Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. Starosta Powiatu G. rozpoznając sprawę M. J. o wymianę prawa jazdy działając na podstawie art. 90 ust. 1 i 2 w zw. z art. 150 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. z 2003 r. nr 58 poz. 515 ze zm.) odmówił zainteresowanemu wydania prawa jazdy w zakresie kategorii B. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że M. J. zwrócił się [...] kwietnia 2002 r. z wnioskiem o wymianę prawa jazdy kat. A, B, C i E. W wyniku weryfikacji wniosku organ I instancji ustalił, iż M. J. nie posiada uprawnień w zakresie kat. B, ponieważ nie zdawał egzaminu na tę kategorię prawa jazdy. Z akt administracyjnych wynika, że wcześniej toczyło się postępowanie wszczęte z urzędu o stwierdzenie nieważności decyzji ówczesnego Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. z dnia [...] kwietnia 1971 r. w zakresie wydania stronie prawa jazdy kategorii B, C, i C + E. Postępowanie to zakończono ostateczną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] maja 2004 r. w sprawie [...] umarzającą postępowanie.
Organ orzekający argumentował, iż skoro brak dowodu by strona uzyskała prawo jazdy w zakresie kat. B i E, a z analizy akt nie wynika także by kwestionowane orzeczenie zawierało rozstrzygnięcie co do tej kategorii to postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności w sprawie nieistniejącego orzeczenia jest bezprzedmiotowe. Co do zaś uprawnień w zakresie kat. A, T oraz C stwierdzono zgodność kwestionowanej decyzji z przepisami ówcześnie obowiązującego prawa. Z rozstrzygnięciem I-instancyjnym nie zgodził się M.J., który wniósł odwołanie. Odwołujący stanowczo podkreślał, że zdał egzamin na kategorie B, że od 1968 r. jest kierowcą zawodowym i nieprzerwanie od 25 lat jeździł bezpiecznie po drogach krajowych i zagranicznych posługując się prawem jazdy kategorii B. Rozpoznając odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z [...] sierpnia 2004 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy argumentował, iż z dokumentów wynika, że prawo jazdy w zakresie kategorii B z dnia [...] kwietnia 1971 r. zostało wydane M. J. mimo, że nie zdawał egzaminu na tę kategorię prawa jazdy.
Według Samorządowego Kolegium Odwoławczego w stanie prawnie obowiązującym w 1971 r. brak jest podstaw do wydania przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W. decyzji rozszerzającej uprawnienia strony o kategorię B i E. Z akt wynika, że strona ukończyła kurs na prawo jazdy kategorii B jednak do egzaminu na tę kategorię nie przystąpiła. Według organu odwoławczego istnieją rozbieżności pomiędzy dokumentem, który odebrał Pan J. w Urzędzie w W., a tym, którym posługiwał się do roku 1975 ([...] września 1975 r. Urząd Miasta i Gminy R. wymienił przedłożone przez zainteresowanego prawo jazdy). W tych okolicznościach prawidłowy jest wywód organu I instancji, iż strona nie spełniała warunków do otrzymania kategorii B określonych w § 195 ust. 2 w zw. z § 194 ust. 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych (Dz.U. nr 27 poz. 183) albowiem nie wykazał się przed komisją egzaminacyjną posiadaniem kwalifikacji fachowych w zakresie programu egzaminacyjnego ustalonego przez Ministra Komunikacji.
Nie posiadając uprawnień z zakresu kategorii B prawa jazdy strona nie może domagać się ich wymiany co zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 4 lit. a Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz.U. nr 150 poz. 1680) prowadzi do odmowy wydania prawa jazdy lub pozwolenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. J. podkreślał, podobnie jak w odwołaniu, iż egzamin na prawo jazdy kategorii B zdał i to z wynikiem pozytywnym, że do dziś żyje wystawiający prawo jazdy Z. H., że zostało mu we wrześniu 1975 r. wydane następne prawo jazdy i nikt wówczas nie kwestionował jego kwalifikacji. Brak dowodów nie powinien wywoływać dla strony negatywnych skutków.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje
Zasadnie w tej sprawie organy administracji publicznej przyjęły zasadę, że w postępowaniu o wymianę prawa jazdy w trybie art. 150 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym nie jest możliwa odmowa wydania posiadanych dotychczas uprawnień bez uprzedniego wzruszenia decyzji, która legła u podstaw przyznanych mu dotąd kategorii prawa jazdy. Jednakże organy orzekające w tej sprawie przeoczyły implikacje związane z wydaniem stronie [...] września 1975 r. prawa jazdy w zakresie uprawnień obejmujących kategorie A, B, C, E. Dokument ten musiano wydać po uprzednim zweryfikowaniu posiadanych przez stronę uprawnień. W aktach sprawy brak jest materiałów, w oparciu o które ów dokument stronie wydano. Generalnie także i wówczas wydanie prawa jazdy wiązało się z koniecznością wydania decyzji administracyjnej.
