Uzasadnienie
W. S. wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2016 r. wystąpiła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na A. S..
Burmistrz Miasta i Gminy K. po rozpoznaniu powyższego wniosku, działając na podstawie art. 3, art. 4, art. 5, art. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2015r. poz. 114 ze zm. – dalej u.ś.r.), §2 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 grudnia 2015r. w sprawie postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. z 2015r., poz. 2284), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz.U. z 2015r., poz. 1238), oraz art. 36 §2, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz.U. z 2016r., poz. 23 – dalej k.p.a.) odmówił W. S. przyznania prawa do świadczeń rodzinnych.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że zgodnie z art.5 ust. 1 u.ś.r. zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty [...]zł. Na podstawie dołączonych dokumentów organ ustalił, że łączny dochód dwuosobowej rodziny wnioskodawczyni za 2014r. wyniósł [...] zł., na którą to kwotę składał się dochód z działalności gospodarczej w kwocie [...]zł. i dochód z tytułu pełnienia funkcji w zarządzie Spółki [...] Sp. z o.o. w kwocie [...]zł. Po odliczeniu dochodu utraconego z tytułu wyrejestrowania pozarolniczej działalności gospodarczej w kwocie [...]zł. dochód ten wyniósł [...] zł. Oznacza to, że miesięczny dochód na jednego członka w dwuosobowej rodzinie W. S. stanowi [...] zł i przekracza próg dochodowy, uprawniający do uzyskania wnioskowanych świadczeń. Organ uznał bowiem, że okoliczność utraty przez W. S. z dniem 1 stycznia 2016 r. dochodu z tytułu pełnienia funkcji w zarządzie Spółki [...] Sp. z o.o., którą to funkcję pełniła na podstawie powołania w drodze uchwały wspólników, nie może być uznane za dochód utracony w świetle przepisu art.3 pkt 23 lit. c u.ś.r.
Organ rozważył również możliwość przyznania zasiłku rodzinnego, pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, tj. na podstawie art. 5 ust. 3, w związku z art. 5 ust. 3a i 3b u.ś.r. Wskazano jednak, że w przypadku Strony ten przepis nie znajduje zastosowania, ponieważ kwota o jaką przekroczono ustawowe kryterium dochodowe jest wyższa niż kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami ustalona na podstawie art. 5 ust. 3b u.ś.r.
W. S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że organ I instancji niezasadnie nie uznał utraty uzyskanego z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu spółki, skoro od 1 stycznia 2016 r. nie pełni tej funkcji i nie otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenia. Jednocześnie odwołując zakwestionowała przyjęcie uzyskanego przez nią dochodu z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu w spółce.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] września 2016r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania i przedstawił przesłanki, jakie muszą zostać spełnione, aby mogła zostać wydana decyzja o ustaleniu prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że kwoty dochodu uzyskanego z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu nie można pominąć ustalając dochód rodziny, oraz uznać za utratę pracy zarobkowej, o której mowa w art. 3 pkt 23 lit. c u.ś.r. Pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w znaczeniu określonym w treści art. 3 pkt 22 ustawy oznacza bowiem wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.
Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie, W. S. pełniła funkcję członka zarządu w Spółce [...] Sp. z o.o. na podstawie powołania uchwałą wspólników. Odpłatne pełnienie funkcji członka zarządu w spółce na podstawie powołania na mocy uchwały zgromadzenia wspólników nie mieści się w pojęciu zatrudnienia określonym w art.3 pkt 22 u.ś.r. Wynagrodzenie otrzymywane przez członków zarządu na podstawie powołania w skład zarządu stanowi przychód z działalności wykonywanej osobiście, a tym samym podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Zgodnie bowiem z ustawą o podatku dochodowym od osób fizycznych za przychody z działalności wykonywanej osobiście uznaje się przychody otrzymywane przez osoby, niezależnie od sposobu ich powoływania, należące do składu zarządów, rad nadzorczych, komisji lub innych organów stanowiących osób prawnych (art. 10 ust.1 pkt 2 w związku z art. 13 pkt 7). A zatem konsekwencją tego unormowania jest to, że wszelkie przychody opodatkowane z mocy prawa na zasadach ogólnych należy uznać za dochód.
Organ odwoławczy podkreślił, że wyliczenie rodzajów dochodów, które mogą być odliczone od dochodu uzyskanego w roku bazowym posiada charakter zamknięty i organ administracji nie może tego katalogu rozwijać. W art. 3 pkt 23 ustawodawca nie wskazał jako utratę dochodu kwot otrzymywanych przez osoby wykonujące czynności związane z pełnieniem funkcji członków w zarządach. Ustalając wysokość dochodu W. S. należało zatem uwzględnić jedynie fakt utraty dochodów z tytułu wykreślenia z dniem 1 czerwca 2015 r. prowadzonej działalności gospodarczej. W konsekwencji, ustalony dochód z 2014 r. należało pomniejszyć o kwotę [...]zł (utracony dochód z działalności gospodarczej).
Zatem przy ustalaniu prawa do świadczeń rodzinnych, jako dochód rodziny z 2014r. należało przyjąć kwotę [...]zł, co daje miesięcznie [...] zł. W przeliczeniu na osobę w rodzinie (2 osoby) dochód za 2014 r. kształtował się zatem na poziomie [...] zł i przekraczał kryterium dochodowe uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych.
Skargę od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wywiodła W. S. podnosząc zarzuty tożsame z podniesionymi w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje
Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm. – dalej P.p.s.a.).
