 1995 r., III SA 430/94, Mon.Pod. 1996, nr 1, s. 26: "Logiczną konsekwencją poszczególnych etapów postępowania wznowieniowego, którego celem jest ponowne rozpoznanie sprawy, jest w przypadku istnienia podstaw wznowienia uchylenie decyzji dotychczasowej i wydanie w tym samym postępowaniu nowej decyzji merytorycznej (art. 151 § 1 pkt 2 kpa)"; por. też wyrok NSA z dnia 26 września 1983 r., I SA 634/83, ONSA 1983, nr 2, poz. 76: "Z art. 149 § 2 i art. 151 § 1 kpa wynika, że decyzja zapadła w wyniku wznowienia postępowania musi rozstrzygać istotę sprawy").
4. Za koniecznością zastosowania przez organ pełnej normy zawartej w art. 151 § 1 kpa przemawiają także okoliczności sprawy i kryterium racjonalności działania, co w niniejszej sprawie przekłada się także na ochronę słusznego interesu strony i interesu społecznego (art. 7 kpa), wiąże się z zasadą pogłębiania zaufania do organów państwa (art. 8 kpa), z obowiązkiem udzielania informacji i wysłuchania stron (art. 9 i 10 kpa), a także z zasadą przekonywania (art. 11 kpa). Problem sprowadza się do tego, że organ I instancji usunął z obrotu prawnego (a organ II instancji nie zauważył tego błędu) decyzję przyznającą prawo do zasiłku przedemerytalnego, co wskazuje, że Strona otrzymywała zasiłek bez podstawy prawnej i to przez cały czas jego pobierania. Należałoby zatem uznać, że strona w ogóle nie była uprawniona do tego świadczenia. Tymczasem z zebranego materiału wynika, że S.W. nie spełniał warunków uzyskania statusu bezrobotnego tylko we wrześniu 2000 r. Potwierdzają to też oba organy w uzasadnieniach swoich decyzji, pisząc, że Strona była zatrudniona do [...].09.2000 r. Jest to oczywista niekonsekwencja i należy przypuszczać – pewna nieporadność organów w zakresie stosowania art. 151 § 1 kpa.
5. Sąd nie podziela jednak zarzutów Skarżącego odnośnie naruszenia artykułu 146 kpa, akceptując w pełni stanowisko organu odwoławczego, zawarte w odpowiedzi na skargę. Art. 146 § 1 wskazuje bowiem, iż uchylenie decyzji może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji nie upłynęło pięć lat. W przedmiotowej sprawie, pierwotna decyzja została co prawda wydana w dniu [...] września 2000 r., ale została doręczona Skarżącemu w dniu [...] września 2000 r., a więc pięcioletni termin, w którym można uchylić decyzję, upływał dopiero w dniu [...] września 2005 r., a właśnie tego dnia organ I instancji wydał decyzję o uchyleniu swojej pierwotnej decyzji.
Konkludując, należy uznać, że w postępowaniu prowadzącym do wydania decyzji miały miejsce mające wpływ na wynik sprawy ww. uchybienia proceduralne, a więc tym samym, należało uchylić zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji powinny uwzględnić powyższe uwagi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, dotyczące uchybień organów w toku postępowania administracyjnego i wskazujące na prawidłowe stosowanie przepisów kpa, a szczególnie wziąć pod uwagę wyraźną dyspozycję art. 151 kpa, wskazującą na prawidłowy tok postępowania wznowieniowego.
Skoro zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszały prawo procesowe i mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przeto na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ppsa orzeczono jak w sentencji wyroku. Zgodnie z art. 152 ppsa określono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
/-/ E. Makosz-Frymus /-/ B. Popowska /-/ E. Kręcichwost-Durchowska
A.T