Uzasadnienie
Społeczny Komitet Mieszkańców ul. M. w P. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] listopada 2009r. Nr [...] w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. Komitet złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w uzasadnieniu którego wskazano na brak środków finansowych lub majątku. Stwierdzono również, że Zarząd Komitetu oraz niektórzy członkowie prowadzą ochotniczą, bezpłatną działalność w oparciu o zasadę żadnych korzyści "non profit".
W myśl art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ppsa) Sąd może przyznać prawo pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie całkowitym, jeżeli podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Możliwe jest również przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 §2 pkt 2 ppsa).
Osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej powinna jednak wykazać nie tylko, że nie ma środków na poniesienie tych kosztów, ale także, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2006, s. 504). Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ppsa, zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki.
W przedmiotowej sprawie skarżący Społeczny Komitet Mieszkańców nie wykazał, że podjął jakiekolwiek czynności zmierzające do zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Za nie wystarczające uznać bowiem należy twierdzenie, iż Komitet nie posiada żadnego majątku, dochodu lub zysków a jego działalność opiera się na ochotniczej działalności członków. Jeżeli bowiem działalność Komitetu związana jest z realizacją jego praw przed sądem, to wiąże się ona także z obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania sądowego. Społeczny Komitet Mieszkańców powinien więc wziąć pod uwagę swój udział w postępowaniach sądowych i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki czy to w formie składek członkowskich, czy też podjęcia działalności zarobkowej. Znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy Regulamin Społecznego Komitetu Mieszkańców ul. M. w P. zakłada w pkt 4 ponoszenie kosztów rozmów telefonicznych, opłat portoryjnych i innych przez członków Zarządu. Nic nie stoi więc na przeszkodzie, aby członkowie Zarządu w przypadku braku innych źródeł finansowania opłacili również koszty sądowe.
Ponieważ skarżący Komitet nie korzysta z żadnej możliwości zdobycia środków finansowych, nie może skutecznie żądać pokrycia kosztów postępowania przez Skarb Państwa. Przyznanie skarżącemu Komitetowi prawa pomocy stanowiłoby de facto przeniesienie ciężaru prowadzenia działalności Komitetu na Skarb Państwa, podczas gdy Społeczny Komitet Mieszkańców ul. M. w P. będący stowarzyszeniem zwykłym w rozumieniu ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. Prawo o stowarzyszeniach (j.t. Dz.U. z 2001r.,Nr 79, poz. 855 ze zm.) powinno było co do zasady zabezpieczyć środki na swoją działalność, w tym na występowanie do sądów administracyjnych z pismami, które podlegają opłacie sądowej (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2009r. sygn. akt II OZ 1004/09, post. NSA z dnia 1.12.2009r. sygn. akt II OZ 1056/09).
W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7, art. 246 §2 pkt 1 i 2 ppsa, postanowiono jak w sentencji.
/-/D.Mataczyński jh