W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zasady ustalania prawa do świadczeń rodzinnych, ich przyznawania oraz wypłacania reguluje u.ś.r. Z art. 2 u.ś.r. wynika, że do świadczeń rodzinnych należy między innymi zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. W myśl art. 4 ust. 2 prawo do zasiłku rodzinnego przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka oraz osobie uczącej się. Z kolei art. 5 ust. 1 stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza [...] zł. Przepis ten ustanowił przesłankę w zakresie przyznania zasiłku rodzinnego w postaci kryterium dochodowego.
Istotą sporu, jaki powstał na tle wydanych przez organy administracji decyzji, a z których treścią nie zgodziła się skarżąca, jest nadanie znaczenia użytym w u.ś.r. pojęciom "dochód", a także "dochód utracony" i w świetle tychże pojęć ustalenie, czy utrata dochodu uzyskiwanego z tytułu wykonywania funkcji członku zarządu na podstawie powołania uchwałą zarządu może być uznana za utratę dochodu w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 23 u.ś.r.
Celem rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy należy wskazać, że w tekście u.ś.r. pojęcie "dochód", a także "dochód utracony" ma zdefiniowane znaczenie. Zgodnie z art. 3 pkt 1 u.ś.r. jako dochód należy rozumieć – po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób - przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Jak wynika z akt sprawy w 2014 r skarżąca pobierała wynagrodzenie z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu oraz uzyskiwała dochód z działalności gospodarczej. Działalność gospodarcza została wykreślona z dniem 1 czerwca 2015 r., zaś dochód z tytułu pełnienia funkcji członku zarządu skarżąca utraciła z dniem 31 grudnia 2015r. Organ I instancji za dochód utracony uznał dochód z wyrejestrowanej działalności gospodarczej, zaliczając do dochodu za 2014r. dochód uzyskany z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu i odmawiając tym samym uznania go za dochód utracony.
Analizując zasadność wyliczenia dochodu skarżącej za 2014r. należy wskazać, że funkcję członka zarządu można pełnić na podstawie powołania, umowy o pracę, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług. Z członkami zarządu są również często zawierane kontrakty menedżerskie. Jak wynika z akt sprawy skarżąca pełniła funkcję członka zarządu na podstawie uchwały wspólników. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wynagrodzenie z tytułu powołania na członka zarządu spółki uchwałą wspólników jest przychodem z działalności wykonywanej osobiście opodatkowanym podatkiem dochodowym od osób fizycznych (art. 13 pkt 7 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych). Oznacza, to, iż wynagrodzenie to jest dochodem w rozumieniu u.ś.r.
Zdaniem Sądu okoliczność, że skarżąca nie otrzymuje już tego wynagrodzenia nie oznacza, że przy uwzględnieniu definicji z art. 3 pkt 23 uś.r. nie może być on od tego dochodu odliczony jako dochód utracony. Należy bowiem wskazać, że ustawodawca w art. 3 pkt 23 u.ś.r. rodzinnych zawarł katalog rodzajów dochodu, których utratę traktuje się jako dochód utracony. Wprawdzie przepis art. 3 pkt 23 ustawy zawierający definicję "dochodu utraconego" nie wymienia w nim działalności wykonywanej osobiście, co może sugerować, że celem ustawodawcy nie było objęcie pojęciem "dochodu utraconego" wynagrodzenia utraconego w wyniku odwołania z pełnienia funkcji członka zarządu wykonywanej na podstawie uchwały wspólników. Analizując funkcję powyższych przepisów należy jednak wskazać, że instytucje dochodu utraconego oraz uzyskanego ustawodawca stworzył, aby zaktualizować dochód rodziny ustalany w celu określenia uprawnienia do świadczeń rodzinnych, a także by świadczenia te w okresie zasiłkowym wypłacane były jedynie w sytuacji, gdy realny dochód będącej ich beneficjentem rodziny, w przeliczeniu na osobę w rodzinie, nie przekraczał ustanowionego kryterium dochodowego.
Takie zaktualizowanie było potrzebne, gdyż z analizy takich pojęć, jak "dochód rodziny" i "okres zasiłkowy" wynika, że pomiędzy okresem, który jest istotny dla ustalenia dochodu rodziny, a czasem ustalania uprawnienia do świadczeń rodzinnym, może upłynąć na tyle dużo czasu, że mogą nastąpić istotne zmiany w sytuacji dochodowej rodziny. Zatem, jeżeli funkcją tych przepisów (ich ratio legis) ma być zaktualizowanie dochodu rodziny na czas ustalania uprawnienia do świadczeń rodzinnych, a także ich pobierania, to należy przyjąć, że organ w procesie wykładni art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych nie powinien ograniczać się do dekodowania normy prawnej w nich zawartej li tylko w oparciu o reguły wykładni językowej, ale winien to uczynić w oparciu o wykładnię celowościową. Tym bardziej, że nie powinno się tracić z pola widzenia faktu, że analizowany akt normatywny stanowi konkretyzację przewidzianych w art. 71 ust. 1 Konstytucji RP zdań państwa w zakresie polityki społecznej i ekonomicznej, która winna uwzględniać dobra rodziny. A także przewidzianego tym przepisem prawa rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza rodzin wielodzietnych i niepełnych do pomocy ze strony władzy publicznej.
Zatem, w ocenie Sądu, odmowa przyznania świadczenia wychowawczego skarżącej narusza prawo.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., orzekł jak w sentencji