Należy zwrócić przy tym uwagę, że w 1975 r. obowiązywało Rozporządzenie Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu o drogach publicznych(Dz. U. nr 27 poz. 183 ze zm.), które dopuszczało możliwość uzyskania prawa jazdy kategorii B w oparciu o praktyczny sprawdzian umiejętności na przykład przy ubieganiu się o otrzymanie prawa jazdy kat. C (§ 196 ust. 3). Tymczasem w tej sprawie nie wzruszono ani decyzji z [...] czerwca 2004 r. (bo postępowanie w tym zakresie umorzono), ani rozstrzygnięcia, które było podstawą wydania skarżącemu potwierdzenia uprawnień z [...] września 1975 r. W tych okolicznościach doszło zatem w istocie do odmowy wydania prawa jazdy z naruszeniem przepisów prawa materialnego. Obowiązek wymiany posiadanych praw jazdy przewiduje art. 150 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w stosunku do kierujących pojazdami, wydane na podstawie dotychczasowych przepisów, generalnie zachowują ważność.
Minister Infrastruktury rozporządzeniem z 29 kwietnia 2002 r. (Dz. U. nr 69 poz. 640) wydanym na podstawie delegacji zawartej w art. 150 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym określił warunki i terminy wymiany praw jazdy...Wbrew jednak stanowisku organów rozstrzygających zakres tej delegacji nie daje organowi działającemu w trybie art. 150 ustawy oraz przepisu wymienionego rozporządzenia, upoważnienia do weryfikowania w postępowaniu w sprawie wymiany prawa jazdy wcześniej przyznanych uprawnień. Jakkolwiek redakcja przepisu § 5 ust. 1 wskazanego rozporządzenia mogła być podstawą odmiennej wykładni to zważyć należy, iż zgodnie z art. 92 Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Ustawie Zasadniczej w celu wykonania ustawy i na podstawie szczegółowego upoważnienia. Ustawa Zasadnicza zabrania jednak konstrukcji tzw. "upoważnień kaskadowych" do wydania aktu wykonawczego, zaś samym upoważnieniom ustawowym stawia wysokie wymagania co do precyzji z jaką powinny określać cechy aktu wykonawczego. Oznacza to, iż w rozporządzeniu nie można rozszerzać materii przekazanej do uregulowania przez ustawę (wyrok NSA z 15 stycznia 2002 r. Sygn. akt II SA 2348/00).
Tymczasem omawiany § 5 odwołuje się do innego przepisu wykonawczego-Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 14 grudnia 2001 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami (Dz. U. 150 poz. 1680). Nadto zauważyć należy, że zakres zastosowania ostatnio wymienionego rozporządzenia także jest ograniczony delegacją ustawową-jej zakresem zawartym w art. 150 ust. 2 Prawa o ruchu drogowym. Zatem w ramach postępowania o wymianę omawianych dokumentów zastosowanie mają wyłącznie te regulacje, które nie dotyczą weryfikacji posiadanych przez kierowcę uprawnień. Nie do końca przekonujące jest stanowisko organu o braku uprawnień li tylko o dokumenty, na które powołuje się w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia i proste zestawienie dat wskazanych przez organ czynności. W sytuacji gdy strona z determinacją potwierdzoną wieloletnim posiadaniem dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdem kategorii B, przy niekwestionowanych uprawnieniach do kategorii C, długotrwałą praktyką jako kierowcy wskazywała, że przedmiotowe uprawnienia nabyła.
W tych okolicznościach organy orzekające w tej sprawie winny wszechstronnie rozważyć wszystkie okoliczności faktyczne w tym podnoszone przez samą stronę w oparciu nie tylko o dowody zawnioskowane przez stronę (wskazywane dokumenty LOK i dowody osobowe), ale także przez działania podjęte z urzędu, zgodnie z dyrektywą płynącą z art. 7, 8, 10, 77, 86 Kpa. Dopiero tak zebrany materiał dowodowy może być podstawą jego swobodnej oceny (art. 80 Kpa), a w konsekwencji wydania rozstrzygnięcia i zgodnie z art. 107 § 3 jego uzasadnienia. Zauważyć nadto należy, a co skarżący podnosił, iż wielokrotnie przekręcano w dokumentach brzmienie jego nazwiska i zamiast J. określano go jako J. Nie wykluczone w ocenie strony jest i to, że wynik jego egzaminu zapisano pod innym zmienionym nazwiskiem.
Z powyższych przeto względów Sąd z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c w zw. z art. 135 oraz na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.-dalej ppsa) orzeczono jak w punkcie I i II sentencji. Rozstrzygniecie jak w punkcie III podjęto na podstawie art. 152 ppsa.
/-/D. Rzyminiak-Owczarczak /-/G.Radzicka /-/P. Miładowski
MB