Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2019 r., nr [...], utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] marca 2019 r., nr [...] w sprawie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz A. N..
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie wskazano, że Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2019 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz A. N.. T. N. wnioskiem z dnia [...] stycznia 2018 r. zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz A. N., wskazując, że ostatnia wypłata świadczenia miała miejsce we wrześniu i przez nieudolność pracownika PCŚ w [...] jego syn jest pozbawiony świadczeń. W ocenie Prezydenta we wniosku nie wskazano jednakże przyczyn uniemożliwiających złożenie wniosku o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy [...], a więc nie spełnione zostały przesłanki, o jakich mowa w art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej jako: "K.p.a.").
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył T. N., podnosząc, że przez zaniedbanie pracownika PCŚ w [...] nie poinformowano go o możliwości złożenia wniosku we wrześniu/sierpniu 2018 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając wniesione zażalenie podniosło, że stosownie do treści przepisu art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2047, dalej jako: "u.p.p.") prawo do świadczenia wychowawczego ustalane jest na okres od dnia 1 października do dnia 30 września roku następnego, a ust. 2 stanowi, że prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką lub przysposobienia dziecka.
W ocenie Kolegium termin, o którego przywrócenie zwrócił się T. N. jest terminem prawa materialnego i nie jest dopuszczalne orzeczenie o jego przywróceniu na podstawie art. 58 § 1 K.p.a. Przepis ten stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Powołując się na stanowisko sądów administracyjnych oraz doktryny Kolegium wskazało, że nie jest możliwe przywrócenie terminu materialnoprawnego. Z przepisu art. 18 ust. 2 u.p.p. jednoznacznie wynika, że termin ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego jest ściśle związany z terminem złożenia wniosku przez osobę uprawnioną. Prawo do świadczenia ustala się bowiem począwszy od miesiąca, w którym wpłynął ten wniosek. W związku z powyższych nie ma wątpliwości, iż omawiany termin ma charakter materialnoprawny. Kolegium zauważyło, że co prawda organ I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazał na inne przyczyny odmowy przywrócenia terminu, niemniej jednak samo rozstrzygnięcie o odmowie przywrócenia terminu jest prawidłowe. W przedmiotowej sprawie zasadniczą kwestią jest okoliczność, że termin, o którego przywrócenie wnosiła strona, nie jest terminem procesowym.
We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze na postanowienie z dnia [...] sierpnia 2019 r. skarżący T. N. reprezentowany przez pełnomocnika J. P. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia podnosząc zarzuty naruszenia art. 58 § 1 K.p.a. w zw. z art. 18 ust. 2 u.p.p.; art. 9 w zw. z art. 21 ust. 6 u.p.p. oraz art. 7, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 K.p.a. W uzasadnieniu skargi zakwestionowano stanowisko Kolegium, jakoby termin, o jakim mowa w art. 18 ust. 1 i 2 u.p.p. był terminem prawa materialnego oraz przedstawił okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w naruszeniu terminu do złożenia wniosku.
W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie są postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego.
Jak wskazuje analiza akt sprawy istota problemu sprowadza się do ustalenia, czy termin, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 u.p.p., zgodnie z którym prawo do świadczenia wychowawczego ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu, o którym mowa w ust. 1, nie wcześniej niż od dnia odpowiednio urodzenia się dziecka, objęcia dziecka opieką, przysposobienia dziecka lub umieszczenia dziecka w domu pomocy społecznej.
W ocenie Sądu trafnie organ odwoławczy dokonał analizy charakteru terminu określonego w art. 18 ust. 2 u.p.p. oraz konsekwencji niezachowania wspomnianego terminu. Sąd zgadza się z oceną Kolegium, że ów ma charakter materialnoprawny. Terminy prawa materialnego nie podlegają modyfikacji przez organ, z tego względu niedopuszczalne jest ich przywrócenie (por. wyrok WSA w Gliwicach z 11 października 2019 r., sygn. II SA/Gl 737/19, wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 30 stycznia 2014 r., sygn. II SA/Go 974/13, dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podobny pogląd podkreśla się w doktrynie na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych (Komentarz do art. 24 – Ustawa o świadczeniach rodzinnych. Komentarz, K. Małysa-Sulińska (red.), LEX 2015). O dopuszczalności przywrócenia terminu na gruncie art. 24 ust. 2a u.ś.r. wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z 15 września 2010 r., sygn. II SA/Gd 297/10 (dostępny j.w.), gdzie zwrócił uwagę iż okoliczności, z powodu których strona nie złożyła wniosku w ustawowym terminie są irrelewantne i nie mają znaczenia dla ustalenia początku biegu terminu: "przepisy ustawy (o świadczeniach rodzinnych), poza wyjątkami określonymi w art. 24 ust. 2a i 3a (oraz ust.
- 9) ustawy, nie przewidują bowiem możliwości wstecznego zasądzenia świadczeń, niezależnie od przyczyn opóźnienia w złożeniu wniosku".
Słusznie zatem Kolegium stwierdziło, że wskazany w art. 18 ust. 2 u.p.p. początek przyznania świadczenia - od daty złożenia wniosku - nie jest terminem, który podlega przywróceniu. W razie jego niezachowania strona nie może żądać przyznania świadczenia wstecz, powołując się na brak możliwości wcześniejszego złożenia wniosku. Okoliczność przyczyny niezłożenia wniosku, w tym ewentualny brak winy strony, nie mają zatem znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia, jaki związany jest z datą złożenia wniosku". Pogląd ten potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 stycznia 2013 r., sygn. I OSK 1197/12 (dostępny j.w.) na kanwie sprawy dotyczącej terminu do złożenia wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Wyrok ten, choć wydany na tle ustawy o świadczeniach rodzinnych, zachowuje aktualność w postępowaniach dotyczących przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, które również są postępowaniami wszczynanymi na wniosek, a konstrukcja przepisów obu ustaw w omawianym zakresie jest zbliżona.
Wobec powyższego zasadne jest stanowisko Kolegium, iż w rozpatrywanej sprawie art. 58 K.p.a. nie znajduje zastosowania. Instytucja przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej znajduje zastosowanie bowiem jedynie do terminów procesowych, nie zaś terminów prawa materialnego.
Z opisanych powodów - zdaniem Sądu - zaskarżone postanowienie zasługuje na akceptację. Sąd uznał działanie Kolegium za zgodne z regulacją prawa materialnego, jak również nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Wobec czego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł o oddaleniu skargi.