Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2004r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącej przyznania świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.).
Podstawą powyższego rozstrzygnięcia była okoliczność, iż skarżąca nie wykazała przesłanki deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II RP. W uzasadnieniu powołano się na treść art. 2 pkt 2 lit. a powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939 - 1945.
Skarżąca pismem z dnia [...] lipca 2004r. zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołała się przy tym na zawiązek przyczynowy pomiędzy swoim stanem zdrowia a przeżyciami ciężarnej matki w czasie wysiedlenia do Generalnej Guberni i pobytu w obozie pracy. Skarżąca wskazała przy tym na fakt, iż z treści przepisów nie wynika, aby uznanie deportacji za represję było uwarunkowane zdolnością danej osoby do pracy.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r. nr [...] utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] czerwca 2004r.
W skardze z dnia [...] września 2004r. skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i przyznanie jej uprawnień do świadczenia pieniężnego. Wskazała przy tym na okoliczność, iż miejscowość Kutno, do której deportowano ją w czasie wojny, znajdowała się na terenie Generalnej Guberni a więc na terenie okupowanym przez III Rzeszę.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powołał się przy tym na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12.10.1998r. (OPS 5/98; ONSA 1999/1/1) oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 29.02.2000r. sygn. akt II SA/Ka 1091/98. Wyrażono w nich pogląd, iż brak jest podstaw do uznania, że praca obywatela polskiego (nawet przymusowa) na rzecz III Rzeszy na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed 1939r. uprawnia do przewidzianego ustawą świadczenia pieniężnego.
W dniu [...] października wpłynęło do Sądu pismo skarżącej nawiązujące do odpowiedzi na skargę Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W piśmie tym skarżąca wyjaśniła, że trasa, którą skarżąca przebyła w związku z wykonywaną pracą przymusową, przebiegała przez Kutno-Poznań-Chodzież.
Wojewódzki Sąd Administracyjny po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sprawy jest prawo do świadczenia pieniężnego unormowane w ustawie z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm. - zwanej dalej Ustawą). Art. 1 powołanej wyżej ustawy przewiduje prawo do świadczenia pieniężnego dla osób, które podlegały represjom określonym w Ustawie, z tym że nie dla wszystkich osób, które doznały represji, tylko dla tych, które spełniają przesłanki określone w art. 1 ust. 1 i ust. 2 Ustawy. W myśl Ustawy świadczenie nie przysługuje z powodu doznania wszystkich rodzajów i form represji, jakim w tym okresie poddani byli obywatele polscy, tylko z powodu represji wyraźnie w niej określonych w art. 2 pkt. 1 i 2. Skarżąca wskazuje na okoliczności uzasadniające jej zdaniem zastosowanie art. 2 pkt. 2 lit. a) Ustawy.
Represją w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a) Ustawy jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945.
Skarżąca dowodzi, że na początku wojny jej rodzina był deportowana i osadzona w "jakiejś wsi" między Kutnem a Warszawą (k. 21). Skarżąca urodziła się [...] kwietnia 1940r.
Okoliczności tych nie kwestionuje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Organ, wydając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję podnosi natomiast, iż skarżąca nie wykazała, że została wywieziona do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r. Przy czym organ nie ustosunkowuje się do wymogu pracy przymusowej, tylko do warunku deportacji. Jest to uzasadnione; art. 2 pkt 2 lit. a Ustawy wymaga, dla uznania faktu represji, spełnienia obu przesłanek. Taki pogląd reprezentuje judykatura.
Zgodnie z ugruntowaną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, sam fakt wykonywania pracy w warunkach przymusowych bez faktu deportacji, nie stanowi wystarczającej przesłanki przyznania świadczenia pieniężnego przewidzianego ustawą z 31 maja 1996 r. o przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Powyższa teza sformułowana została m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 08 sierpnia 2001r. (V SA 504/01) oraz w wyroku z 10 grudnia 2001r. (V SA 987/01 -Lex nr 84353). Oznacza to, że jednym z warunków koniecznych przyznania świadczenia pieniężnego przewidzianego Ustawą jest, obok wykonywania pracy przymusowej, fakt deportacji (wywiezienia) z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r.
W świetle powyższych interpretacji należy stwierdzić, iż w sprawie G. S. nie zachodzi przesłanka deportacji (wywiezienia) określona w art. 2 pkt. lit. a) Ustawy.
Okoliczności przytoczone w piśmie skarżącej, nawiązującym do odpowiedzi na skargę Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, doręczonym do Sądu w dniu 14 października 2004r., nie wnoszą niczego nowego do sprawy. Podanie w w/w piśmie trasy "powrotu" przez Kutno-Poznań-Chodzież, nie zmienia faktu, iż wykonywała ona pracę przymusową na terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. Nie można zatem mówić, iż skarżąca została deportowana (wywieziona) w rozumieniu art. 2 pkt. 2 lit. a) Ustawy.
Wobec powyższego nie zostały spełnione warunki uzasadniające przyznanie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym do pracy przymusowej i dlatego skargę należało oddalić.
Na marginesie można dodać, iż Sąd nie kwestionuje cierpień i krzywd jakich skarżąca doznała w czasie II wojny światowej. Rolą Sądu jest jednak wyłącznie kontrola działań administracji publicznej pod kątem widzenia zgodności z prawem. Jeżeli Sąd nie ustali, że doszło do naruszenia prawa materialnego lub formalnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, to nie ma podstaw do uchylenia kontrolowanych decyzji.
Z przytoczonych wyżej powodów na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji. Przepisu art. 152 tej ustawy nie zastosowano, uznając orzekanie w sprawie wykonalności decyzji za bezprzedmiotowe.
/-/B. Popowska